Lyfjastofnun varar við ólöglegum lyfjasölum á netinu: hunang með virkt efni Viagra á íslenskum vefsíðum

Lyfjastofnun Íslands gaf þann 25. apríl 2026 út sérstaka viðvörun til almennings vegna ólöglegrar sölu lyfja á netinu. Yfirlýsingin kom í kjölfar þess að réttarfræðileg rannsókn leiddi í ljós hunang með virkt efni Viagra og efni sem líkjast kannabis — seld á íslenskum vefsíðum sem markaðssettu vörurnar sem náttúruleg kynlífsörvunarlyf.

Hvað fannst í hunanginu?

Hunangið var selt sem svokallað „kynlífsörvunarhunang" og markaðssett sem náttúruleg vara án lyfjaeinkenna. Þegar réttarfræðilegar rannsóknir voru gerðar á sýnum reyndust í þeim tveir sérstakir efnaflokkar:

• Síldenanfíl — virka efnið í Viagra, lyfseðilsskylt getnaðarvarnalyf sem getur haft alvarlegar hliðarverkanir hjá fólki með hjartasjúkdóma eða sem tekur blóðþynnandi lyf.
• Efni sem líkjast kannabis — sýnuleg efnasambönd sem líkjast cannabis í virkni en eru ekki prófuð og geta haft óvísa eituráhrif.

Rúna Hauksdóttir Hvannberg, forstjóri Lyfjastofnunar, sagði í tengslum við viðvörunina: „Kaup á slíkum vörum felur í sér alvarlegar heilsufarsáhættur þar sem ekki er hægt að rekja uppruna lyfjanna."

Hvers vegna er þetta hættulegt?

Lyfseðilsskyldar lyfjaefniseiningar eins og síldenanfíl eru ekki til sölu án lyfseðils af ástæðu: þær geta haft lífshættu hliðarverkanir í samspili við önnur lyf. Síldenanfíl getur til dæmis valdið alvarlegum blóðþrýstingsfölli hjá þeim sem nota nítröt við hjartasjúkdómi — en einstaklingur sem kaupir „náttúrulegt hunang" á netinu veit ekki hvað er í vörunni og mun hafa engan lyfseðil sem gefur heilbrigðisstarfsmann tilefni til að gefa honum viðeigandi ráðgjöf.

Vandinn er enn dýpri þegar kemur að efnum sem líkjast kannabis. Þar sem slík efni eru til í ótal afbrigðum — sum með lítið sem ekkert rannsóknargrunn — er ómögulegt fyrir kaupanda að vita hvort og hvernig þau hafa áhrif.

Hvernig á ólöglega netlyfjasalan sér stað?

Ólöglegar lyfjasölur á netinu nýta sér glufur í þjóðrétti og neteftirlit. Seljendur þessar nota oft:

• Óljósa markaðssetningu — vörurnar eru kynntar sem „náttúrulegar" eða „fæðubótarefni" til að forðast lyfjalöggjöf.
• Erlend vefsvæði — sendingarlöndin eru oft utan Evrópu þar sem EES-reglur gilda ekki.
• Netvessar greiðslur — til að koma í veg fyrir rekjanleika.

Lyfjastofnun Íslands vinnur með tollyfirvöld og lögreglu til að uppræta slíkar vörur. Lyfjalöggjöf og reglur um lyfseðilsskyldar vörur er hægt að nálgast á Ísland.is en leggur áherslu á að forvörn sé lykilatriði — það er greiðara að stoppa innkaupin en að rannsaka hvern einasta pakka sem berst á landið.

Hvað ætti þú að gera ef þú hefur keypt slíkar vörur?

Ef þú hefur keypt vöru sem þú grunar geti innihaldið ólöglegar lyfjaefniseiningar eru þessi skref mikilvæg:

1. Hættu að nota vöruna strax — ekki bíða eftir að upplifa óþægindi.
2. Hafðu samband við lækni eða lyfjafræðing — sérstaklega ef þú ert á lyfjum sem geta átt í milliverkunum við síldenanfíl eða önnur lyf. Lögð er áhersla á að leita til heilbrigðisstarfsmanns, ekki bara að hringja í lyfjabúðina.
3. Tilkynntu til Lyfjastofnunar eða lögreglu — ef þú telur þig hafa keypt ólöglega vöru, getur tilkynning þín hjálpað til við að koma í veg fyrir að aðrir verði fyrir skaða.
4. Varðveita umbúðir og innkaupagögn — ef kemur til rannsóknar geta þessar upplýsingar verið mikilvægar.

Þetta er ekki einsdæmi á Íslandi

Þótt dæmið þetta eigi sér stað á Íslandi er ólöglegt lyfjaviðskipti á netinu víðtækt vandamál á Evrópumælikvarða. Rannsóknarstofa sem vinnur með Europol tilkynnti á þessum árum að magn ólöglegra lyfja í sendingarviðskiptum hafi aukist verulega. Íslenska lögreglustigi hefur tekist þátt í evrópskum samræmdum aðgerðum gegn lyfjamistígu.

Vandinn við hunangsdæmið er einkanlega slæmur vegna þess að hann beinist að fólki sem leitar að einfaldri lausn á viðkvæmu heilbrigðismáli. Kynlífsörðugleikar eru algengir og oft tengdir öðrum heilsufarslegum þáttum — og sá sem kemur í staðinn fyrir almenna heilbrigðisráðgjöf getur verið hættulegur í stað hjálpsamur.

Hvenær þarftu að fara til læknis?

Margir forðast að ræða kynlífsörðuglega við lækni vegna skammar eða vandræða. En læknar sjá reglulega þessa tegund erfiðleika og geta veitt örugga, trúnaðarfulla ráðgjöf. Rétt meðferð — hvort sem hún felur í sér lyf, lífsstílsbreytingar eða sálfræðilega meðferð — krefst samráðs við heilbrigðisstarfsmann.

Þeir sem hafa tekið hunang eða aðra vöru sem inniheldur ólögleg lyfjaefni og upplifð einkenni á borð við:

• Skyndilega lækkun blóðþrýstings
• Hjartsláttartruflanir
• Höfuðverk eða svima sem er meiri en venjulegur
• Breytt meðvitund eða hegðun

…ættu að leita þegar í stað á bráðamóttöku eða hringja í 112.

Leitaðu til læknis — ekki netverslunar

Lyfjastofnun ítrekar að lyfseðilsskyldar lyfjaefniseiningar eru aðeins fáanlegar í gegnum löggilttar lyfjabúðir, eftir samráð við lækni sem kann stöðuna. Ef þú ert að glíma við kynlífsörðuglega, blóðþrýstingsvandamál eða aðra heilsufarskvilla sem þú vilt leysa á öruggan máta, er rétta leiðin sú að hitta heilbrigðisstarfsmann.

Á Expert Zoom getur þú átt samtal við lækni á netinu og fengið ráðgjöf frá þægindum heimilis þíns — hvort sem þú þarft svar fljótt eða vilt ræða viðkvæmt heilbrigðismál í trúnaði.

Þessi grein er til upplýsinga einvörðungu. Ef þú grunar að þú hafir tekið lyf með ólöglegum eða óþekktum efnum skaltu þegar í stað hafa samband við heilbrigðisstarfsmann.