In Tzummarum (gemeente Waadhoeke, provincie Friesland) is vogelgriep vastgesteld op een vleeskuikenbedrijf, meldt de Rijksoverheid in een nieuwsbericht van 17 november 2026. Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) heeft besloten de circa 90.000 dieren op de locatie te laten ruimen door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). In een zone van 10 kilometer geldt per direct een vervoersverbod.
Wat is er vastgesteld en wat gebeurt er met het bedrijf?
Volgens het bericht van de Rijksoverheid is het virus aangetroffen op een vleeskuikenbedrijf. Het ministerie wil verspreiding van het virus voorkomen en laat daarom alle circa 90.000 dieren op de locatie ruimen. De NVWA voert die ruiming uit. De NVWA publiceerde op 18 november 2026 om 08:42 uur een eigen nieuwsbericht met dezelfde kern: vogelgriep, een vleeskuikenbedrijf in Tzummarum en een ruiming door de NVWA.
Dat is de kern van het nieuws. Het bericht noemt geen bijzonderheden over de herkomst van de besmetting, over de uitslag van aanvullend onderzoek of over een verwachte datum waarop de ruiming klaar is. Wie meer wil weten, moet de updates volgen die het ministerie via de eigen online kanalen aankondigt. Over een eerdere uitbraak bij eenden schreven wij al; lees het verhaal over de vogelgriep in Ermelo, waar eveneens een ruiming en een vervoersverbod volgden.
Welke zones gelden rond Tzummarum?
Er wordt een beperkingszone ingesteld van 10 kilometer. Die bestaat uit twee delen: een beschermingszone met een straal van 3 kilometer en een bewakingszone van 10 kilometer. Het bericht geeft ook aan hoeveel pluimveebedrijven in de buurt liggen:
- In de 1-kilometerzone rondom de besmette locatie liggen geen pluimveebedrijven.
- In de 3-kilometerzone liggen 3 pluimveebedrijven.
- In de 10-kilometerzone liggen 11 pluimveebedrijven.
Het bericht zegt niet of de 3 bedrijven uit de 3-kilometerzone meetellen in de 11 bedrijven van de 10-kilometerzone. Tel de getallen dus niet bij elkaar op. Waar de 10-kilometerzone precies ligt, is te zien op de dierziektenviewer van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Bij het bericht horen ook een kaart van de 3-kilometerzone, een kaart van de 10-kilometerzone en de Regeling vogelgriep Tzummarum 2026, die op open.overheid.nl staan.
Wat betekent het vervoersverbod?
In de hele 10-kilometerzone geldt per direct een vervoersverbod. Volgens het bericht mogen vanaf locaties met vogels in deze zone geen vogels, broedeieren en/of consumptie-eieren worden vervoerd. Daarnaast geldt een verbod op de afvoer van mest van vogels en van gebruikt strooisel. De Rijksoverheid noemt als reden dat de maatregelen nodig zijn om verspreiding naar andere delen van het land te voorkomen.
Er is een uitzondering. Andere dieren dan vogels en hun producten mogen wel worden af- en aangevoerd naar locaties met vogels, maar alleen als dat gebeurt volgens de strenge voorwaarden van het hygiëneprotocol. Het verbod gaat dus over vogels, eieren, mest en strooisel, niet over al het verkeer van en naar een erf met vogels.
Welke landelijke maatregelen gelden al?
De Rijksoverheid herinnert eraan dat in Nederland sinds 28 oktober 2026 een landelijke ophok- en afschermplicht geldt. De ophokplicht is van toepassing op alle commercieel gehouden vogels. De afschermplicht geldt voor niet-commercieel gehouden risicovogels, het bericht noemt als voorbeeld hobbymatig gehouden kippen.
Ook het landelijke bezoekverbod is sinds 28 oktober 2026 aangescherpt. Het gaat om vogelverblijfplaatsen die onderdeel zijn van een inrichting met commercieel gehouden vogels. Bezoek is alleen toegestaan als het noodzakelijk is voor de volksgezondheid, de diergezondheid, het dierenwelzijn of de gezondheid van personen die in de stal aanwezig zijn. Van 28 oktober tot 17 november 2026 zijn 20 dagen verstreken (onze berekening). In die periode gold de ophok- en afschermplicht al, voordat de uitbraak in Tzummarum werd gemeld.
Wat onderzoekt de NVWA nog?
De NVWA voert traceringsonderzoek uit naar riskante contacten. Daarbij wordt nagegaan of er producten of pluimvee van en naar de besmette locatie zijn vervoerd in de periode voorafgaand aan de melding. Indien nodig volgen aanvullende maatregelen, zoals extra bemonstering of het blokkeren van een riskant contactbedrijf. Zulke maatregelen worden gemeld via een update in het persbericht en via de online kanalen van het ministerie.
