Buldak ramen innkallaður á Íslandi: hvað þýðir 3-MCPD fyrir heilsu þína?

Matvælastofnun (MAST) tilkynnti 27. apríl 2026 um innköllun á Buldak Spicy Ramen Hot Chicken með kólreynubragðsefni frá Dai Phat Asia-versluninni í Reykjavík. Varan inniheldur of hátt magn af 3-MCPD — efnaóhreinindi sem myndast við matvælavinnslu og geta á langstíma skaðað nýru og frjósemi karla.

Hvað er 3-MCPD og hvers vegna er það áhyggjuefni?

3-MCPD (3-mónókloróprópan-1,2-díól) er efnasamband sem myndast þegar fitugjafar eru unnar við mjög háan hita í návist kloríðs. Efnið finnst einkum í:

• Pálmaolíu og grænmælisolíum unnum við háan hita
• Sójasósu og vatnsræstum grænmetisprotein (HVP)
• Nassaðri og unninni mat með litlum próteinuppbótum

Alþjóðleg matvælaöryggisstofnun Evrópu (EFSA) setti árið 2018 þolanlegt dagsskammtmark (TDI) við 2 míkrógrömm á kíló líkamsþyngdar á dag. Þegar inntaka fer umfram þetta mark getur 3-MCPD valdið:

• Nýrnaeitrun: Rannsóknir á dýrum sýndu þróun nýrnaæxla við langvarandi neyslu yfir þröskuldsgildi
• Skerðingu á karlfrjósemi: Við of hátt magn upplifuðu karlrannsóknarlíf minnkaðan hreyfanleika sæðisfrumna og lækkuð sæðistala
• Sekundær krabbameinshætta: Efnið skemmir ekki beinlínis DNA (non-genotoxic) en getur þróað illkynja æxli um aðrar líffræðilegar leiðir við langvarandi og þráláta neyslu

Mikilvægt er að gera sér grein fyrir: slík áhrif kalla á reglulega og langvarandi neyslu mikils magns. Einstöku matarboðið er ólíklegt til að valda þegar sýnilegum skaða. En þegar vara inniheldur magn sem fer umfram Evrópustaðla er innköllun rétt og nauðsynleg aðgerð.

Hvernig veit ég hvort varan sem ég keypti er innkölluð?

Innköllunin nær til:

• Vöruheiti: Buldak Spicy Ramen Hot Chicken with Carbonara Flavour
• Framleiðandi: Samyang Foods, Suður-Kórea
• Sölustaður: Dai Phat Asia verslan, Reykjavík
• Gildistími á pakka: 28. ágúst

Skoðaðu neðst á pakkanum eftir gildistíma. Ef þar stendur „28 August" eða „28/08" ásamt ofangreindu vöruheiti skal varan ekki neytt. Skilaðu henni til verslunar án endurgjalds.

Ef þú hefur keypt svipaðar Buldak-vörur frá öðrum verslunum á höfuðborgarsvæðinu er ráðlegt að athuga hvort þær séu frá sama framleiðslulotu þar til Matvælastofnun gefur fleiri upplýsingar.

Hvenær á að leita læknis?

Flestir sem hafa neytt lítið magn af vörunni þurfa ekki að fara í bráðar heilbrigðisráðstafanir. En eftirfarandi hópar ættu að hafa samráð við heilbrigðisstarfsmann án tafar:

Börn yngri en 12 ára: Nýru barna eru viðkvæmari og öll einkenni kviðverkja eða breytinga á þvagi eftir notkun ætti að taka alvarlega.

Þungaðar konur: Rannsóknir benda til þess að meðgönguvernd krefjist sérstakrar varúðar gagnvart matvælaóhreinindi — ráðleggja þínum ljósmóður eða gynekólogist ef þú hefur neytt vöruna.

Einstaklingar með nýrnasjúkdóma: Viðbótaráreitni frá 3-MCPD getur magnað upp þegar til staðar nýrnavandamál — leitaðu til læknis tafarlaust.

Ef einkenni koma fram: Þrálátar kviðverkir, ógleði, breytingar á lit eða magni þvags sem koma fram nokkrum dögum eftir neyslu gætu kallað á blóðrannsókn til að meta nýrnaheilsu.

Heilbrigðisstarfsmaður getur metið stöðuna og sagt þér skýrt hvort þú þarft að rannsaka málið frekar.

