Dagpeningar innanlands hækkuðu 1. júní: 38.300 kr. í gistingu og 4 skattareglur

Frá deginum í dag, 1. júní 2026, gilda ný dagpeningagjöld innanlands samkvæmt Auglýsingu nr. 1/2026 frá Stjórnarráðinu. Breytingarnar snerta bæði launamenn sem ferðast í þágu vinnuveitanda og sjálfstætt starfandi einstaklinga sem greiða sér dagpeninga. Lykilspurningin er: hvað telst skattfrjálst og hvað þyngist með skattalegum viðbótar skyldum?

Hverjir eru nýju taxarnir frá 1. júní 2026?

Ferðakostnaðarnefnd ríkisins setur taxana tvisvar á ári — 1. júní og 1. október. Nýju taxarnir sem taka gildi í dag eru:

• Gisting (24 klst.): 38.300 kr. — hækkun úr 22.200 kr. frá 1. október 2025, þ.e. 72,5% aukning
• Fæðispeningar, heill dagur (að lágmarki 10 klst. ferð): 18.100 kr. — hækkun úr 17.500 kr. frá síðasta hausti (+3,4%)
• Fæðispeningar, hálfur dagur (að lágmarki 6 klst. ferð): 9.050 kr. — hækkun úr 8.750 kr. (+3,4%)

Gistingarhækkun er verulega stór — en hún endurspeglar sumarverðlag hótela og gistiheimila innanlands. Fæðistaxarnir hækkuðu um 4,6% miðað við sama tímabil árið 2025, sem er í takt við verðbólguþróun þessa árs.

Er þetta skattfrjálst — og hvenær?

Já — en einungis ef ákveðnum skilyrðum er fullnægt. Samkvæmt Skatturinn.is eru dagpeningar sem launagreiðandi greiðir starfsmanni skattfrjálsar svo lengi sem þær fara ekki yfir taxann. Fjórar grunnreglur gilda:

1. Ferðin var tilfallandi — ekki hluti af daglegum og reglubundnum störfum
2. Starfsmaðurinn ferðaðist utan venjulegs vinnustaðar
3. Kvittanir eða gögn geta staðfest raunverulegan kostnað
4. Báðir aðilar skrá tilgang ferðar, lengd, greiddar upphæðir og auðkenni starfsmanns

Ef eitt af þessum skilyrðum er ekki uppfyllt kann skattyfirvöld að líta á greiðsluna sem launatekjur sem beri að greiða staðgreiðslu af. Það er í höndum launagreiðanda að gæta þess að skráningum sé haldið á reiðum höndum.

Hvað þarf launamaður sérstaklega að gæta að?

Ekki allir launamenn eiga sjálfkrafa rétt á skattfrjálsum dagpeningum. Starfsmenn sem eru ráðnir til að vinna á ákveðnum stað — til dæmis byggingaverkmenn á tilteknum vinnustað eða tæknimenn á samningstengdum verkefni — teljast almennt vera á "venjulegum vinnustað" þar. Dagpeningar þaðan eru þá skattalegar launatekjur.

Svipuð regla gildir um starfsmenn sem ferðast reglulega á sömu leiðir — til dæmis söluumboðsmenn með föst viðkomusvæði. Ef ferðirnar eru hluti af hefðbundnum störfum og ekki tilfallandi er skattfrjáls dagpeningagreiðsla ekki heimil.

Launamenn ættu að hafa meðvitund um þetta, sérstaklega þegar þeir skipta um störf eða taka við verkefnastarfi með marga vinnustaðar. Skilgreining á "venjulegum vinnustað" getur haft bein skattaleg áhrif.

Sjálfstætt starfandi: hvernig virkar það?

Fyrir sjálfstætt starfandi einstaklinga eru reglurnar ólíkar en hjá launamönnum. Dagpeningar sem þeir greiða sér teljast til tekna og ber að skrá þær í RSK eyðublaðið 3.11 sem tekjur. Á sama tíma er heimilt að draga frá sem frádrátt upphæð að hámarki taxanum.

Nettóáhrifin eru sem hér segir: ef dagpeningar eru greiddar nákvæmlega samkvæmt taxanum jafngildist tekjur og frádráttur — skattáhrifið er í reynd núll. Greiðslur umfram taxann eru hins vegar skattlagðar sem tekjur að fullu án frádráttar.