Voor een pluimveehouder buiten de zone is dit een reden om de eigen administratie op orde te hebben. Het bericht zegt niet hoe lang het traceringsonderzoek duurt en welke bedrijven worden onderzocht. Het bericht zegt evenmin dat bedrijven buiten de zone extra maatregelen krijgen. Het zegt alleen dat die kunnen volgen.
Wat kan een dierenarts of adviseur voor u doen?
Een vogelgriepuitbraak raakt niet alleen het bedrijf waar het virus is gevonden. Bedrijven in de zone krijgen te maken met een vervoersverbod en met hygiënevoorschriften. De NVWA heeft op een eigen pagina alle actuele hygiëneprotocollen verzameld. Volgens die pagina zijn dat tijdelijke maatregelen voor bijvoorbeeld transporteurs en pluimveehouders, zoals het ontsmetten van vervoermiddelen. De NVWA en de sector stellen de protocollen samen.
De pagina noemt protocollen voor onder meer het vervoer van pluimvee tussen commerciële pluimveebedrijven, het vervoer van pluimvee naar het slachthuis, eiervervoer, pluimveeservicebedrijven, bezoekers van pluimveebedrijven, dienstverleners van pluimveebedrijven en het vervoer van mest. Bovendien staat er een lijst met toegelaten ontsmettingsmiddelen. Wie een erf heeft met vogels in of bij de zone, kan met een dierenarts of een gespecialiseerd adviseur nagaan welk protocol bij welke handeling hoort. Dat is een voorstel voor wat u kunt doen, geen verplichting uit het bericht. De protocollen zelf bepalen wat voor uw situatie geldt.
Ook hobbyhouders kunnen een dierenarts raadplegen. Voor niet-commercieel gehouden risicovogels geldt de afschermplicht. Een dierenarts kan uitleggen hoe u uw kippen in uw eigen situatie afschermt. Welke inrichting precies voldoet, staat niet in het bericht. Vraag dat na bij de bronnen van de overheid.
Rekenvoorbeeld: een eierbedrijf aan de rand van de zone
Neem een fictief voorbeeld, ter illustratie en niet gebaseerd op een echt bedrijf. Een pluimveehouder heeft een erf in de 10-kilometerzone rond Tzummarum. Op dinsdag 17 november 2026 staan er pallets met consumptie-eieren klaar voor transport. De houder weet niet zeker of het vervoersverbod ook voor hem geldt.
Als de locatie in de 10-kilometerzone ligt, geldt volgens het bericht per direct een verbod om consumptie-eieren van die locatie te vervoeren. De pallets blijven dan staan, en de houder kan ze niet naar een afnemer buiten de zone laten rijden. Ook de mest en het gebruikte strooisel van zijn vogels mogen niet worden afgevoerd. Als dezelfde houder daarentegen een voerleverancier verwacht, ligt dat anders: het bericht zegt dat andere dieren dan vogels en hun producten wel mogen worden af- en aangevoerd, mits volgens het hygiëneprotocol. Of diervoeder daaronder valt, zegt het bericht niet. De NVWA-pagina noemt wel een eigen hygiëneprotocol voor het reinigen en ontsmetten van transportmiddelen voor het vervoer van diervoeder.
De houder doet er dus goed aan twee dingen na te gaan. Eerst controleert hij op de dierziektenviewer van de RVO of zijn erf binnen de 10 kilometer ligt. Daarna leest hij de Regeling vogelgriep Tzummarum 2026 en vraagt hij bij onduidelijkheid de NVWA of een dierenarts om hulp. Pas dan weet hij welke ritten van zijn erf mogen rijden en welke niet.
Wat moet u nu nagaan?
Het bericht is geen juridisch advies en deze tekst evenmin. Ga voor uw eigen situatie na:
- Ligt uw locatie met vogels binnen de 10-kilometerzone? Kijk op de dierziektenviewer van de RVO.
- Wilt u vogels, broedeieren of consumptie-eieren vervoeren vanaf die locatie? Dan geldt het vervoersverbod.
- Wilt u mest van vogels of gebruikt strooisel afvoeren? Ook dat is verboden binnen de zone.
- Houdt u commercieel vogels? Dan geldt sinds 28 oktober 2026 de landelijke ophokplicht en het aangescherpte bezoekverbod.
- Houdt u hobbymatig kippen? Dan geldt de afschermplicht voor niet-commercieel gehouden risicovogels.
- Voert u andere dieren of producten aan of af? Werk dan volgens het hygiëneprotocol.
De Rijksoverheid en de NVWA melden nieuwe maatregelen via updates in het nieuwsbericht en via de online kanalen van het ministerie. Journalisten kunnen met vragen over de ruiming terecht bij het team persvoorlichting van de NVWA en met vragen over beleid bij de woordvoerders van het ministerie van LVVN. Heeft u zelf vragen over de gezondheid van uw vogels, dan kunt u via Expert Zoom een dierenarts raadplegen.
Bronnen van de overheid: het nieuwsbericht van de NVWA, het nieuwsbericht van de Rijksoverheid en de pagina met hygiëneprotocollen van de NVWA.

Laura Vermeulen