Farice kynnir AUÐUR-sæstrenginn til Skotlands: hvað þýðir þetta fyrir íslenskt tæknifyrirtæki?

Farice, íslenska sæstrengsrekstrarfyrirtækið, kynnti í þessari viku AUÐUR-sæstrenginn – nýtt verkefni sem mun tengja Suður-Ísland við Glasgow eða Edinburgh á Skotlandi. Ef áætlanir standast er gert ráð fyrir að strengurinn verði virkur árið 2030 og komi í stað FARICE-1, elsta sæstrengs Farice. Þetta er eitt stærsta stafræna innviðaverkefni á Íslandi á þessari öld.

Hvað er AUÐUR-sæstrengurinn?

AUÐUR er nefndur eftir Auði djúpúðgu – einni frægustu landnámskvenna sögunnar, þekktri fyrir framsæknisskap og frjálslynd hugsunarhátt. Nafngiftin endurspeglar metnaðinn: sterkara samband við Evrópu, byggt á sjálfstæðum grundvelli án beinnar þátttöku ríkissjóðs.

Farice rekur þegar nokkra sæstrengja milli Íslands og Evrópu, þar á meðal FARICE-1, DANICE og ÍRIS. AUÐUR mun koma í stað FARICE-1, sem er elsta kerfið, og mun auka gagnaflutningstakið verulega. Samkvæmt Farice mun strengurinn liggja frá suðurströnd Íslands til Glasgow eða Edinburgh, og þaðan tengja við helstu fjarskiptamiðstöðvar í London, Dublin og Amsterdam, auk norræna netsins.

Botnrannsóknir á fyrirhugaðri lestatleið eru áætlaðar sumarið 2027. Komi allt til skila mun AUÐUR verða virkur í kringum 2030.

Hvers vegna þarf ný tengsl við Skotland?

Eftirspurn eftir gagnaflutningstaki milli Íslands og Evrópu hefur aukist gríðarlega á síðustu árum. Vöxtur skýjaþjónustu, heimavinnu, streymisþjónustu og gagnavera hefur ýtt undir þörfina fyrir hraðari og áreiðanlegri tengsl.

Samkvæmt Fjarskiptastofu Íslands – opinberri eftirlitsstofnun á sviði rafeinda- og fjarskipta – eru öflugir sæstrengir lykilforsenda þess að Ísland geti verið samkeppnisfært sem staðsetning gagnavera og stafræns iðnaðar. AUÐUR mun styrkja þessa stöðu verulega þegar hann verður virkur.

Þess utan gefur nýr tengipunktur við Skotland möguleika á lestarkvistun um Bresku eyjar og þaðan inn á Evrópunet – sem dregur úr háð á einstaka leið og bætir heildaráreiðanleika netsins.

Hvað þýðir þetta í reynd fyrir íslenskt tæknifyrirtæki?

Nýr sæstrengur er ekki einungis tæknilegt mannvirki. Hann er fyrirtækjalegt tækifæri. Þegar AUÐUR opnar 2030 mun töfin – eða latency eins og það er kallað á tæknimáli – milli Íslands og meginlands Evrópu minnka. Í dag er gagnasendingartöfin milli Reykjavíkur og London að meðaltali um 40–60 millisekúndur. Þó svo að þetta sé tæplega skynjanlegt í daglegri notkun geta þessar millisekúndur skipt gríðarlegu máli fyrir fyrirtæki í fjármálaviðskiptum, rauntímavinnslu, leikjum og skýjaþjónustu.

Ísland hefur þegar sterka kosti sem staðsetning gagnageymslu: kalt loftslag sem nýtist til kælingar, ódýr og vistvæn orka úr jarðhita og vindorku, og stjórnmálalega stöðugt umhverfi. AUÐUR-sæstrengurinn gæti gert þessa kosti enn samkeppnishæfari.

Jafnframt munu íslensk fyrirtæki sem nota skýjaþjónustu í Evrópu njóta þess þegar tengslakraftar aukast. Hraðari uppfærslur, styttri endurtengingartiðni og betri upplifun notenda eru bein áhrif.

