Laura HofmanHet kabinet heeft eind augustus 2026 een pakket wetsvoorstellen naar de Tweede Kamer gestuurd om het WIA-stelsel ingrijpend te hervormen. De meest ingrijpende maatregel: vanaf 1 januari 2028 wordt het advies van de bedrijfsarts bindend bij de poortwachtertoets van het UWV. Voor werkgevers die nu worden geconfronteerd met een loonsanctie van maximaal 52 weken extra loonbetaling, biedt dit perspectief – maar ook urgentie. De huidige regels blijven tot die datum onverminderd van kracht.
Wat is de poortwachtertoets en waarom wijzigt die?
Na twee jaar ziekte van een werknemer dient er een WIA-aanvraag ingediend te worden bij het UWV. Het UWV voert dan de zogeheten poortwachtertoets uit, ook wel de RIV-toets (re-integratieverslag-toets) genoemd: een beoordeling van het volledige re-integratiedossier om te toetsen of werkgever én werknemer voldoende inspanningen hebben geleverd. Tot op heden beoordeelt een arbeidsdeskundige én een verzekeringsarts van het UWV dit dossier samen.
Het probleem zit in dat laatste. De verzekeringsarts van het UWV kan tot een totaal andere medische conclusie komen dan de bedrijfsarts die de werknemer al twee jaar heeft begeleid. Precies dat verschil van inzicht is de meest voorkomende aanleiding voor een loonsanctie, zo bleek uit meerdere rechtbankuitspraken in 2025 en 2026. Het UWV legt jaarlijks duizenden loonsancties op aan werkgevers die meenden geheel aan hun verplichtingen te hebben voldaan, aldus SRA Accountancy in september 2026.
De discrepantie is al jaren een doorn in het oog van werkgeversorganisaties. Een bedrijfsarts bouwt gedurende 104 weken een gedetailleerd beeld op van de werknemer. Een verzekeringsarts beoordeelt het dossier in een later stadium vaak slechts op basis van papier. Dat leidt tot willekeur en rechtsongelijkheid – en dat erkent het kabinet nu formeel.
Wat verandert er per 2027 en 2028?
De wetsvoorstellen bevatten twee maatregelen die direct relevant zijn voor werkgevers:
1. Bedrijfsarts advies leidend per 1 januari 2028. Als de bedrijfsarts heeft vastgesteld dat een werknemer "geen benutbare mogelijkheden" heeft, kan de verzekeringsarts van het UWV die conclusie niet meer overrulen. Een loonsanctie op grond van een puur medisch verschil van inzicht behoort dan tot het verleden. Werkgevers die netjes de adviezen van hun bedrijfsarts hebben gevolgd, kunnen niet langer worden afgestraft voor een andersluidende beoordeling van het UWV.
2. Formele voorschotregeling WIA per 1 januari 2027. Vanwege de sterk opgelopen wachttijden bij het UWV – momenteel gemiddeld 16 tot 20 weken voor een WIA-claimbeoordeling, zo bevestigde het UWV eerder in 2026 – kunnen werknemers na afloop van de loonbetaling tijdelijk zonder inkomen komen te zitten. Het wetsvoorstel verankert de al gevoerde praktijk dat het UWV voorschotten verstrekt in afwachting van de claimbeoordeling. Voor werkgevers betekent dit minder druk vanuit werknemers om de salarisbetaling te rekken.
Beide maatregelen liggen momenteel bij de Tweede Kamer en vereisen formele goedkeuring. Het wetsvoorstel over de leidende rol van de bedrijfsarts had eerder dit jaar ook al het advies van de Raad van State doorlopen.
De loonsanctie: wat kost het u nu?
Tot 2028 gelden de huidige regels onverkort. Een loonsanctie houdt in dat u als werkgever het loon van de zieke werknemer maximaal 52 weken langer moet doorbetalen, bovenop de verplichte twee jaar. U betaalt in de regel 70% van het laatste loon; bij sommige cao's is dit in het eerste ziektejaar 100%.
Rekenvoorbeeld bij een brutomaandsalaris van €3.500:
- 70% × €3.500 × 12 maanden = €29.400 extra loonkosten
- Kosten bedrijfsarts, arbeidsdeskundige en eventuele bezwaarprocedure: €2.000–€4.000
- Totaal financieel risico per loonsanctie: €31.400–€33.400
Voor een klein bedrijf met tien medewerkers kan één zo'n sanctie het verschil maken tussen een winstgevend en verlieslatend jaar. Toch melden arbeidsrechtadvocaten dat een aanzienlijk deel van de opgelegde loonsancties succesvol wordt aangevochten bij bezwaar of beroep.
Casus: de Utrechtse transportwerkgever (juli 2026)
Neem de zaak van Rechtbank Midden-Nederland van 20 juli 2026 (ECLI:NL:RBMNE:2026:4338). Een werkgever in de transportbranche had zijn werknemer gedurende 22 maanden begeleid via Spoor 1. De bedrijfsarts had herhaaldelijk vastgesteld dat de werknemer "geen benutbare mogelijkheden" had voor re-integratie. Toch legde het UWV een loonsanctie op, omdat de verzekeringsarts van oordeel was dat er te weinig Spoor 2-inspanning was geleverd.
