Velferðarþingið í Hörpu 16.–17. apríl: hvað þýðir velferðarhagkerfið fyrir þig og fjármál þín?

Á 16.–17. apríl 2026 heldur Velferðarþingið — Wellbeing Economy Forum — til húsa í Hörpu í Reykjavík. Þetta er fjórða útgáfa ráðstefnunnar og þema hennar er „The Power of Wellbeing – Redefining Success". Skipulagðar eru umræður um hvernig þjóðir geta mælt framfarir þjóðfélagsins með öðrum hætti en GDP.

Hvað er velferðarhagkerfi og hvers vegna skiptir það máli?

GDP — vergur þjóðarframleiðsla — hefur í áratugi verið aðalmælikvarðinn á velgengni þjóðar. En hann segir ekkert til um hvort fólk sé hamingjusamt, heilbrigt eða hvort umhverfið gangi ekki til þrýtis.

Ísland var ein af frumherjaþjóðunum þegar kom að því að fara út fyrir GDP. Árið 2019 kynnti íslenska ríkisstjórnin velferðarrammann sinn með 39 mælikvörðum í þremur meginþáttum: Samfélag, Hagkerfi og Orka. Þetta kerfi er nú notað til að kynna þjóðhagslegar stefnur til fimm ára, samkvæmt Hagstofunni.

Ráðstefnan í Hörpu: hverjir koma og hvað ræðast?

Meðal lykilgestanna er Jesper Brodin, fyrrverandi forstjóri IKEA/Ingka Group, sem flytur erindi um velferðarbundnar viðskiptaákvarðanir. Sandrine Dixson-Declève, heiðursforseti Club of Rome, stýrir umræðu um „Hvernig förum við út fyrir GDP — mælikvarðar fyrir velferð, jafngæði og sjálfbærni".

Forseti Íslands, Halla Tómasdóttir, er verndari ráðstefnunnar, sem sýnir þverpólitíska fyrirgreiðslu þessarar hugmyndar.

Skráningargjald er 35.000 króna fyrir báðar dagar og tekur til máltíða.

Hvernig tengist þetta fjármálum þínum?

Margt fólk spyr: „Þetta er gott fyrir þjóðina, en hvað þýðir þetta fyrir mig?" Spurningin er lögmæt. Hér eru þrjár leiðir sem velferðarhagkerfisstefna getur haft bein áhrif á einkafjármál:

1. Skattstefna og útgjöld ríkisins

Þegar ríkisstjórn lætur líðast við velferðarmælikvarða til jafns við GDP, geta fjárlagaáherslur breyst. Fjárfesting í heilbrigðisþjónustu, menntun og umhverfismálum getur komið beint niður á skattbyrði, bótagreiðslur og þjónustu sem þú notar. Fjármálaráðgjafar geta aðstoðað við að greina hvernig þessar breytingar hafa áhrif á langtímafjárhagsáætlun þína.

2. Sjálfbær fjárfesting

Velferðarhagkerfisstefna hvetur til aukinnar áherslu á ESG-fjárfestingu (Environmental, Social, Governance). Íslenskir fjárfestar sem hafa áhuga á sjálfbærum sjóðum eða grænni ávöxtun eru að skoða möguleika sem voru ekki til staðar þegar GDP var eina mælikvarðinn.

3. Langtímasparnaðarhugsun

Þegar hagkerfisárangur er mældur með fleiri þáttum en efnahagsvöxtur einum saman, hvetja stjórnvöld almenning í auknum mæli til að hugsa til lengri tíma. Þetta þýðir að líftímasparnaðarlíkön — húsnæðisspá, lífeyrir, neyðarsjóður — verða mikilvægari hluti af persónulegri fjármálaáætlun.

Ísland og velferðarrammaárangur

Samkvæmt Hagstofunni og ríkisstjórn Íslands eru helstu niðurstöður velferðarrammans:

• Heilsufar: Líftími Íslendinga er meðal sá lengsti í OECD-löndunum
• Menntun: Skrásetning í háskóla á meðal hæsta í heimsbyggðinni
• Umhverfi: Ísland er meðal leiðandi þjóða í notkun endurnýjanlegrar orku (yfir 99% rafmagns frá vatns- og jarðvarmakraftverkjum)

Þetta eru mælikvarðar sem eiga rætur að rekja til velferðarrammans — en þeir hafa einnig bein áhrif á fjárhag heimila, til dæmis með lægri heilbrigðisútgjöldum á mann en í mörgum öðrum þjóðlöndum.