Sjálfstætt starfandi þurfa að hafa skráningar til staðar yfir hvenær ferðin fór fram, hvert, af hvaða ástæðu og hversu lengi. Þessar skráningar eru nauðsynlegar ef RSK biður um gögn. Nánari upplýsingar um skattframtal sjálfstætt starfandi má finna í greininni um skattmatið 2026 sem birtist hér á síðunni.

Ef launagreiðandi greiðir meira en taxann

Ef fyrirtæki greiðir meira en taxinn segir — til dæmis 46.000 kr. í gistingu á dag þegar taxinn er 38.300 kr. — er munurinn, þ.e. 7.700 kr., skattlagðar sem launatekjur. Launagreiðandinn þarf þá að halda eftir staðgreiðslu af þeirri upphæð og skrá hana á launaseðil.

Þetta er algengur misskilningur hjá fyrirtækjum sem telja að hægt sé að greiða "raunverulegan kostnað" án skattalegrar vinnslu. Vandinn kemur upp þegar RSK fer yfir gögn og sér greiðslur yfir taxanum án þess að staðgreiðsla hafi verið dregin frá. Niðurstaðan er þá oft skattúrskurður með vöxtum og dráttarvöxtum.

Þegar dagpeningasamningurinn þarfnast endurskoðunar

Sumar stofnanir og fyrirtæki greiða dagpeninga sem hluta af heildarlaunapakka. Þegar taxarnir hækka verulega — eins og gistingartaxinn gerði í sumar þar sem hækkun nam 72% frá haustinu — er vert að endurskoða launa- og hlunnindasamninginn.

Ef dagpeningahlutinn í samningnum var útreiknaður á grundvelli eldra verðlags er mögulegt að samningurinn uppfylli ekki lengur þær lögfræðilegu og skattalegu kröfur sem nú gilda. Fjármálaráðgjafi eða löggiltinn endurskoðandi getur hjálpað til við að tryggja rétt fyrirkomulag og forðast dýrar leiðréttingar síðar.

Algeng mistök — og hvernig er forðast þau

Það eru nokkur endurtekin mistök sem koma upp í tengslum við dagpeninga á Íslandi:

• Gleymt að skrá ferðir: Þetta er algengasta mistakið. Ef skráning vantar þegar RSK biður um gögn getur greiðslan orðið skattlögð í heild.
• Blanda ferðir saman: Ef starfsmaðurinn er bæði í einkaferð og vinnuferð á sömu leiðinni þarf að skipta kostnaðinum hlutfallslega — ekki er heimilt að krefjast skattfrádráttar á heildarkostnaði.
• Nota eldri taxann: Margir launagreiðendur uppfæra ekki kerfi sín sjálfkrafa um leið og nýir taxar taka gildi. Það getur leitt til ofgreiðslu sem þarf að leiðrétta.
• Gefa starfsmanni dagpeninga sem laun: Í sumum tilfellum er reynt að nota dagpeninga til að hækka launapakka í skjóli skattfrelsis. Þetta getur varðað sektum ef RSK túlkar greiðsluna sem rönguna.

Hvenær á ráðgjöf við?

Dagpeningamál eru oft talinn einlægur hluti launamála — en þegar um stórfelldar ferðir er að ræða, langar vinnuferðir eða breytilegar starfsmyndir geta villur orsakað verulegt fjárhagslegt tjón. Þetta á sérstaklega við í smiðjuiðnaði, tækni og ráðgjafageiranum þar sem starfsmenn ferðast á milli staða reglulega.

Á Expert Zoom geta fjármálaráðgjafar hjálpað þér að skilja hvaða dagpeningagreiðslur eru skattfrjálsar, hvernig eigi að skrá þær rétt og hvort núverandi samningur þinn sé í samræmi við nýju reglurnar.

---

Þessi grein er til upplýsinga og kemur ekki í stað sérhæfðrar skatta- eða fjárhagsráðgjafar. Hafðu samband við löggiltann skattamann eða fjármálaráðgjafa til að fá mat á þínum aðstæðum.