Scenario A – Geen actie: De werkgever accepteert de loonsanctie en betaalt 52 extra weken. Bij een maandsalaris van €3.200 bruto lopen de extra kosten op tot circa €26.880 (70% × €3.200 × 12). Daarboven komen juridische en administratieve kosten. De werkgever mist ook de aanvangsdatum voor het WIA-uitkeringsproces van de werknemer.
Scenario B – Bezwaar met arbeidsrechtadvocaat: De werkgever dient binnen zes weken een bekortingsverzoek in bij het UWV, ondersteund door een gespecialiseerde advocaat. Het UWV beoordeelt dit binnen drie weken. Als de tekortkomingen als hersteld worden beschouwd, vervalt de loonsanctie na zes weken. De werkgever betaalt juridische kosten van circa €1.500–€2.500 en bespaart de overige €24.000–€25.000 aan extra loonkosten.
De rechtbank oordeelde uiteindelijk dat de loonsanctie onterecht was opgelegd – maar dat positieve oordeel volgde pas na een volledige bezwaarprocedure en vervolgens beroep bij de rechtbank. Als u niets doet, betaalt u. Als u tijdig juridische stappen zet met de juiste documentatie, is er in veel gevallen een aanzienlijke besparing mogelijk.
Wat zijn uw rechten als werkgever bij een loonsanctie?
Bij een opgelegde loonsanctie heeft u als werkgever drie juridische wegen:
1. Bekortingsverzoek bij het UWV. U kunt aantonen dat de re-integratietekortkomingen inmiddels zijn hersteld. Na indiening beslist het UWV binnen drie weken. Bij een positief oordeel vervalt de loonsanctie na zes weken. Dit is de snelste en goedkoopste route als er inderdaad sprake was van herstelbare tekortkomingen.
2. Bezwaar (artikel 7:1 Awb). Binnen zes weken na de beschikking kunt u bezwaar maken bij het UWV. U kunt zowel de medische beoordeling als de arbeidskundige beoordeling aanvechten. Een arbeidsrechtadvocaat kan inschatten of de verzekeringsarts aantoonbaar onjuiste conclusies heeft getrokken op basis van het bestaande dossier.
3. Beroep bij de bestuursrechter. Als het bezwaar ongegrond wordt verklaard, kunt u in beroep bij de rechtbank. De uitspraak van 20 juli 2026 toont aan dat rechters loonsancties die voortkomen uit een medisch meningsverschil tussen bedrijfsarts en verzekeringsarts actief toetsen en regelmatig vernietigen.
Houd er rekening mee dat de termijnen bij het UWV strak zijn. Zes weken voor bezwaar is kort als u zelf de procedure moet uitzoeken naast uw dagelijkse bedrijfsvoering. Overschrijding van die termijn is vrijwel onherstelbaar.
Dossierplicht: wat moet u nu al bijhouden?
Tot 2028 is een waterdicht re-integratiedossier uw sterkste schild. Het UWV beoordeelt bij de poortwachtertoets minimaal de volgende documenten:
- Probleemanalyse van de bedrijfsarts (week 6)
- Plan van aanpak (week 8, ondertekend door werkgever en werknemer)
- Eerstejaars evaluatie (week 52)
- Actueel oordeel bedrijfsarts vóór de WIA-aanvraag
- Eindevaluatie re-integratie (week 91)
- Arbeidskundig rapport indien van toepassing
Ontbreekt één van deze documenten, of is de probleemanalyse niet tijdig bijgewerkt, dan vergroot dat de kans op een loonsanctie aanzienlijk – ongeacht hoeveel inspanning u feitelijk heeft geleverd. Lees meer over UWV-wachttijden en uw rechten als werknemer of werkgever na twee jaar ziekte.
Meer achtergrond over uw bredere arbeidsrechtelijke positie bij herstructurering vindt u in het overzicht van ontslagrechten en transitievergoeding in 2026.
Wat kunt u vandaag doen?
Wacht niet tot 2028. Zolang de nieuwe wet nog niet in werking is, zijn twee acties essentieel. Ten eerste: laat uw lopende re-integratiedossiers nu controleren door een arbeidsrechtspecialist of HR-adviseur. Ten tweede: als u een WIA-beschikking verwacht of al heeft ontvangen waarbij een loonsanctie dreigt, schakel dan direct een gespecialiseerde advocaat in.
De termijnen zijn kort, de bedragen zijn hoog, en de uitkomsten van bezwaar- en beroepsprocedures tonen aan dat een goed gevoerde procedure het verschil maakt tussen een sanctie van tienduizenden euro's en een volledig vrijstelling. Via ExpertZoom kunt u snel een arbeidsrechtadvocaat vinden die gespecialiseerd is in UWV-procedures en loonsancties.
Voor de meest actuele informatie over de regels rondom re-integratie en loondoorbetaling raadpleegt u de officiële UWV-pagina voor werkgevers – de centrale informatiebron van het UWV over uw verplichtingen bij ziekte en re-integratie.
Disclaimer: Dit artikel bevat juridische en financiële informatie van algemene aard en is niet bedoeld als juridisch advies voor uw specifieke situatie. Raadpleeg altijd een erkend arbeidsrechtadvocaat of HR-specialist voor persoonlijk advies.
