Tatjana Šimić weigert intimiteitscoördinator: dit zegt de wet over veiligheid op filmsets

Wanneer actrice Tatjana Šimić deze week uithaalde naar intimiteitscoördinatoren met de woorden "Een intimiteitscoördinator? Flikker op!", zorgde dat voor brede ophef in de entertainmentwereld. De 62-jarige tv-persoonlijkheid, die momenteel te zien is in de nieuwe Videoland-serie Kees Flodder (vanaf 18 mei 2026), weigert categorisch samenwerking met een intimiteitscoördinator op de set. Maar wat zegt het Nederlandse arbeidsrecht eigenlijk over veiligheid op filmsets, en heeft Šimić juridisch gezien een punt?

Wat is een intimiteitscoördinator en waarom groeit hun rol?

Een intimiteitscoördinator is een professional die op film- en televisiesets aanwezig is om intieme of seksueel getinte scènes veilig en respectvol te begeleiden. De functie entstond na de #MeToo-beweging als directe reactie op misbruik en grensoverschrijdend gedrag in de internationale filmwereld.

In Nederland zijn intimiteitscoördinatoren nog niet wettelijk verplicht, maar worden ze steeds vaker standaard ingezet door grote productiemaatschappijen. Streamingdiensten zoals Netflix, HBO en Amazon hebben inmiddels protocollen waarbij de aanwezigheid van een intimiteitscoördinator verplicht is bij bepaalde soorten scènes. Volgens brancheorganisatie Dutch Film Fund groeide het gebruik van intimiteitscoördinatoren in Nederlandse producties de afgelopen drie jaar met meer dan 40 procent.

De publieke discussie rondom de nieuwe Kees Flodder-serie laat zien dat de entertainmentindustrie verdeeld is: een deel van de cast en crew juicht de professionaliseringsslag toe, terwijl ervaren acteurs als Šimić de maatregel als betuttelend ervaren.

Wat verplicht de Nederlandse wet werkgevers op de set?

Volgens de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) is iedere werkgever in Nederland verplicht een veilige werkomgeving te bieden. Dit geldt ook voor productiebedrijven en broadcasters die acteurs in dienst nemen of via een opdrachtovereenkomst laten optreden.

Concrete verplichtingen voor werkgevers op filmsets zijn:

• Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E): Vóór aanvang van de productie moet een volledige risicoanalyse worden opgesteld, inclusief risico's rondom intieme of fysiek belastende scènes.
• Preventiemaatregelen: Werkgevers moeten aantoonbare maatregelen treffen om psychosociale arbeidsbelasting te voorkomen, zoals intimidatie, ongewenste intimiteit en machtsmisbruik.
• Vertrouwenspersoon: Er moet een aangewezen vertrouwenspersoon beschikbaar zijn voor het melden van ongewenst gedrag.
• Klachtenregeling: Werknemers moeten via een formele procedure klachten kunnen indienen zonder vrees voor represailles.

Als een productiebedrijf nalaat aan deze verplichtingen te voldoen, kan het worden aangesproken door de Nederlandse Arbeidsinspectie en geconfronteerd worden met boetes of dwangsommen.

Kan een actrice een intimiteitscoördinator weigeren?

Dit is waar het juridisch complexer wordt. Tatjana Šimić neemt het standpunt in dat zij voor zichzelf kan spreken en geen tussenpersoon nodig heeft. Vanuit arbeidsrechtelijk perspectief heeft een werknemer inderdaad het recht om werkopdrachten te weigeren die naar zijn of haar oordeel een direct gevaar opleveren voor veiligheid of gezondheid. Maar het weigeren van een veiligheidsmaatregel die door de werkgever is opgelegd, is juridisch minder eenvoudig.

De kern van de discussie is: wie bepaalt welke veiligheidsmaatregel noodzakelijk is? De werkgever (het productiebedrijf) of de werknemer (de acteur)?

In beginsel is het de werkgever die de arbomaatregel vaststelt. Een acteur kan bezwaar maken en in gesprek gaan, maar kan in principe niet eenzijdig weigeren als de maatregel redelijk en proportioneel is. Net zoals een bouwvakker verplicht is een helm te dragen, ook als hij dat persoonlijk niet nodig vindt.

