Auður GuðmundsdóttirÞann 29. maí 2026 munu ríkisskattstjóri og Skatturinn birta skattmat allra einstaklinga á Íslandi — og margir verða á kafi í tölum sem þeir skilja ekki. Sérstaklega þeir sem eru sjálfstætt starfandi eða hafa fleiri tekjuliðir en launatekjur einar.
Hvað er skattmatið og hvernig berst það til þín?
Skattmat er opinber útreikningur á skattskyldum tekjum þínum, frádráttum og loks þeirri fjárhæð sem þú annað hvort skuldar eða áttu inni hjá ríkinu. Samkvæmt Skatturinn.is verður skattmat 2026 — sem tekur til tekna ársins 2025 — birt í íslenska þjónustugáttinni eigi síðar en 29. maí 2026.
Þeir sem skráðir eru í Ísland.is gáttina geta skoðað niðurstöðuna beint á netinu. Skattstjóri sendir jafnframt tilkynningu með pósti til þeirra sem ekki eru skráðir rafrænt.
Skattmatið er ekki bara einföld niðurstaða. Það inniheldur:
- Heildarskattskyldar tekjur: Samanlagðar allar tekjur — laun, hlutdeildargreiðslur, leigutekjur og fjármagnstekjur
- Leyfilegur frádráttur: Vextir af fasteignalánum, gjöld til lífeyrissjóða og aðrir frádragsbærir kostnaðir
- Persónuafsláttur: 72.492 króna á mánuð (eða 869.898 króna á ári) í 2026
- Endanlegt uppgjör: Greiddir skattar minus reiknuð skattskuld — niðurstaðan er annað hvort endurgreiðsla eða krafa
Hvað þýðir ef þú skuldar?
Ef skattmatið sýnir að þú skuldar ríkinu pening þarftu að greiða þá fjárhæð eigi síðar en tilgreint er í tilkynningunni — yfirleitt um 1. september 2026. Dráttarvextir byrja að renna frá þeim degi ef greiðsla dregst.
Sjálfstætt starfandi einstaklingar og þeir sem hafa rekstrargreiðslur hafa oft flóknari skattmat. Samkvæmt skattareglum Íslands eru skatttaxtar frá 31,49% upp í 46,29% eftir tekjuflokki — og þeir sem hafa samþykkt B-flokks tekjur (reksturtekjur) þurfa einnig að greiða lífeyrisframlög bæði sem launþegi og launagreiðandi.
Vegna þessarar flækju gleyma margir sjálfstætt starfandi að gera ráð fyrir öllum lögbundnum greiðslum — og fá svo óvænt skattmat í maí.
Hverjar eru algengar mistök í skattframtali?
Skattsérfræðingar á Íslandi benda á nokkrar algengar hrínar:
1. Gleymdar leigutekjur: Ef þú leigðir íbúð eða herbergi á Airbnb eða öðrum lausaleigumarkaði 2025 eru þær tekjur skattskyldar. Mörg skattframtöl vanrækja þennan þátt — sérstaklega eftir gildistöku laga um lausaleigu frá Alþingi 19. mars 2026.
2. Ónotaður fjármagnstapsfrádráttur: Ef þú seldir hlutabréf með tapi 2025 er hægt að nota það til að jafna útgjöld í fjármagnstekjum. Margir gleyma þessum möguleika.
3. Rangur heimavinnutengdur frádráttur: Eftir farsótteykju eru margir enn að vinna heiman — en frádráttur vegna heimaskrifstofu krefst nákvæmra gagna og er oft hafnað ef hann er ekki réttur.
4. Húsnæðisstuðningur (húsnæðisbætur): Ef þú greiðir leigu og ert á tilteknum tekjumörkum gætir þú átt rétt á húsnæðisbótum, en þær þarf sér að sækja — þær bætast ekki sjálfkrafa við skattmatið.
5. Lífeyrissparnaður: Viðbótarlífeyrissparnaður upp að 4% af launum er frádragsbær — en einungis ef greitt var á árinu 2025 og skráð rétt.
Hvenær þarf fjármálaráðgjafi að koma við sögu?
