Hunang með Viagra-efni selt á netinu á Íslandi: hvað þarft þú að vita?

Lyfjastofnun Íslands varaði 25. apríl 2026 við sölu á hunangi sem inniheldur virk efni úr kynlífslyfjum — þar á meðal sildenafil, virka efnið í Viagra — sem boðið er upp á íslenzkum netverslunum án leyfis. Forstjóri stofnunarinnar, Rúna Hauksdóttir Hvannberg, hvatti almenning eindregið til að forðast slíkar vörur og leita til læknis í stað þess að kaupa óleyfilegar afurðir á netinu.

Hvað uppgötvaðist í hunangi sem selt var á Íslandi?

Réttarlyfjafræðingar gerðu greiningu á sýnum af hunangi sem selt var á íslenzkum vefsíðum undir heitum eins og „náttúrulegt kynlífsefli" og „líffræðileg virkniaukning." Niðurstöðurnar voru áhyggjufullar: í sýnunum fundust a.m.k. tvö lyfjafræðileg virk efni. Annað þeirra var sildenafil — sama efni og er í Viagra — og auk þess greindust efni sem líkjast áhrifum kannabis en eru ólögleg hér á landi.

Þetta er kunnugt fyrirbæri á alþjóðavísu. Yfirlit frá Evrópsku lyfjaeftirlitsstofnuninni (EMA) sýnir að kynlyfjaefni eru meðal þeirra efna sem oftast finnast falin í matarvarúður og fæðubætiefnum — sérstaklega í hunangi, kókolaðarframleiðslum og orkubætiefnum — þar sem framleiðendur reyna að sniðganga bein lyfjalög.

Vandinn er sá að kaupandinn veit ekki hvað hann kaupir. Magn sildenafil getur verið mun hærra — eða lægra — en í lyfjum sem læknir hefur mælt með, og samsetningin getur breyst á milli framleiðslulota.

Hvers vegna er þetta svo hættulegt?

Sildenafil verkar með því að víkka æðar og auka blóðflæði — eiginleiki sem getur bjargað lífi fólks með kæfuhjartasjúkdóm í réttu samhengi, en valdið lífshættulegum aukaverkunum ef það er notað rangt.

Forstjóri Lyfjastofnunar lýsti því svo að þessar vörur „feli í sér alvarlegar heilsufarsáhættur, þar sem uppruna efnanna er ekki hægt að rekja." Sérstaklega á þetta við í þessum tilvikum:

• Milliverkanir við nítratlyf: Fólk sem tekur nítrat vegna hjartasjúkdóms — t.d. glýserýltrínítrít — má aldrei nota sildenafil. Samsetningin getur valdið snöggri og hættulegri lækkun á blóðþrýstingi.
• Hjarta- og blóðþrýstingslækninga: Einstaklingar með slagæðaháþrýsting eða lágan blóðþrýsting geta upplifað alvarleg viðbrögð, þar með talinn meðvitundarleysi.
• Nýrna- og lifrarsjúkdómar: Þar sem líkaminn brotnar sildenafil niður í lifrinni og nýrunaganga, getur þetta safnast upp í líkamanum hjá einstaklingum með veikt nýrna- eða lifrarstarfsemi.
• Sjón- og heyrnarvandamál: Í sjaldgæfum tilvikum hefur yfirskammtur af sildenafil tengst skyndilegri heyrnarskerðingu eða sjónmissi.

Ef sildenafil er falið í matvæli er ómögulegt að vita nákvæmt magn. Þegar lyfjafræðingur gefur út Viagra-lyfseðil, er skammturinn nákvæmlega ákveðinn eftir heilsufari sjúklingsins. Hunang á vefsíðu er eitthvað allt annað.

Hvað segir íslensk löggjöf um netlyfjasölu?

Á Íslandi er lyfjaverslun á netinu einungis leyfð í gegnum viðurkenndar lyfjabúðar sem hafa hlotið leyfi Lyfjastofnunar. Slíkar lyfjabúðar nota sérstakt merki — evrópskt sameiginlegt logo — sem neytendur geta sannreynt á vefsíðu stofnunarinnar.