Hvað getur þú gert núna?

Ef þú ert að ígrunda hvort velferðarhagkerfisbreytingarnar geti haft áhrif á fjármálaáætlun þína til framtíðar, eru nokkur skref sem hægt er að taka:

• Farðu yfir fjárhagsáætlun þína með tilliti til hugsanlegra skattabreytinga í kjölfar nýrra pólitískra forusta sem styðst við velferðarrammann
• Skoðaðu sjálfbærar fjárfestingarleiðir ef þú ert að fjárfesta til lengri tíma
• Talaðu við fjármálaráðgjafa sem þekkir bæði hefðbundinn hagfræði- og velferðarramma-hugsun

Hjá Expert Zoom geta fjármálaráðgjafar aðstoðað þig við að skilja hvernig þær pólitísku og efnahagslegar breytingar sem ræðast á Velferðarþinginu 2026 hafa áhrif á þína eigin fjármál. Þetta er ekki spurning um hugmyndafræði — þetta er spurning um gæðaráðgjöf á réttum tíma.

Nánari upplýsingar um íslenska velferðarramma og mælikvarða þjóðaröryggis eru aðgengilegar hjá ríkisstjórn Íslands.

Þetta efni er til fræðslu. Fjármálaráðgjöf sem hentar þínum aðstæðum getur aðeins komið frá löggiltum sérfræðingi sem þekkir þína stöðu.

Velferðarþingið í samhengi við alþjóðlegar breytingar

Þingið í Hörpu er ekki eitt og sér. Þver heimsbyggðina eru löndir að endurskoða hvernig þau mæla framfarir:

• Nýja Sjáland var eitt fyrsta landið sem tók upp velferðarfjárlög árið 2019
• Wales og Skotland nota velferðarframtíðarramma (Future Generations frameworks)
• EU er að þróa Beyond GDP-mælikerfi (framtíðarframework sem fer yfir GDP)
• OECD hefur þróað Better Life Index sem mælir lífsgæði í 40+ löndum

Ísland er hluti af þessari alþjóðlegu hreyfingu — og ráðstefnan í Hörpu er vettvangur þar sem þessar hugmyndir þróast áfram á alþjóðlega vísu.

Þrjár spurningar til fjármálaráðgjafa þíns

Ef þú ætlar að nota tækifærið og fara yfir fjármál þín í þessu samhengi, hér eru þrjár spurningar sem þykja gefa góðar umræður:

„Eru einhverjar skattalegar breytingar fyrirhugaðar í tengslum við velferðarmarkmið?" Skattahvatarnir sem ríkisstjórnin notar til að ná velferðarmarkmiðum (til dæmis endurgreiðslur á þaki, rafmagnsbifreiðar eða sjálfbærar fjárfestingar) geta haft bein fjárhagsleg áhrif á þig.

„Hvernig lítur langtímalíftímasparnaður minn út?" Velferðarhagkerfisstefna hvetur til lengri tímahorns. Þetta þýðir að hugsun um lífeyri, húsnæði og neyðarsjóð er mikilvægari en nokkru sinni fyrr.

„Eru einhverjar sjálfbærar fjárfestingarleiðir sem henta mér?" ESG-sjóðir hafa vaxið mjög hratt undanfarin ár. Fjármálaráðgjafi getur hjálpað þér að skilja muninn á ólíkum sjóðum og hvort þeir henti þínum fjárfestingarmarkmiðum.

Hvernig er hægt að fylgjast með þinginu?

Velferðarþingið 2026 fer fram í Hörpu 16.–17. apríl. Hluti af fundunum er opinn almenningi en meginþingið krefst skráningar. Þeir sem hafa áhuga á velferðarhagkerfismálum geta fylgst með upplifun þátttakenda í miðlum og fréttamiðlum eftir ráðstefnuna.

Þetta þing kemur sér vel til að fá hugmyndir til þess að endurskoða hvernig þú metur eigin velgengni og fjárhagslega velferð. Norðurljósin líða hjá, en fjárhagurinn þinn þarf að standa lengi.