Keizer Naruhito bezoekt Nederland: wat ondernemers juridisch moeten weten over zakendoen met Japan

Keizer Naruhito van Japan bezoekt Nederland van 17 tot 19 juni 2026 — het eerste Japanse staatsbezoek in jaren. Terwijl Amsterdam, Delft en Den Haag zich opmaken voor het bezoek, opent dit voor duizenden Nederlandse ondernemers de vraag die altijd onderschat wordt: wat moet je juridisch weten als je met Japan wil zakendoen?

Een staatsbezoek met 426 jaar aan voorgeschiedenis

Nederland en Japan onderhouden al 426 jaar betrekkingen — een van de langste onafgebroken diplomatieke banden in de wereld. In de 17e eeuw was Nederland het enige Europese land dat handel mocht drijven met Japan via Dejima, het kunstmatige eiland in de baai van Nagasaki. Die bijzondere positie legde de basis voor een vertrouwensband die tot op de dag van vandaag doorwerkt.

Het programma van Keizer Naruhito en Keizerin Masako voert langs de officiële ontvangst op de Dam in Amsterdam, een bezoek aan het wateronderzoeksinstituut Deltares in Delft, en een ontmoeting met het parlement en het Vredespaleis in Den Haag. De agenda benadrukt samenwerking op het gebied van kwantumtechnologie, chipmachines, hightech glastuinbouw, energietransitie en toekomstbestendige zorg.

Maar achter die symboliek schuilt ook een praktische realiteit: Japan is de vierde handelspartner van Nederland in Azië. Meer dan 2.800 Nederlandse bedrijven exporteren naar Japan, waarvan 90% kleine en middelgrote ondernemingen. Staatsbezoeken zijn zelden alleen ceremonieel — ze katalyseren deals, openen deuren en zetten juridische vragen op scherp.

Meer informatie over het officiële programma en de bilaterale agenda vind je op koninklijkhuis.nl.

Het Japans-Nederlands Handelsverdrag: een vergeten troef

Weinig Nederlandse ondernemers weten het, maar er bestaat een speciaal bilateraal handelsverdrag tussen Nederland en Japan: het Treaty of Commerce and Navigation. Dit verdrag, dat al tientallen jaren van kracht is, biedt Japanse ondernemers een unieke route naar een verblijfsvergunning in Nederland — los van het reguliere puntensysteem voor startups of buitenlandse investeerders.

Wat maakt dit verdrag bijzonder?

• Japanse ondernemers hoeven niet te voldoen aan de gewone innovatie-eisen
• Een BV of eenmanszaak volstaat, mits er minimaal €4.500 in de onderneming zit
• Het verdrag biedt een directe route naar legaal verblijf en zakendoen in Nederland

Voor Nederlandse bedrijven die een Japanse partner of medewerker naar Nederland willen halen, is dit verdrag een sleutel die weinigen kennen. Tegelijkertijd geldt andersom: Nederlanders die in Japan willen zakendoen, moeten weten dat Japan eveneens een strak regulerend systeem hanteert voor buitenlandse zakenmensen.

Juridische valkuilen bij zakendoen met Japan

Japan heeft een rechtsstelsel dat op het eerste gezicht lijkt op dat van West-Europa — maar de praktijk is fundamenteel anders. Nederlandse ondernemers die voorzichtig beginnen aan een Japans avontuur, lopen regelmatig tegen deze juridische struikelblokken aan:

Contracten en handelsgewoonten: In Japan zijn zakelijke relaties doorgaans gebaseerd op vertrouwen en lange-termijnsamenwerking. Een contract is er minder een einddocument dan een startpunt voor verdere onderhandeling. Wie een westers contract naar Japan stuurt en verwacht dat het automatisch geldig is, kan voor onaangename verrassingen komen te staan.

Intellectueel eigendom: Japan heeft strenge IE-wetgeving, maar octrooiregistratie werkt anders dan in Europa. Het is essentieel om merken, ontwerpen en patenten ook in Japan apart te registreren — zelfs als u al Europese bescherming heeft. De EU-Japan trade deal (EPA) biedt verbeterde harmonisatie, maar vervangt nationale registratie niet.

Aansprakelijkheid en geschillenbeslechting: Geschillen worden in Japan bij voorkeur vermeden via bemiddeling en lange onderhandeling. Als het echter tot een juridisch conflict komt, zijn de procedures langzaam en kostbaar. Clausules over rechtskeuze (welk recht van toepassing is) en arbitrage zijn daardoor cruciale onderdelen van elk Japans-Nederlands contract.

Zoals ook beschreven in ons artikel over contractrecht voor bedrijven in internationale contexten, zijn de basisprincipes van internationaal contractrecht van groot belang zodra uw handel een grens overgaat.

De EU-Japan Economic Partnership Agreement (EPA)

Sinds 2019 is het EU-Japan Economisch Partnerschapsakkoord (EPA) van kracht. Dit verdrag heeft meer dan 90% van de Japanse invoertarieven op Europese goederen afgeschaft en regelt ook diensten, investeringen en intellectueel eigendom. Voor Nederlandse exporteurs betekent dit:

• Lagere tarieven op agri-voedingsmiddelen, machines en pharmaceutische producten
• Betere toegang voor dienstverlenende bedrijven (consultancy, juridische diensten)
• Verbeterde bescherming voor geografische aanduidingen en IE-rechten

Maar ook dit verdrag brengt juridische verplichtingen met zich mee. Wie gebruik wil maken van de gunstige tarieven, moet aantonen dat zijn product voldoet aan de oorsprongsregels van de EPA. Een fout hierin kan leiden tot terugvordering van teruggestorte tarieven — soms jaren na de export.

Wat kan een advocaat voor u doen?

Zakendoen met Japan is veelbelovend, maar kent een steilere leercurve dan de meeste Nederlandse ondernemers verwachten. Een gespecialiseerde advocaat in internationaal handelsrecht of vestigingsrecht kan u helpen bij:

• Het opstellen van contracten die zowel naar Nederlands als Japans recht standhouden
• Advies over de optimale bedrijfsstructuur voor activiteiten in Japan
• Bescherming van uw merken, octooien en bedrijfsgeheimen in de Japanse markt
• Begeleiding bij het ophalen van een Japanse zakenpartner of medewerker naar Nederland via het bilaterale verdrag
• Geschillenbeslechting bij conflicten met Japanse partners

Via Expert Zoom kunt u snel een advocaat vinden die gespecialiseerd is in internationaal handelsrecht en u voorbereidt op zakendoen met Japan.

De informatie in dit artikel is algemeen van aard en vormt geen juridisch of fiscaal advies. Raadpleeg een gespecialiseerde advocaat voor advies dat is toegespitst op uw specifieke situatie.

Het moment is nu

Het staatsbezoek van Keizer Naruhito is niet alleen een diplomatieke gebeurtenis — het is een signaal dat de banden tussen Nederland en Japan verder worden aangehaald. Voor ondernemers die al langer kijken naar de Japanse markt, is dit het moment om ook de juridische kant serieus te nemen.

Japan is geen gemakkelijke markt, maar wel een betrouwbare. Wie goed voorbereid is — juridisch, cultureel en commercieel — kan profiteren van een van de meest stabiele en koopkrachtige economieën van Azië.

Overweegt u stappen te zetten richting Japan? Schakel tijdig een advocaat in en zet uw eerste stap op stevige grond.