Mark VisserWies Bauer (80), de moeder van Frans Bauer, zocht op 25 september 2026 in De Bauers: een nieuwe fase haar weg in de wereld van haar zoon, terwijl ze in een verzorgingshuis woont en steeds minder weet waar ze is. Kijkers waren naar eigen zeggen "in tranen", meldde Showblad. Op 18 oktober sluit het seizoen af op NPO 1 met een familieweekend in Drenthe. De vraag die blijft hangen: wie mag toestemming geven als iemand met dementie in beeld komt?
Wat er in beeld kwam
Volgens Showblad haalt Frans zijn moeder op uit haar zorginstelling om naar zijn huis in Fijnaart te rijden. Ze beseft niet goed waar ze is. Haar kleinzoon Lucas legt uit dat je vooral mee moet gaan in haar verhalen, omdat corrigeren stress oplevert. Het is herkenbaar voor duizenden Nederlandse gezinnen.
Het programma laat een kwetsbaar moment zien, gemaakt met familie. Maar ook buiten televisie ontstaat dezelfde vraag. Veel gezinnen filmen een ouder met dementie voor een familiegroep, een social-mediapost of een lokale krant. Wat mag dat, en wat als de ouder het zelf niet meer kan overzien?
Portretrecht en dementie: de basis
In Nederland beschermt de Auteurswet mensen die herkenbaar in beeld komen. Bij een portret dat niet in opdracht is gemaakt, mag de maker het niet openbaar maken als de geportretteerde een redelijk belang heeft om zich daartegen te verzetten. Dat belang is breed: een beeld van iemand in een kwetsbare toestand weegt zwaar.
Daarnaast telt de privacywetgeving. Beelden die iets zeggen over iemands gezondheid, zoals een duidelijk herkenbare dementie, vallen onder gevoelige persoonsgegevens. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) vraagt daarvoor extra zorgvuldigheid. De overheid legt de basisregels uit op rijksoverheid.nl.
Het punt bij dementie is dat toestemming een bewuste keuze veronderstelt. Wie de gevolgen van een uitzending of post niet meer redelijk kan overzien, kan juridisch gezien niet meer geldig instemmen. De toestemming van een familielid is dan niet automatisch genoeg. Het hangt af van wie bevoegd is om voor de ouder te beslissen.
Wat een jurist ziet in zo'n situatie
Een advocaat of notaris kijkt eerst naar de vertegenwoordiging. Is er een volmacht die voor het ontstaan van de dementie is opgesteld? Is er een mentor of bewindvoerder benoemd door de kantonrechter? Zo niet, dan is er formeel niemand die rechtsgeldig kan beslissen over beeldmateriaal, en dat geldt ook voor de kinderen.
Een tweede vraag is de reikwijdte. Een volmacht voor geldzaken zegt vaak niets over beeld en privacy. Een mentorschap gaat over zorg en welzijn, en beeld valt daar niet vanzelf onder. Juristen lezen daarom de precieze tekst van de akte of de beschikking.
Een derde vraag is wat de ouder vroeger zou hebben gewild. Rechters en zorgverleners kijken mee naar eerdere uitingen: stond iemand altijd graag in het zicht, of juist niet? Zo'n getuigenis weegt mee, maar het vervangt geen formele toestemming.
Een casus: de opname in het verzorgingshuis
Neem een gezin met een moeder van 82 die sinds twee jaar in een verzorgingshuis woont. Haar dochter wil een film delen van een verjaardagsfeest, waarop de moeder duidelijk in de war is, op een openbaar Facebookprofiel met 600 volgers.
Er is geen volmacht, geen mentorschap. Er zijn drie kinderen en twee van hen willen de film liever niet delen.
Als de moeder de gevolgen niet meer kan overzien, dan kan niemand voor haar tekenen, en dan blijft alleen een zorgvuldige afweging over. De dochter loopt het risico dat de film op verzoek van een zus of broer moet worden verwijderd. Bij een datalek of doorgestuurde opname kan de schade snel groeien: een bericht dat 600 mensen zien, kan door 6.000 mensen worden bekeken.