Zoals ook besproken wordt in het arbeidsrechtelijke conflict rondom The Voice, speelt bij televisieproducties de verhouding tussen werkgever en zelfstandige opdrachtgever een cruciale rol in wat wettelijk afdwingbaar is.

Zelfstandig ondernemer versus werknemer: een belangrijk juridisch onderscheid

Veel acteurs werken in Nederland als zelfstandige (ZZP'er) in plaats van als werknemer. Dit verandert de juridische situatie aanzienlijk.

Als zelfstandige heeft Šimić mogelijk meer onderhandelingsruimte. Een ZZP-acteur kan in de opdrachtovereenkomst afspraken vastleggen over de setomstandigheden, inclusief de aanwezigheid of afwezigheid van een intimiteitscoördinator. Zolang beide partijen het eens zijn, is er geen wettelijk beletsel. Wel geldt ook voor ZZP'ers een zorgplicht van de opdrachtgever op basis van artikel 7:658 BW.

Dit maakt het cruciaal dat acteurs, vóór ondertekening van een contract, goed letten op de arbeidsomstandighedenbepalingen. Onduidelijke clausules kunnen later leiden tot geschillen over wie verantwoordelijk is als er iets misgaat op de set.

Net als bij de aansprakelijkheidsvraagstukken op filmsets die internationale bekendheid kregen, geldt ook voor Nederlandse producties: onduidelijkheid in contracten is een risico voor zowel opdrachtgever als opdrachtnemer.

Wat als u zich onveilig voelt op uw werkvloer?

Veel mensen herkennen de spanning in Šimić's uitgesproken houding, ongeacht of ze het ermee eens zijn. Grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer is breder dan alleen filmsets. Of u nu in de zorg, het onderwijs, de horeca of de culturele sector werkt: iedereen heeft recht op een veilige werkomgeving.

Als u zich onveilig voelt op het werk, zijn dit uw concrete stappen:

1. Meld het bij de vertrouwenspersoon van uw organisatie en bevestig dit schriftelijk
2. Leg alles vast: data, omschrijving van incidenten, namen van eventuele getuigen
3. Neem contact op met een arbeidsrechtadvocaat als uw werkgever niet adequaat reageert
4. Dien een klacht in bij de Nederlandse Arbeidsinspectie als uw werkgever zijn wettelijke plichten verzuimt
5. Overweeg mediation als alternatief voor een juridische procedure

De bredere discussie: veiligheid versus autonomie op de werkvloer

De uitspraken van Šimić raken aan een groter maatschappelijk debat: hoeveel autonomie heeft een werknemer over de eigen werkplek, en waar eindigt persoonlijke vrijheid en begint werkgeverszorg?

Voorstanders van intimiteitscoördinatoren wijzen op de beschermende functie, met name voor minder ervaren acteurs of in situaties met een duidelijke machtsongelijkheid op de set. Tegenstanders vrezen bevoogding en bureaucratisering van een creatief proces dat van nature vertrouwen vereist.

Vanuit juridisch perspectief is de positie helder: de Arbowet geeft werkgevers de plicht én de bevoegdheid om veiligheidsprocedures in te voeren, ook als individuele werknemers het er niet mee eens zijn. Maar de uitvoering moet zorgvuldig en respectvol zijn, met ruimte voor overleg en maatwerk. Een werkgever die een maatregel oplegt zonder uitleg of inspraak, loopt het risico dat de maatregel juridisch aanvechtbaar wordt.

Wat betekent dit voor u?

Het debat rondom Tatjana Šimić en de intimiteitscoördinator illustreert een fundamentele spanning in het moderne arbeidsrecht: de plicht van werkgevers om te beschermen versus het recht van werknemers op autonomie en zeggenschap over de eigen werkomstandigheden.

Voor acteurs én voor alle andere werknemers geldt: ken uw rechten, onderhandel vóór ondertekening van een contract en schakel een expert in als u twijfelt. Een advocaat gespecialiseerd in arbeidsrecht kan u helpen bij contractonderhandelingen, het beoordelen van arbo-verplichtingen en het aanvechten van onredelijke arbeidsomstandigheden.

Dit artikel bevat algemene juridische informatie en vormt geen persoonlijk juridisch advies. Raadpleeg een gekwalificeerde arbeidsrechtadvocaat voor uw specifieke situatie.