Flestir launþegar með einfaldar tekjur geta lesið skattmat sitt sjálfir. En það eru til tilvik þar sem fagleg aðstoð er beinlínis þörf:
- Sjálfstætt starfandi: Ef þú starfar undir B-flokki þarftu líklegast aðstoð við uppgjör
- Margar tekjutegundir: Laun, hlutabréf, leigu og atvinnurekstur saman gera skattmat flókið
- Erlendar tekjur: Ef þú hafðir tekjur frá erlendum aðilum 2025 geta tvísköttunarsamninga lagaleg áhrif komið til sögunnar
- Arfur eða gjafir: Erfðir og gjafir yfir tilteknum mörkum eru skattskyldar
- Kæra á skattmati: Ef þú telur skattmat rangt er hægt að kæra það — en í mjög takmörkuðum tímaramma
Samkvæmt skattalögum Íslands er kærufrestur til ríkisskattstjóra almennt eitt ár frá birtingardegi skattmats.
Hvað getur þú gert núna — fyrir 29. maí?
Þeir sem hafa enn ekki yfirfarið skattframtöl sín ættu að gera það þegar í stað. Einstaklingar geta ennþá lagfært mistök í framtali sínu þar til skattmat er birt. Eftir það er breytingarmöguleikinn takmarkaðri.
Samkvæmt Skattinum voru skattframtalsupplýsingar aðgengilegar á Ísland.is gáttinni þar til 13. mars 2026 — en ef mistök komu í ljós seinna er ennþá hægt að hafa samband við skattyfirvöld til leiðréttingar í sérstökum tilvikum.
Fjármálaráðgjafar geta hjálpað þér að skilja hvat stendur í skattmati þínu, ganga frá greiðslum eða kærum, og í sumum tilfellum finna lögmætar leiðir til að draga úr skattskyldri fjárhæð til framtíðar.
Ef þú ert óviss um skattmatið þitt eða þarft aðstoð við túlkun, geta fjármálaráðgjafar hjá Expert Zoom hjálpað þér — án þess að þú þurfir að skipuleggja fund í langan tíma.
Athugasemd: Þessi grein veitir almennar upplýsingar um íslensk skattalög og kemur ekki í stað faglegrar skattsérfræðiráðgjafar. Leitu alltaf til löggilts endurskoðanda eða skattsérfræðings vegna persónulegra skattamála.
Skattar 2026: hvað er nýtt á þessu ári?
Nokkrar breytingar hafa áhrif á skattmat 2026 sem þú ættir að þekkja til:
Nýjar skráningarskyldur leigusala: Frá 1. janúar 2026 eru allir leigusalar skyldugir til að skrá leigusaminga sína hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS). Þetta þýðir að Skatturinn hefur aðgang að leigutekjuupplýsingum á mun skipulegari hátt en áður — og leigutekjur sem ekki voru skráðar áður geta farið í skoðun.
Skammtímaleigu takmörk: Samkvæmt lögum frá Alþingi 19. mars 2026 eru skammtímaleigutekjur yfir 2 milljónum króna á ári ekki lengur skattlagðar sem einstaklings-heimavistartetkjur heldur sem atvinnurekstur. Þetta getur haft veruleg skattaleg áhrif fyrir þá sem hafa nýtt sér Airbnb eða sambærilegar lausnir.
Rafrænar skattupplýsingar í rauntíma: Í ár er Skatturinn að efla gagnamiðlun við fjármálastofnanir og atvinnurekendur. Þetta þýðir að skattmatið þitt ætti að vera nákvæmara en fyrr — en það þýðir líka að umframt tekjur sem áður mátti e.t.v. sleppa óskráðar eru nú sjálfkrafa innifaldar.
Þessar breytingar geta haft talsverð áhrif á þá sem hafa blendnar tekjur eða hafa nýlega byrjað að leigja eign. Fjármálaráðgjöf er ekki einungis fyrir þá sem hafa verið í skattávistum — hún er líka gagnleg til að skilja hvað hefur breyst og gera ráð fyrir réttum fjárhæðum í skattframtali næsta árs.
