Laura VermeulenIn de eerste zeven weken van 2026 sloot de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA) al 22 horecazaken en winkels vanwege plaagdieren — een stijging van 214% ten opzichte van dezelfde periode in 2025. De helft van die sluitingen vond plaats in Amsterdam. Muizen zijn de hoofdoorzaak. Wat betekent deze plaag voor uw huisdier, uw gezondheid en uw huis?
Recordaantal sluitingen: de feiten
De NVWA publiceerde op 3 januari 2026 de eerste alarmbel: het aantal noodspoedsluitingen wegens plaagdieren was al in 2025 een record met 75 gevallen (tegenover 57 in 2024). In de eerste twee maanden van 2026 zijn die cijfers nog scherper. In slechts zeven weken: 22 sluitingen, bijna verdriedubbeld ten opzichte van de zeven weken ervoor in 2025.
De meeste gevallen betreffen muizen in keukens en opslag van levensmiddelen. Muizen kunnen in een opening van 5 tot 7 millimeter binnendringen — een kier onder een deur, een barst in een muur of een niet-afgedichte leiding.
Gevaar voor uw huisdier: wat uw dierenarts wil dat u weet
Velen denken dat muizen alleen een probleem zijn voor mensen. Maar voor huisdieren — met name katten en kleine honden — zijn de risico's reëel en onderschat.
Directe gevaren:
- Vergiftigd aas: muizenvergif (rodenticiden) dat buren of professionele bestrijders inzetten, is dodelijk voor katten en honden die een vergiftigde muis eten. Symptomen: bloedingen, lethargie, coördinatieverlies — soms pas na 3 tot 5 dagen zichtbaar
- Leptospirose: bacterie die muis overdraagt via urine, ook voor honden levensgevaarlijk. Vaccins bestaan maar worden niet altijd standaard gegeven
- Vlooien en mijten: muizen brengen parasieten mee die op katten en honden overspringen
- Traumatische beet: een knaagdier in het nauw bijt — wonden kunnen infecteren
Als uw huisdier een muis heeft gevangen of aangeraakt, adviseren dierenartsen om direct contact op te nemen, ook als het dier zich goed voelt. Vergiftiging door rodenticiden vertoont vertraagde symptomen.
Gezondheidsrisico's voor mensen
Muizen verspreiden bacteriën en virussen op manieren die veel mensen onderschatten:
- Salmonella: via uitwerpselen op werkbladen, aanrechtbladen of verpakkingen
- Hantavirus: via inademing van opgedroogde muizenurine of -uitwerpselen, met name bij opruimen van aangetaste ruimtes. Symptomen verschijnen 2 tot 3 weken na besmetting: koorts, spierpijn, griepachtige klachten
- Schimmel en bacteriën in uitwerpselen kunnen luchtwegoroblemen veroorzaken, vooral bij kinderen en ouderen
Bij ruiming van een muizennest: nooit droog vegen of stofzuigen zonder HEPA-filter. Altijd vochtig reinigen met desinfectans en handschoenen.
Hoe herkent u een muizeninvasie vroeg?
Vroegtijdige signalen zijn:
- Keutels (2–5 mm, donkerbruin, puntig aan beide uiteinden) langs muren, achter apparaten, in lades
- Knaagschade: aangevreten verpakkingen, snoeren, isolatiemateriaal
- Vetspoor langs plinten: muizen lopen dezelfde route en laten bruine vegen achter
- Geur: bij grote besmettingen een typische ammoniakgeur van urine
- Geluiden 's nachts: krabben, piepende geluiden in muren of plafond
Als u meer dan één van deze signalen ziet, is de infestation waarschijnlijk al actief. Muizen planten zich razendsnel voort: één vrouwtje kan in haar leven tot 60 nakomelingen krijgen.
Wat doet u zelf, en wanneer schakelt u een expert in?
Direct zelf doen:
- Dicht alle openingen groter dan 5 mm (kit, roestvrij staalwol, afdichtingsstrip)
- Berg alle voedsel op in afgesloten bakken of in de koelkast
- Ruim opgehoopte rommel op in kelder en garage — muizen gebruiken dit als nestmateriaal
Raadpleeg een dierenarts als:
- Uw huisdier in contact is gekomen met een muis of muizenvergif
- U een slecht- of niet gevaccineerd huisdier hebt (leptospirose)
- Uw dier onverklaarbaar ziek is na een periode van muizenoverlast
Een online dierenartsconsultatie is snel en kan u helpen beslissen of een spoedbezoek nodig is — zeker buiten kantooruren.
Wat de NVWA-cijfers ons vertellen
De explosie van NVWA-sluitingen in 2026 is een teken dat de muizendruk in Nederland structureel toeneemt. Mildere winters — in december 2025 werd nauwelijks vorst gemeten in de Randstad — en dichte stedelijke bebouwing dragen bij aan grotere populaties in woonwijken en horecagebieden.
Waarom stijgt het probleem?
Muizen overleven steeds beter de wintermaanden doordat de temperaturen minder extreem zijn. Dat betekent dat populaties niet worden teruggedrongen door de kou, maar verder groeien richting het voorjaar. In stedelijke gebieden vinden ze voedsel, warmte en schuilplaatsen in ruimte overvloed: achter koelkasten, in spouwmuren, onder plafonds.
Professionele ongediertebestrijding is wettelijk verplicht voor horecabedrijven, maar voor particuliere woningen bestaat geen regelgeving. Dat betekent dat bewoners zelf verantwoordelijk zijn voor vroegtijdige detectie en actie.
Bescherming op lange termijn: wat werkt en wat niet
Veel mensen grijpen direct naar muizenvallen of gif. Maar zonder structurele maatregelen keert de overlast altijd terug.
Wat effectief is:
- Afdichting: de enige permanente oplossing. Alle openingen dichten met kit, metaalgaas of staalborstel
- Professionele inspectie: een ongediertebestrijder kan in één rondgang alle zwakke punten van uw woning in kaart brengen
- Sanitaire maatregelen: geen open compostbak buiten, geen losliggend vogelvoer op de grond
Wat tijdelijk helpt maar niet structureel werkt:
- Muizenvallen verwijderen individuele dieren, maar niet het nest
- Gif werkt, maar riskeert het leven van huisdieren en nuttige roofdieren (uilen, hermelijnen)
- Ultrasone apparaten hebben nauwelijks wetenschappelijke onderbouwing
Voor huisdiereigenaren is de boodschap duidelijk: muizen zijn niet alleen een hygiëneprobleem. Ze vormen een gezondheidsrisico voor het hele gezin — inclusief de viervoeters. En in 2026 is dat risico reëler dan ooit.
Heeft u zorgen over uw huisdier na contact met een muis of plaagdier? Raadpleeg direct een dierenarts op Expert Zoom — Dieren en Dierenartsen voor online advies.
