Gervigreindartilraunið í íslenskum skólum lýkur: hvað lærðum við og hvað þýðir þetta fyrir vinnumarkaðinn?

Í apríl 2026 lýkur einu þeirra þjóðlægustu gervigreindartilrauna í menntun sem nokkuð ríki hefur framkvæmt: Ísland og Anthropic hafa í sex mánuði prófað Claude-gervigreindarforritið hjá hundruðum kennara um allt land. Hvað lærðum við — og hvað þýðir þetta fyrir þig sem starfar með tölvutækni?

Hvað var þetta tilraun?

Í nóvember 2025 tilkynnti Anthropic og menntamálaráðuneyti Íslands um samstarf sem fól í sér aðgang um 300 kennara í grunnskólum að Gemini-gervigreind og um 260 kennara í framhaldsskólum og fagskólum að Claude.edu frá Anthropic. Tilraunin stóð frá október 2025 til apríl 2026 — og er því nú að ljúka.

Markmið verkefnisins var að kanna hvort gervigreind gæti hjálpað kennurum að:

• Undirbúa kennsluáætlanir hraðar og betur
• Greina flókin námsefni og stærðfræðidæmi
• Aðlaga námsefni að mismunandi nemendum
• Gera faglegt samstarf milli kennara auðveldara

Í 13 löndum Evrópu og víðar hafa reynt svipað — en Ísland er eitt af fyrstu ríkjunum sem framkvæmdi slíkt verkefni á þjóðlægu stigi.

Niðurstöður og þróun

Samkvæmt gögnum frá Menntamálastofnun (MMS) tóku kennarar þátt í reglulegar könnunum um hvernig verkfærin virkuðu. Framhaldsskólakennari lýstu hópnum sem „lifandi lærdómssamfélag þar sem fólk deilir reynslu og hugmyndum" — þetta bendir til þess að verkfærin hafi sannarlega gengið upp í hópi starfsmanna.

Ísland búast við að niðurstöður þessarar tilraunar verði kynntir opinberlega síðar á árinu 2026 og muni vera til leiðbeiningar fyrir aðrar þjóðir sem íhuga svipaðar aðgerðir.

Hvað þýðir þetta fyrir vinnumarkaðinn?

Þegar gervigreind ryður sér til rúms í skólakerfi þjóðar sendir það skýrt merki til vinnumarkaðarins: hér er tækni sem er að verða hluti af daglegri vinnu. Sá sem skilur hvernig á að nota gervigreind markvisst — í stað þess að hræðast hana — mun eiga forskot.

Þetta á ekki bara um kennara. Á öllum sviðum vinnumarkaðarins eru gervigreindarverkfæri að breyta vinnubrögðum: texta-, mynd- og kóðaframleiðsla; gagnagreining; viðskiptavinastuðningur; og markaðsmál. Hvert fyrirtæki sem notar tölvur — þ.e. flest öll — þarf fólk sem skilur möguleika og takmörk þessara tækja.

Sjáðu fleiri greinar um gervigreind í íslenskum skólum og vinnumarkaði hér.

Hvað ætti þú að gera núna?

Ef þú ert að velta því fyrir þér hvernig á að nýta gervigreind í starfi þínu eða fyrirtæki þínu, eru nokkur skref sem sérfræðingar í upplýsingatækni mæla með:

Kynntu þér möguleikana: Claude, Gemini, ChatGPT og GitHub Copilot eru allir aðgengilegir á netinu. Mörg þeirra bjóða upp á ókeypis prófunarútgáfu. Þú getur byrjað á litlum verkefnum eins og að draga saman fundargerðir eða skrifa fyrstu drög af skýrslum.

Skildu gagnalöryggi: Þegar þú notar gervigreindarforrit þarftu að passa upp á hvaða gögnum þú miðlar. Trúnaðargögn viðskiptavina, persónuupplýsingar eða leyndarmál fyrirtækis ber ekki að setja inn í slík kerfi nema þú vitir nákvæmlega hverjir skilmálarnir eru.

Fáðu þjálfun: Gervigreind er ekki eitt verkfæri — hún kemur í mörgum myndum. IT-sérfræðingur sem þekkir til þessara tækja getur hjálpað þér að velja rétt verkfæri fyrir nákvæmar þarfir þínar — hvort sem um er að ræða smíðaverkstæði, heilsugæslustöð eða stórt lögfræðistofu.

Fylgstu með reglum: Í apríl 2026 tók ESB AI-reglugerðin (EU AI Act) formlega gildi að fullu. Samkvæmt Evrópuþinginu mun þetta hafa áhrif á öll fyrirtæki sem nota gervigreindarkerfi sem falla undir „háhættu"-flokk — svo sem ráðningarkerfi, lánshæfismat og sjálfvirkar ákvarðanatöku sem hafa áhrif á einstaklinga. Íslenskar stofnanir sem starfa á EES-markaðnum (þ.á.m. hjá Íslandi) geta þurft að laga starfsemi sína að þessum reglum. Frekari upplýsingar um íslenska þátttöku í þessum rannsóknum er að finna á opinberri síðu Menntamálastofnunar um gervigreindartilraunina.

Hvað gerðist í öðrum löndum?

Ísland er ekki eitt um þessa þróun. Á sama tíma og íslenska tilraunin stóð yfir hafa fleiri Norðurlöndin verið að reyna sambærilegar aðferðir. Svíþjóð og Danmörk hafa kynnt gervigreind í opinberu skólakerfi, og Noregur er að meta svipað. Hins vegar er Ísland þekktur sem „prufusvæði" sem kann að hafa áhrif á hvata annarra ríkja til að fylgja eftir.

Þessar þróanir hafa beinar hliðstæður á vinnumarkaðnum: fyrirtæki sem ráða fólk í dag vilja í auknum mæli sjá reynslu af gervigreindatækni á ferilskrá. Í IT-geiranum er þetta orðið hlutlæg krafa — forritarar sem nota GitHub Copilot eða svipað eru hraðvirkari og eru oft ráðnir fram yfir þá sem gera það ekki.

Gervigreind og menntun: langtímaáhrifin

Sú spurning sem margar skólastjórnendur og foreldrar eru að spyrja er: verða börnin háð gervigreind? Missa þau af námi ef tækni leysar vandann fyrir þau?

Sérfræðingar í kennaramenntunarrannsóknum benda á að gervigreind sem nýtt er rétt er stundvísunartæki — hún hjálpar kennara að gera meira en þeir gætu án hennar, en kemur ekki í stað mannlegs dómsins um hvenær nemandi þarf sérstaka aðstoð, hvatningu eða einverstiga ástæður til erfiðleika.

Niðurstaðan af íslenska tilraunaverkefninu mun verða gögn sem allt menntasamfélag heims getur lært af. Ísland er, eins og svo oft, að vera þjóðfélagsleg tilraunasvæð á jákvæðan hátt.

Ef þú ert í upplýsingatækni og vilt hjálpa fyrirtæki þínu eða stofnun að navigera gervigreindartækni á öruggan og skilvirkann hátt, geta IT-sérfræðingar á Expert Zoom gefið þér fagleg ráð sem henta þínum raunverulegu þörfum.

Þessi grein er skrifuð í fræðsluskyni og kemur ekki í stað fagsérfræðilegrar ráðleggingar í upplýsingatækni.