Mark VisserRussisch president Vladimir Poetin bracht op 19 en 20 mei 2026 een officieel staatsbezoek aan China, waar hij met president Xi Jinping een gezamenlijke verklaring ondertekende over strategische samenwerking. De twee leiders presenteerden hun partnerschap als tegenwicht tegen een door het Westen gedomineerde wereldorde. Voor Nederlandse bedrijven en burgers roept dit bezoek een urgente vraag op: wat betekent een sterker Rusland-China blok voor uw juridische positie?
Wat is er besproken in Peking?
Het staatsbezoek vond plaats precies vier dagen na het vertrek van de Amerikaanse president Trump uit China, wat de diplomatieke timing veelzeggend maakt. Poetin en Xi ondertekenden een pakket bilaterale overeenkomsten op het gebied van handel, energie en technologie. Centraal stond de gezamenlijke ambitie voor een "multipolaire wereld en nieuwe internationale betrekkingen", aldus de gezamenlijke verklaring die beide partijen publiceerden.
Opvallend afwezig in het resultaat: geen doorbraak over de Siberische pijplijn 2 (Power of Siberia 2), die Russisch gas rechtstreeks naar China zou leiden. Moskou had hier hoog op ingezet, maar Beijing houdt de onderhandelingen bewust traag, een teken dat China de sterkere partij is in deze relatie.
Ruslands gasexport naar Europa is sterk gedaald na de invasie van Oekraïne in 2022. China is nu de belangrijkste afzetmarkt voor Russische energie, maar pikt dit voordeel op gunstige voorwaarden voor Beijing.
Gevolgen van het Rusland-China blok voor Europa
De strategische verdieping van Rusland en China heeft directe gevolgen voor Europese bedrijven. Westerse sancties tegen Rusland, opgelegd na de invasie van Oekraïne, staan nog onverkort van kracht. De EU heeft inmiddels meer dan 20 sanctiepakketten aangenomen. Tegelijkertijd zoekt Rusland via Chinese tussenpersonen manieren om goederen en technologie in te voeren die anders geblokkeerd zouden zijn.
Dit creëert een nieuw risico voor Nederlandse bedrijven die zaken doen met Chinese partners: u kunt onbedoeld betrokken raken bij sanctieomzeiling als uw producten of diensten uiteindelijk in Russische handen terechtkomen. De Europese Commissie en de OFAC (het Amerikaanse sanctiebureau) hanteren het principe van "know your customer" strict, ook voor indirecte leveringen.
Volgens de Europese Unie zijn bedrijven verplicht te onderzoeken of eindgebruikers in gesanctioneerde landen actief zijn. Wie dit nalaat riskeert boetes, strafrechtelijke vervolging en reputatieschade.
Drie juridische risico's voor Nederlandse ondernemers
1. Indirecte sanctieovertreding via Chinese handelspartners
Als uw Nederlandse bedrijf goederen levert aan een Chinese onderneming die deze doorverkoopt aan Rusland, kunt u aansprakelijk worden gesteld. Dit geldt met name voor dual-use goederen: producten die zowel civiel als militair inzetbaar zijn, zoals elektronica, software en precisie-onderdelen.
2. Verdachte transacties in het financiële verkeer
Banken zijn verplicht transacties met Russische entiteiten te melden. Maar ook betalingen die via Chinese tussenpartijen lopen kunnen worden geblokkeerd of onderzocht als de herkomst of bestemming onduidelijk is. De Nederlandsche Bank publiceert regelmatig waarschuwingen hierover.
3. Contractuele risico's bij energiecontracten
Bedrijven die in het verleden energiecontracten met Russische leveranciers hebben gesloten, kunnen problemen ondervinden bij nakoming. De versterkte Rusland-China samenwerking kan leiden tot nieuwe omleiding van energiestromen, met prijsvolatiliteit als gevolg. Advocaten adviseren deze contracten opnieuw te laten doorlichten op force majeure- en sanctieclausules.
De rol van de EU: sanctiepakketten en handhaving
De Europese Unie heeft na de Russische invasie van Oekraïne meer dan 20 sanctiepakketten ingevoerd. Deze omvatten importverboden op Russische energie, bevriezing van tegoeden van Russische oligarchen en exportbeperkingen op technologie. De handhaving ligt bij nationale autoriteiten, in Nederland bij de Douane en de FIOD.
In april 2026 kondigde de EU een nieuw pakket maatregelen aan gericht op het dichten van mazen via derde landen, waaronder China. Dit raakt direct bedrijven die zogenaamde "dual-use" goederen exporteren naar markten buiten de EU. Lees meer over wat het 20ste EU-sanctiepakket betekent voor Nederlandse bedrijven.
Wat kunt u doen? Advies van juridische experts
Een gespecialiseerde advocaat in internationaal handels- of sanctierecht kan uw bedrijf helpen bij:
- Due diligence op Chinese en Russische tegenpartijen: wie zijn de uiteindelijk begunstigden?
- Contractreview: staan uw overeenkomsten correct ten aanzien van sanctieclausules?
- Compliance-programma: heeft uw bedrijf een intern beleid voor naleving van exportcontroleregels?
- Meldplicht: weet u wanneer u verdachte transacties moet melden bij de autoriteiten?
De sanctieregelgeving is complex en verandert regelmatig. Het EU Sanctions Map op sanctionsmap.eu biedt een actueel overzicht van wie gesanctioneerd is en op welke gronden.
Wie denkt dat zijn bedrijf niet geraakt wordt door geopolitieke verschuivingen, vergist zich. De top van Poetin en Xi in Peking laat zien dat de wereld in twee blokken uiteenvalt, en dat de juridische gevolgen voor Nederlandse ondernemers concreet zijn.
Wanneer een advocaat inschakelen?
U hoeft niet te wachten tot er een probleem ontstaat. Proactief juridisch advies is doorgaans goedkoper dan schadeherstel achteraf. Een gesprek met een advocaat gespecialiseerd in internationaal handels- of sanctierecht is zinvol als:
- Uw bedrijf zaken doet met partijen die gelieerd zijn aan Rusland of China
- U twijfelt over de eindbestemming van uw producten
- U bestaande contracten wil herzien na geopolitieke ontwikkelingen
- Uw bank vragen stelt over betalingen
Op ExpertZoom kunt u snel in contact komen met een advocaat die gespecialiseerd is in internationaal recht en sanctiecompliance. Een eerste oriënterend gesprek geeft u inzicht in uw risicopositie.
Juridische disclaimer: Dit artikel bevat algemene informatie en is geen juridisch advies. Raadpleeg een gekwalificeerde advocaat voor advies dat specifiek op uw situatie van toepassing is.
