Vetrartíðin lokar vegum: Hvernig getur veðurfar skemmt bílinn þinn og hvað á að gera?

Frá 7. apríl 2026 hafa fjölmargir vegir á Norður- og Austurlandi verið lokaðir vegna stórviðris og snjóþyngsla. Öxnadalsheiði, Víkurskarð, Vatnsskarð eystra og Öxi eru meðal veganna sem eru ófæranlegar, og snjómokstur stendur enn yfir á mörgum kafla. Þetta eru einmitt þær aðstæður þar sem bílar taka hvað mesta meðferð.

Hvernig getur vetrarslagsið skemmt bílinn?

Margir veltir því ekki fyrir sér hvað gerist inni í bílnum þegar farið er í gegnum þungar snjóþyngslar, íshjúpaðar brýr eða þegar keyrt er á þéttsnjóðnum vegum í kuldahrolli. Í raun geta slíkar aðstæður valdið fjölþættar skemmdum:

1. Hjólbarðar og felgur Þegar keyrt er yfir djúpa snjóskálpa eða ís getur þrýstingur í hjólbörðum breyst án þess að maður taki eftir því fyrst. Loftleysi við loftkælar hraðlega í kulda, og ef þrýstingur lækkar um of eykst líkurnar á að hjólbarðinn brotni. Felgur geta líka skemmst þegar fest er á þurrum ísfelum á vegbrúnum.

2. Fjaðrakerfi og hjólreiður Sprungnar vegbrúar, djúpar snjófargar og óvænt hindranir í þéttum snjó eru þekktar ástæður þess að fjaðrakerfi og hjólreiður taka skemmdum. Þegar bíllinn hoppar í "pothole" sem hulinn er snjó kemur á bjartalegt — þú sérð hann ekki fyrr en komið er af stað.

3. Varnarskjöldur og undirburður Salt og snjóbrautur sem notaðar eru til að gera vegi greiðfærar eru sérstaklega ætandi. Saltið binst við málminn á undirbotni bílsins og hefur í för með sér ryð sem þróast hljóðlega yfir marga mánuði.

4. Bremsukerfi Is og snjór geta sett sig í bremsuform á bremsubitum og þar með minnkað bremsuáhrif. Þetta er venjulega tímabundið — en ef tafist er lengi við bremsunotkun eftir frosts er líklegra að spenna í kerfinu valdi sliti á þykkunum.

5. Rafkerfi og rafhlöður Kuldi nær 15–20°C undir frostmark minnkar rafhlöðugetu bíla um allt að 30–40% samkvæmt Hagstofunni í Þýskalandi og samanburðarrannsóknum frá AAA (American Automobile Association). Ef rafhlöðan er gömul eða veikluð getur kuldinn sett hana á þennan efsta þröskuld.

Hvað á að skoða eftir erfiðar vetrarferðir?

Þegar vegurinn opnast og þú ert kominn vel af Brekknaheiði eða Fróðárheiði er gott að stöðva og gera stuttlegar skoðun:

• Hjólbarðaþrýstingur — athugaðu þrýsting á öllum fjórum hjólum strax eftir ferðina, helst þegar þeir hafa kólnað niður (mæling í heitu ástandi gefur ranga tölu)
• Undirbotni — leit að meðvirkum eða sprungnum hlutum sem gæti hafa brotið í stórm
• Bremsuáhrif — ef bremsan er krassandi, skersandi eða bílinn trekkar til hliðar við bremsun, fara til bílaviðgerða án tafar
• Olíumæling — kuldi og stressstur keyrsla getur hraðað olíunotkun
• Kæling — kíktu á kælivatnsstig; frysing þessum kerfum getur kostað dýrt

Hvenær á að fara í bílaviðgerðar?

Algeng mistök eru að bíða þar til eitthvað fer skemmilega úrskeiðis. Flestir sérfræðingar í bílaviðgerðum mæla með að fara í skoðun ef:

1. Bíllinn er gamall (yfir 10 ára) — vetrarálag nær frekar að hrjóta undan gömlu hlutum
2. Þú hefur keyrt í mjög erfiðum aðstæðum — margar lokaðar leiðir, djúpur snjór, margar frystilegar brúar
3. Þú heyrir nýja hluti — krassandi, skersandi, kloppandi, pipurinn við beygju
4. Bíllinn hagar sér öðruvísi — trekkar til hliðar, er erfiðari í stjórnun, bremisar seinna

Íslenskt veðurfar er sérstaklega krevjandi fyrir bíla. Langtímaþróun ryðs vegna salts er ráðandi vandamál á þessum víðáttumikla landi þar sem vegir eru oft saltaðir og síðan þvegnir af mikilli úrkomu — sem þýðir að ryðið getur verið jafnvel verra en á þurrum veðursviðum.

Á Expert Zoom getur þú fengið ráðgjöf frá reyndum bílaverkstæðissérfræðingum sem þekkja íslensku aðstæðurnar. Á verulag bílaviðgerða síðunni okkar er einnig að finna svör við algengustu spurningum um bílaviðgerðar á Íslandi.

Hvað segja Samgöngustofa og sérfræðingar?

Samgöngustofa Íslands hefur ítrekað ávarpað þá sem keyra á slæmum vegum að þekkja takmarkanir bílsins síns og gera reglulegar skoðanir. Þeir mæla sérstaklega með:

• Hjólbarðaskoðun tvisvar á ári — í lok vetrar og í upphafi hans
• Bremsuskoðun eftir hvert annað ár eða 20.000 km — hvort sem er fyrr
• Kælivatns- og olíuskoðun í byrjun hvers vetrar

Umferðaröryggi á Íslandi er háð því að bílar séu í lagi — ekki bara vegna þín sjálfs, heldur líka vegna annarra sem eru á veginum. Þegar vegir opnast aftur eftir stórm er gott að muna að keyrslan sem er á undan gæti verið jafn hættuleg og þær aðstæður sem voru.

Lykilspurningin: Þarftu bílaviðgerðasérfræðing?

Ef þú ert ekki viss um hvort bíllinn þinn þarfnast skoðunar eftir erfiðar vetrarferðir, er svarið yfirleitt já. Bílaverkstæðissérfræðingur getur greint vandamál sem ósýnileg eru frá yfirborðinu og spart þér dýrar viðgerðar síðar.

Leggðu ekki áherslu á kostnað vandann — leggðu áherslu á öryggi. Sama hvort þú ert að keyra á Reykjanesbrautinni eða í gegnum norðlæg heiðalög, þá er vel viðhaldinn bíll þitt besta trygging á veginum.

Hvernig fylgist maður með veðurfari og vegafærð?

Á meðan veðrið er hörðustu er gott að nota opinberar heimildir til að fylgjast með stöðunni:

• Vegagerðin — dagleg uppfærsla á vegafærð og snjómokstursstöðu
• Safetravel.is — sérstakar upplýsingar fyrir ferðalanga um íslenska vegi
• Veðurstofa Íslands (vedur.is) — veðurspár og viðvörunarmerki

Þegar rautt eða appelsínugult merki er gefið út, sérstaklega á norðanverðu og austanverðu landinu, er best að fresta ferðum þar til ástandið lagast. Ef ferð er óhjákvæmileg — til dæmis vegna neyðar eða nauðsynlegrar vinnu — þá er sérstaklega brýnt að bíllinn sé í fullkomnu standi áður en lagst er af stað.