Sala á lyfjum eða vörum með lyfjavirk efni utan þessa kerfis er brot á lyfjalögum nr. 93/1994 og getur leitt til sektargreiðslna eða fangelsisvista. Lyfjastofnun vinnur náið með lögreglu og tollgæslu til að uppgötva og stöðva innflutning og sölu á slíkum vörum.

Rúna Hauksdóttir Hvannberg leggur áherslu á að neytendur geti snúið sér til stofnunarinnar ef þeir grunur leikur þá um vörur sem eru í sölu. Einnig hafa tollgæslumenn heimild til að grípa vörur sem eru fluttar inn án lyfjaheimildar.

Af hverju kaupa sumir lyf á óleyfðum vefsíðum?

Margir sem kaupa slíkar vörur gera það af skömm eða vegna þess að þeir vilja forðast að tala við lækni um einkalífsleg vandamál. Rannsókn frá háskóla í Bretlandi (University College London, 2023) leiddi í ljós að um 30% karla sem notuðu kynlækkandi lyf án lyfseðils gerðu það til þess að forðast göngu til læknis — þótt flestir hefðu fengið lyfseðilinn án vandkvæða ef þeir hefðu farið.

Þessi tilfinning er skiljanleg, en hún getur komið dýru við. Þegar læknir ávísar lyfi eins og Viagra, er hann ekki einungis að skrifa undir pappír — hann er að tryggja að sjúklingurinn sé heilsu- og lyfjalega hæfur fyrir meðferðina, og að skammturinn passi við þörf hans.

Hvenær á þú að hafa samband við lækni?

Sérhvert vandamál sem tengist kynheilbrigði, getnaðarhindrunum eða hormónatruflunum er lögleg og eðlileg ástæða til að leita til læknis. Þetta er ekki vandamál sem þarf að leysa á leynilegar leiðir á netinu.

Þú ættir sérstaklega að hafa samband við heilbrigðissérfræðing ef:

• Þú hefur notað vörur keyptar á netinu og fundið fyrir aukaverkunum
• Þú ert með hjarta- eða blóðþrýstingsvandamál og ert að hugsa um kynlífslyf
• Þú tekur önnur lyf og vilt vita hvort milliverkanir séu hugsanlegar
• Þú ert í vafa um hvort vara sé lögleg eða örugg

Samkvæmt Landlæknisembætti Íslands er öruggasta leiðin alltaf að kaupa lyf í viðurkenndum lyfjabúðum eða á netverslun þeirra sem ber skráð leyfi Lyfjastofnunar.

Hvað gerir þú ef þú hefur þegar notað slíka vöru?

Ef þú hefur keypt og notað hunang eða fæðubætiefni af þessum toga og ert ekki viss um innihald þeirra, skaltu:

1. Hætta strax notkun vörunnar
2. Geyma umbúðirnar sem sönnunargögn ef þú finnur fyrir líðan
3. Hafa samband við lækni ef þú finnur fyrir hjartsláttartruflunum, höfuðverk, svima, brjóstverk eða sjóntruflunum
4. Tilkynna vöruna til Lyfjastofnunar eða lögreglu

Hraðbragðamiðstöð heilsugæslunnar er opin alla daga og getur gefið þér ráðleggingar um hvort þú þurfir að leita til læknis. Þörfin fer eftir þeim einkennum sem þú ert með og heilsufari þínu almennt.

Sérfræðiráðgjöf auðveldari en þú heldur

Læknar á ExpertZoom geta svarað spurningum þínum um lyfjanotkun, milliverkanir og heilbrigðismat á trúnaðarfullan og skjótan hátt. Þú þarft ekki að mæta á heilsugæslustöð eða þjást af löngum biðtíma — sérfræðingur er aðgengilegur þegar þú þarft á honum að halda.

Kaup á hunangi með Viagra-efni á netinu er hraðleið í heilsufarsáhættu. Lestu merkingar, spurðu lækni, og treystu einungis vörum frá lyfjabúðum með gilt leyfi.

Mikilvæg heilbrigðisupplýsing: Þessi grein er ætluð til almennrar fræðslu og er ekki læknisfræðiráðgjöf. Hafðu alltaf samband við lækni eða lyfjafræðing áður en þú notar lyf eða fæðubætiefni.