Hvern varðar þetta mest?

Þær greinar sem njóta hvað mest af bættu sæstrengatengslum eru m.a.:

Gagnaverin: Ísland er þegar vinsæll staður fyrir evrópsk gagnaveri vegna orku og veðurs. AUÐUR styrkir þetta tækifæri enn frekar.

Hugbúnaðarfyrirtæki: Fyrirtæki sem þróa og miðla hugbúnaði til evrópskra viðskiptavina munu fá skilvirkari tengsl.

Fjártæknifyrirtæki (fintech): Millisekúndutöf hefur beina áhrif á verðlagningarlegar kerfisákvarðanir. Minnkuð töf opnar möguleika á fleiri viðskiptum í rauntíma.

Fjarþjónustufyrirtæki: Fyrirtæki sem bjóða upp á fjarmiðlun, streymiþjónustu og rafrænt námsefni fá betri grunntengsl.

Hvað getur tæknisérfræðingur gert fyrir þig?

Þegar stafrænar innviðabreytingar eru í aðsigi er mikilvægt að vera á undan. Margt af því sem AUÐUR-sæstrengurinn mun breyta hefst nú þegar – í áætlanagerð, samningagerð og tæknilegum undirbúningi.

Sérfræðingur í upplýsingatækni getur hjálpað þér að:

• Meta hvar gagnageymslan þín á að vera staðsett – á Íslandi eða í Evrópu, miðað við nýjar netlegar aðstæður eftir 2030
• Skipuleggja flutning á skýjalausnir sem nýta betri tengsl á skilvirkan og öruggan máta
• Uppfæra net- og gagnaflutninga í samræmi við GDPR-reglur við millilandaflutninga
• Greina samkeppnistækifæri sem koma upp þegar töfin minnkar og þjónustugæði aukast

Í tengslum við þessa þróun er vert að skoða hvernig IRIS²-gervihnattakerfið ESB hefur þegar byrjað að breyta netöryggi og inntengingum á Íslandi – dæmi um hvernig stafrænar innviðabreytingar þurfa virka ráðgjöf.

Hvað gerist næst?

Botnrannsóknir á lestarleið AUÐUR-strengsins eru fyrirhugaðar sumarið 2027. Að þeim loknum munu formlegar samningaviðræður við flutningsaðila í Skotlandi, Bretlandi og á Norðurlöndum hefjast. Nákvæmari tímaplan og tæknilegar lýsingar verða kynntar þegar rannsóknirnar lúka.

Þetta þýðir að tíminn til að undirbúa sig er núna – ekki 2030. Íslensk tæknifyrirtæki sem gera sér áætlun um hvernig þau munu nýta sér sterkari tengsl við Evrópu munu vera í miklu betri stöðu þegar AUÐUR-sæstrengurinn opnar.

Langvarandi þróun eða tímabundin bylting?

Þegar sæstrengir eru ræddir í fjölmiðlum er oft litið á þá sem þurra tæknilega hluti. En áhrif þeirra eru mjög áþreifanleg. Þegar ÍRIS-strengurinn – sem tengir Ísland, Írland og Bretland – var tekinn í notkun 2023 leiddi það til þess að nokkur gagnaversverkefni fluttust til Íslands. AUÐUR gæti haft svipuð áhrif, en í enn stærri mælikvarða.

Tæknisérfræðingar benda á að íslensk fyrirtæki ættu að setja þessa þróun í samhengi við víðara stafrænt umhverfi: auknar kröfur um GDPR-samræmi, þróun gervigreindar og aukna eftirspurn eftir skýjalausnir með lágri töf. AUÐUR-sæstrengurinn er ekki einvörðungu uppfærsla á tæknilegu undirbyggingunni – hann er hluti af breiðari mótun stafræns Íslands.

Sæstrengurinn er kenndur við konuna sem snerist við og fór sín eigin leið. Tæknifyrirtæki sem gera það sama – og undirbúa sig nú – gætu verið þau sem njóta mest af þessum nýja tenglingi þegar hann opnar árið 2030.