Als de dochter de film alleen in een besloten familiegroep van 12 mensen deelt, dan ligt het anders. Dat is kleinschalig en valt in de meeste gevallen onder normaal huiselijk gebruik. Maar zodra een derde partij, zoals een krant of productiehuis, beelden wil gebruiken, geldt weer de strengere toets.
Voor de rest van het gezin verandert er ook iets. Als de moeder later alsnog een mentor of bewindvoerder krijgt, dan kan die mentor een eerder geplaatste film achteraf laten verwijderen. Als de dochter dan al 40 reacties en gedeelde berichten heeft, is terughalen vrijwel onmogelijk. Daarom is wachten met delen vaak slimmer dan achteraf herstellen.
Wie in zo'n situatie twijfelt, vraagt vooraf een jurist om advies. Dat kost een uur en voorkomt een gezinsruzie van maanden.
Waarom dit juist nu speelt
Reality- en familieprogramma's laten steeds vaker zien hoe gewone gezinnen met zorg omgaan. Dat maakt het onderwerp bespreekbaar, en dat is waardevol. Tegelijk zet het kijkers aan het denken over hun eigen situatie: mag ik mijn vader of moeder eigenlijk filmen? Hoe zit dat met een zorgmedewerker die een foto maakt? En wat als een kleinkind een video op TikTok zet?
Over filmen en privacy schreven we eerder: lees mag de camera zomaar draaien? Portretrecht en privacy voor de algemene regels. Gaat het om de juridische kant van zorg voor een ouder met dementie, dan helpt vier juridische stappen voor mantelzorgers.
Een goede vuistregel: hoe kwetsbaarder de persoon op beeld, hoe strenger de toets. Een kort filmpje van een wandeling in de tuin ligt anders dan een opname van een moment van paniek of verwarring.
Hoe een tv-productie dit oplost
Bij een programma als dit werkt het gewoonlijk met schriftelijke afspraken: wie tekent, wat mag er worden uitgezonden en waar kan iemand bezwaar maken. Bij een deelnemer die niet wilsbekwaam is, wordt vaak een wettelijk vertegenwoordiger gevraagd mee te tekenen. Hoe dat in dit programma is geregeld, is niet openbaar, en daar gaat dit artikel dus niet over.
Het geeft wel een goed voorbeeld voor gezinnen. Leg vast wie voor wat mag beslissen, schrijf een wens over beeld en privacy op, en doe dat zolang de ouder zelf nog kan meebeslissen.
Praktisch: wat u nu kunt doen
Een paar stappen helpen elk gezin met een ouder die dementeert.
Regel vroeg een volmacht en leg daarin ook vast wat er mag met foto's en video's. Een notaris of advocaat kan dat voor ongeveer enkele honderden euro's opstellen, afhankelijk van de wensen.
Overleg met de broers en zussen voordat u iets deelt. Eén bezwaar is genoeg om een discussie te starten.
Vraag het zorgteam wat de regels van de instelling zijn. Veel zorginstellingen hebben een beleid voor filmen op de afdeling, en andere bewoners mogen niet herkenbaar in beeld komen.
Deel nooit beelden waarin iemand in een vernederende of hulpeloze situatie zit, ook niet als de toon liefdevol is.
En als een derde partij, zoals een lokale omroep, beelden vraagt: laat de toestemming schriftelijk vastleggen, door iemand die daartoe bevoegd is.
Wanneer schakelt u een expert in
Zoek juridisch advies als er geen volmacht of mentorschap is en er toch beslissingen nodig zijn, als gezinsleden het oneens zijn, of als beelden al online staan en iemand verwijdering eist. Een advocaat kan uitleggen welke route past, van een gesprek tot een verzoek bij de kantonrechter.
Bij vragen over de zorg zelf, zoals gedrag, onrust of de keuze voor een instelling, is de huisarts of een specialist ouderengeneeskunde het eerste aanspreekpunt. En voor de financiële kant, zoals zorgkosten en vermogen, helpt een financieel planner.
Op Expert Zoom vindt u advocaten die ervaring hebben met familierecht, mentorschap en privacy. Beschrijf uw situatie, en u krijgt snel antwoord van iemand die uw dossier kent.
Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Elke situatie is anders; raadpleeg een gekwalificeerd jurist voor uw specifieke geval.