Hvað gera íslensk stjórnvöld?

Matvælastofnun starfar sem þungamiðja matvælaöryggis á Íslandi og er hluti af RASFF-neti Evrópu — Rapid Alert System for Food and Feed — sem tengir matvælaeftirlit allra EES-ríkja. Þegar eitt ríki greinir hættu í vöru er öllum öðrum gefið viðvart samstundis.

Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur var gert viðvart 27. apríl og sölustaðurinn var knúinn til að kalla vöruna til baka. Slík hraðvirk viðbrögð eru hluti af því kerfi sem hlutaðeigendur treysta á til að vernda neytendur.

Ef þú hefur uppgötvað svipaðar vörur á sölu annars staðar — eða ályktar að varan sem þú keyptir komi frá sömu lotu — er rétt að tilkynna það til Matvælastofnunar beint.

Hvernig verndum við okkur í framtíðinni?

Þessi innköllun er gott tækifæri til að skoða nokkrar einfaldar leiðir til öryggismeðvitundar við kaup á innfluttum matvælavörum:

Fylgstu með innköllunarlistum: Matvælastofnun og RASFF birta reglulegar tilkynningar. Ef þú kaupir oft vörur frá Asíuverslunum eða matvælamarkaðum er gott að fylgjast með þessum skrám.

Skoðaðu uppruna á olíu: Vörur sem innihalda mikla pálmaolíu eða sójasósu sem unnin hefur verið við háan hita eru með hærri líkur á 3-MCPD-mengun ef framleiðsluferillinn er ekki í samræmi við streng staðla.

Hafðu veg á börn: Börn og ungmenni neyta tiltölulega meira á þyngd sína og eru þar af leiðandi viðkvæmari fyrir efnaóhreinindi. Þegar vara er innkölluð er sérstaklega mikilvægt að þau neyti hennar ekki.

Leitaðu til heilbrigðissérfræðings: Ef þú ert í vafa um heilsufar þitt eftir neyslu innkölluðrar vöru getur læknir með þekkingu á matvælaeitrunum metið stöðuna á grundvelli rannsóknagagna og veitt þér persónubundnar ráðleggingar.

Eru aðrar Buldak-vörur hættulegar?

Innköllunin nær aðeins til einnar sérstakrar vörugerðar: Buldak Spicy Ramen Hot Chicken with Carbonara Flavour með gildistíma 28. ágúst. Aðrar Buldak-vörur frá Samyang Foods — svo sem Original Hot Chicken, Cheese eða 2x Spicy — eru ekki hluti af þessari innköllun, nema Matvælastofnun gefur út viðbótartilkynningu.

Þetta þýðir að hægt er að neyta annarra Buldak-vörugerða eins og venjulega, en gott er að skoða gildistíma og vöruheitið vandlega. Ef varan sem þú átt passar lýsingunni hér að ofan, skilaðu henni.

Er þetta fyrsta Buldak-vandinn á norðurslóðum?

Þetta er ekki í fyrsta sinn sem kóreskar kryddar núðluvörur valda matvælaöryggisvandamálum í Evrópu. Árið 2023 innkallaði Danmörk þrjár gerðir af Buldak-vörum vegna of mikils kryddmagns sem þótti of hár fyrir ákveðinn aldurshóp. Í þetta sinn er málið frábrugðið: krafan snýr að 3-MCPD — ekki kryddi — sem er efnaöryggismál frekar en bragðmál.

Hér á Íslandi er þetta í fyrsta sinn sem MAST innkallar vöru úr þessum vöruflokki vegna 3-MCPD-ofgnóttir, sem bendir til þess að framleiðslan hafi farið úr böndum í einstaka lotu.

Hvernig getur heilbrigðissérfræðingur aðstoðað?

Læknir eða næringarráðgjafi getur metið heildarmyndir af matar- og lífsstílaðstæðum þínum og gefið persónubundna ráðleggingu. Á Expert Zoom getur þú hafist samband við heilbrigðissérfræðing rafrænt, án bíðlista.

Athugið: Þessi grein er til fræðslu og kemur ekki í stað læknis- eða fagráðgjafar. Leitaðu til heilbrigðisstarfsmanns ef þú hefur áhyggjur af heilsufari þínu eða fjölskyldumeðlima.