Sophie DekkerOp 28 mei 2026 meldde René van der Gijp vanuit Curaçao dat hij nauwelijks kon lopen door een hevige jichtaanval in zijn enkel. "Het doet heel veel pijn," zei de vaste tafelgast van Vandaag Inside tijdens de opnames voor het WK-programma op het eiland. Van der Gijp is daarmee bepaald niet de enige Nederlander die in de knoei komt door deze onderschatte gewrichtsziekte.
Jicht treft in Nederland naar schatting 250.000 mensen, aldus ReumaNederland. Toch wordt de aandoening regelmatig te laat herkend of onderschat als "gewoon een dikke teen". Met de juiste informatie weet u wanneer u actie moet ondernemen.
Wat is jicht precies?
Jicht is een ontstekingsziekte van gewrichten die ontstaat door een te hoge concentratie urinezuur in het bloed. Wanneer het lichaam dit zuur niet snel genoeg afvoert, vormen zich microscopisch kleine kristallen in en rondom gewrichten. Het immuunsysteem reageert hierop met een heftige ontsteking: het gewricht zwelt op, wordt rood, warm en pijnlijk.
René van der Gijp ervaarde dit in zijn enkel. Hoewel de grote teen het meest bekende doelwit is, treft een jichtaanval ook enkels, knieën, polsen en vingers. Een aanval begint vaak 's nachts of vroeg in de ochtend, en bereikt binnen enkele uren zijn hoogtepunt.
De pijn kan zo hevig zijn dat zelfs het gewicht van een bedlaken ondraaglijk aanvoelt. Zonder behandeling duurt een aanval één tot drie weken, waarna hij als vanzelf verdwijnt. Maar jicht komt terug — en elke volgende aanval is vaak erger.
De 5 signalen dat u jicht zou kunnen hebben
Herkenning is de eerste stap. Let op deze vijf waarschuwingssignalen:
1. Plotselinge, intense pijn in één gewricht Jicht begint abrupt, binnen enkele uren, en de pijn is scherper dan bij de meeste gewrichtsklachten. U was de dag ervoor nog gezond; nu kunt u nauwelijks lopen.
2. Roodheid, warmte en zwelling Het aangedane gewricht is zichtbaar ontstoken: rood, bol en warm bij aanraking. Soms is de huid zo gespannen dat het glanst.
3. De pijn verdwijnt én keert terug Jicht is episodisch: aanvallen komen en gaan. Heeft u al eerder soortgelijke klachten gehad die spontaan verdwenen? Dan is jicht een reële mogelijkheid.
4. Risicofactoren zijn aanwezig Mannen boven de 40 lopen het meeste risico. Overgewicht, hoge bloeddruk, nierproblemen en gebruik van bepaalde plastabletten (diuretica) verhogen het urinezuurgehalte. Alcohol — met name bier en jenever — en een voedingspatroon met veel rood vlees, orgaanvlees en zeevruchten spelen ook een rol.
5. Jichtknobbels of tophi Bij chronische jicht kunnen witte knobbeltjes ontstaan rondom gewrichten of bij de oorschelp. Dit zijn ophopingen van urinezuurkristallen en een teken dat de ziekte al geruime tijd actief is.
Wanneer moet u naar de huisarts of reumatoloog?
Een eerste jichtaanval kunt u soms afwachten met een ijspakking en vrij verkrijgbare pijnstillers. Maar in een aantal situaties is professioneel advies echt noodzakelijk:
- U heeft meer dan twee aanvallen per jaar: dan is er sprake van chronische jicht en is medicatie voor de lange termijn aangewezen
- Meerdere gewrichten zijn tegelijkertijd aangedaan
- Gewone pijnstillers helpen niet of veroorzaken bijwerkingen
- U heeft ook nierproblemen of er zijn jichtknobbels zichtbaar
- De aanval houdt langer dan een week aan zonder verbetering
Uw huisarts kan entstekingsremmende pijnstillers (NSAID's) of colchicine voorschrijven. Met de juiste medicatie neemt de pijn volgens Thuisarts.nl doorgaans binnen twee dagen merkbaar af. Bij terugkerende aanvallen wordt ook allopurinol overwogen: een medicijn dat het urinezuurgehalte structureel verlaagt.
Voor specialistische zorg verwijst uw huisarts u naar een reumatoloog. Op Expert Zoom vindt u snel een reumatoloog of arts in uw buurt die ervaring heeft met jicht en gewrichtsaandoeningen.
Wat kunt u zelf doen tijdens een aanval?
Rust is het eerste advies. Leg het aangedane gewricht hoog en koel het met een ijspakking of koud natte doek (maximaal 20 minuten per keer). Drink voldoende water — minimaal 2 liter per dag — om urinezuur via de nieren af te voeren.
Vermijd tijdens een aanval alcohol en rijke maaltijden met veel vlees of vis. Purinerijke voeding verhoogt het urinezuurgehalte en kan de aanval verergeren of verlengen.
Voorkomen is beter dan genezen
Na een aanval is het verstandig uw leefstijl onder de loep te nemen. Dit zijn bewezen maatregelen die het risico op terugkeer verkleinen:
- Beperk alcohol, met name bier en gedestilleerde dranken
- Eet minder rood vlees en orgaanvlees (lever, niertjes)
- Kies voor magere zuivel, plantaardige proteïnen en volkoren producten
- Drink dagelijks voldoende water
- Beweeg regelmatig en zorg voor een gezond gewicht
- Bespreek uw medicijnen met uw arts: sommige middelen voor hoge bloeddruk verhogen het urinezuurgehalte
René van der Gijp kon als bekende Nederlander rekenen op hulp op Curaçao. Maar ook in Nederland hoeft u niet lang te wachten als u snel een specialist wilt raadplegen. Via Expert Zoom vindt u direct een arts of reumatoloog in uw omgeving die u kan begeleiden bij jicht en andere gewrichtsklachten.
Het verschil tussen jicht en andere gewrichtsklachten
Veel mensen verwarren jicht met artrose, reuma of een gewone verstuiking. Het grote verschil: jicht begint plotseling en bereikt zijn piekpijn in uren, terwijl artrose en reuma geleidelijk optreden. Bovendien treedt jicht vrijwel altijd op in één gewricht tegelijk, terwijl reumatoïde artritis vaak symmetrisch is en meerdere gewrichten treft.
Een bloedtest kan aantonen of uw urinezuurgehalte verhoogd is, maar opgelet: tijdens een acute aanval kan het urinezuurgehalte tijdelijk gedaald zijn door de ontstekingsreactie. Uw arts zal de diagnose stellen op basis van de combinatie van klachten, bloedonderzoek en soms een echo of vloeistofanalyse van het gewricht.
Jicht is goed behandelbaar — mits u het serieus neemt en op tijd actie onderneemt.
Medische disclaimer: Dit artikel bevat algemene informatie over jicht en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd uw huisarts of een gespecialiseerde arts voor persoonlijke diagnose en behandeling.
Raadpleeg voor betrouwbare patiënteninformatie: Thuisarts.nl – Jicht
