Sophie BoschMeerdere Bruna-filialen in Nederland sluiten in 2026 hun deuren. De franchisehouder van Bruna Sleeuwijk vroeg faillissement aan, en Bruna Zeewolde volgde in januari 2026 met een eigen faillissementsverzoek wegens onvoldoende omzet. Tegelijk is de moedermaatschappij Audax op 20 januari 2026 overgenomen door het Nederlandse investeringsfonds Lector Capital, dat een structurele winst van 15 miljoen euro wil realiseren vóór 2028.
Voor consumenten die cadeaubonnen bezitten, lopende bestellingen hebben geplaatst of gewoon willen weten wat er nog open blijft: de situatie bij Bruna verdient uitleg. En voor franchisenemers die hun winkel zien sluiten, zijn de juridische vragen nog urgenter.
Wat er speelt bij Bruna in 2026
Bruna is met meer dan 270 vestigingen en 200 ReadShop-locaties een van de grootste boekenwinkelketens van Nederland. De keten opereert via een franchisemodel: elke winkel is eigendom van een zelfstandige ondernemer, die betaalt voor het gebruik van de merknaam en het assortiment van Audax.
Dit model heeft een keerzijde. Wanneer een franchisehouder financieel in de problemen komt — door dalende verkopen, hogere huurlasten of verslechterde marges — valt de faillissementsaanvraag onder de verantwoordelijkheid van die zelfstandige, niet van de centrale organisatie. Dat verklaart waarom Bruna Sleeuwijk en Bruna Zeewolde failliet zijn gegaan, terwijl de keten als geheel blijft bestaan.
Tegelijk lanceert Audax nieuwe initiatieven: "Bruna Reizen", een reisplatform dat medio april 2026 van start gaat in de winkels, en een samenwerking met Douwe Egberts waarbij consumenten spaarkaartpunten kunnen inwisselen bij Bruna. Zowel goede als slecht nieuws dus — afhankelijk van welk filiaal u bezoekt.
Rechten van consumenten bij winkelsluitingen
Als consument beschikt u over een aantal concrete rechten wanneer een winkel haar deuren sluit, ook bij een franchisefiliaal.
Cadeaubonnen en tegoeden: Wanneer een franchisenemer failliet gaat, worden zijn schuldeisers gerangschikt. Consumenten met een cadeaubon worden als concurrente schuldeiser beschouwd — dat wil zeggen: zij komen pas aan de beurt nadat de curator de geprioriteerde schulden (fiscus, banken, personeel) heeft betaald. In de praktijk betekent dit dat cadeaubonnen bij een failliete Bruna-vestiging hun waarde kunnen verliezen. Controleer altijd of uw bon uitgewisseld kan worden bij een ander filiaal of via bruna.nl.
Online bestellingen: Bij een lopende bestelling die niet geleverd is vóór het faillissement, heeft u het recht om die vordering in te dienen bij de curator. Betaalde u via creditcard of iDEAL, dan kunt u ook een chargeback aanvragen bij uw bank — dit is vaak de snelste weg.
Retourzendingen: Een teruggestuurde artikel waarvan de terugbetaling nog niet is verwerkt op het moment van faillissement valt ook onder de boedelvordering. Bewaar altijd uw retourbevestiging als bewijsstuk.
Klantenprogramma's en spaarpunten: De Surprize Me cashback-actie die Audax recentelijk heeft gelanceerd, geldt voor de gehele keten — niet per filiaal. Hier is het risico kleiner, omdat de centrale organisatie verantwoordelijk is voor de uitbetaling.
Rechten van franchisenemers: de kwetsbare positie van zelfstandigen
De situatie van de franchisehouders is juridisch complex. Een franchiseovereenkomst legt doorgaans strenge verplichtingen op: minimale ordervolumes, huisstijlregels, verplichte afname van assortiment bij de franchisegever. Wanneer de omzet terugloopt maar de vaste kosten hoog blijven, kunnen franchisenemers in een financiële knel komen te zitten.
Enkele cruciale vragen voor franchisehouders in moeilijkheden:
Kan ik de franchiseovereenkomst ontbinden? Alleen als er sprake is van tekortkoming door de franchisegever (bijv. onvoldoende marketingondersteuning of misleidende omzetprognoses bij het sluiten van het contract). Een advocaat gespecialiseerd in franchiserecht kan beoordelen of dit het geval is.
Wat gebeurt er met mijn huurcontract? Veel franchisenemer-huurders zitten vast aan langlopende huurcontracten. Bij surseance van betaling of faillissement kan de curator het huurcontract opzeggen, maar de verhuurder heeft specifieke rechten. Hier is juridisch advies onontbeerlijk.
Ben ik persoonlijk aansprakelijk? Als u als zelfstandige of via een eenmanszaak opereert, kunt u inderdaad persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor de schulden van uw onderneming. Een BV biedt bescherming van het privévermogen, maar heeft ook hogere oprichtings- en administratiekosten.
Volgens de Autoriteit Consument & Markt (ACM) gelden voor franchiseovereenkomsten in Nederland de regels van de Wet toezicht en transparantie franchising, van kracht sinds 2021. Deze wet verplicht franchisegevers tot meer openheid over financiële prognoses en geeft franchisenemers meer bescherming.
Wat kunt u nu doen?
Als consument: controleer via de website van Bruna (bruna.nl) of uw dichtstbijzijnde filiaal nog actief is. De centrale klantenservice kan u informeren over de geldigheid van cadeaubonnen bij andere vestigingen.
Als franchisenemer in moeilijkheden: handel snel. In het Nederlands faillissementsrecht geldt dat een schuldenaar verplicht is aangifte te doen zodra hij weet of redelijkerwijs kan voorzien dat hij zijn schulden niet kan betalen. Een te late aanvraag kan worden gezien als onbehoorlijk bestuur.
Als u als consument of ondernemer vragen heeft over uw rechtspositie in het kader van een winkelsluitingen of franchisegeschil, kunt u op Expert Zoom direct een juridisch adviseur of advocaat gespecialiseerd in consumentenrecht raadplegen. Een eerste consultatie helpt u snel te bepalen welke stappen u kunt zetten.
Disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en vervangt geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw specifieke situatie een erkende advocaat of juridisch adviseur.
Lees ook: FonQ op de rand van faillissement: wat zijn uw rechten als online shopper?
