Auður GuðmundsdóttirNý gögn frá Reykjavíkurborg sýna að 1.173 íbúar fengu fjárhagsaðstoð í febrúar 2026 – þar af voru 60% skráðir atvinnulausir og 29% vinnuóhæfir. Þetta er niðurstaða úr nýlegri skýrslu borgarinnar sem kynnt var þennan mánuð. Gögnin varpa ljósi á hverjir leita hjálpar og hvers vegna – og hvað þetta þýðir fyrir þig.
Hverjir fá fjárhagsaðstoð í Reykjavík?
Samkvæmt gögnum Reykjavíkurborgar, sem RÚV greindi frá, einkennist hópur fjárhagsaðstoðarþega af tveimur þáttum: mikil atvinnuleysi og yfirgnæfandi hlutfall erlendra ríkisborgara.
Af þeim 1.173 sem fengu stuðning í febrúar 2026 voru 67% erlendir ríkisborgarar. Innan þess hóps voru 60% hælisleitendur eða fólk sem beið niðurstöðu í málum um dvalarleyfi. Atvinnuleysi meðal erlendra þega var 73% – samanborið við 35% meðal íslenskra ríkisborgara sem fengu sama stuðning.
Um 110 manns – eða 9% af þeim sem fengu aðstoð – höfðu verið atvinnulausir og á stuðningi í 12 mánuði eða lengur. Þetta er hópur sem hefur lent í langvarandi örðugleikum.
Fjögurra ára þróun: hvað er að breytast?
Tölurnar eru ekki einungis myndin af einum mánuði. Þegar litið er til fjögurra ára þróunar kemur í ljós að heildarhópurinn sem fær fjárhagsaðstoð hefur minnkað um 25% frá 2022. Í sama tíma minnkaði hópurinn meðal íslenskra ríkisborgara um 39%, en meðal erlendra ríkisborgara aðeins um 15%.
Þetta þýðir tvennt: annars vegar hefur íslenskt efnahagsumbrot og auknar tekjur hjálpað mörgum innfæddur Íslendingum að komast af án aðstoðar. Hins vegar eykst hlutfall erlendra þega sem þurfa á stuðningi að halda – einkum vegna þess að þeir standa oft utan vinnumarkaðarins og lenda í lagalegum bökkum sem takmarka framgang þeirra.
Borgin hefur þennan breytilegan baksgrunn í huga þegar hún fjallar um stefnumótun. Í þingsæti eru umræður um að stytta rétt til atvinnuleysisbóta úr 30 mánuðum í 18. Mikilvæg athugasemd borgarinnar er þó sú að ekki allir sem missa atvinnuleysisbætur uppfylla skilyrði fyrir fjárhagsaðstoð borgarinnar – þar sem tekið er tillit til eigna eins og fasteigna og bíla.
Hvað þýðir þetta ef þú ert í fjárhagslegum erfiðleikum?
Hvort sem þú ert íslenskt eða erlent – ef þú ert að glíma við atvinnuleysi, skuldir eða erfiðlegar fjárhagslegar aðstæður, þá er mikilvægt að skilja hvaða möguleikar eru til. Reykjavíkurborg veitir fjárhagsaðstoð til íbúa sem uppfylla skilyrði, en þetta er einungis ein af mögulegum leiðum.
Fjárhagsráðgjafi getur hjálpað þér að:
- Kortleggja skuldastöðuna – hvernig skuldir þínar eru uppbyggðar og hvaða forgangsröð á að gilda
- Semja við lánardrottna – í mörgum tilvikum er hægt að endurskipuleggja skuldir eða fá greiðslufresti án þess að fara í gjaldþrot
- Nota opinberar stuðningsleiðir rétt – gera sér grein fyrir réttindum til atvinnuleysisbóta, barnabóta og annarra ríkisstuðnings
- Búa til fjárhagsáætlun sem endurspeglar raunverulegt tekjustig og gefur skýra leið til bata
Þegar lífskjör eru erfið er frestun á slíkri ráðgjöf oft dýr mistök. Því fyrr sem gengið er til ráðgjafar, þeim mun fleiri möguleikar eru til staðar.
Langvarandi atvinnuleysi: hvað þýðir 12 mánuðir á stuðningi?
Í gögnunum stendur að 110 manns – um 9% af þeim sem fengu stuðning í febrúar – hafa verið atvinnulausir og á fjárhagsaðstoð í heilt ár eða lengur. Þetta er hópur sem þarf sértæka og sérsniðna aðstoð, enda er langvarandi atvinnuleysi ekki einungis fjárhagslegt vandamál – það hefur áhrif á líðan, sjálfsmynd og lífsgæði.
Rannsóknir sýna að þeir sem hafa verið atvinnulausir í lengri tíma glíma oft við fleiri hindranir við að komast aftur í vinnu: þar á meðal gildistriki á ferilsskrá, úrelt hæfni, og breytingar á vinnumarkaðnum. Fjárhagsráðgjafi getur hjálpað til við að setja upp áætlun sem tekur tillit til þessara hindrana og skoðar til dæmis hvata til endurmenntun eða brautarskipta.
Hvað er hægt að gera núna?
Ef þú ert í atvinnuleysi og hefur þegar fengið fjárhagsaðstoð – eða ert að nálgast þann punkt – eru nokkur skref sem geta gert mikinn mun:
1. Hafðu samband við Reykjavíkurborg: Þeir sem búa í Reykjavík og þurfa á stuðningi að halda geta sótt um fjárhagsaðstoð á skrifstofu fjárhagsaðstoðar Reykjavíkurborgar. Skilyrðin eru háð tekjum og eignum.
2. Fáðu yfirlit yfir réttindi þín: Ef þú ert á leið út úr atvinnuleysisbótum, fáðu staðfest hvort þú uppfyllir skilyrðin hjá borginni. Eins og gögn borgarinnar benda til, gera mörg sem missa bætur ekki rétt á stuðningnum.
3. Leitaðu ráðgjafar hjá fjármálasérfræðingi: Óháð ráðgjöf getur opnað aðgengi að lausnum sem eru ekki augljósar – endurfjármögnun, skuldaleiðrétting, eða einfaldlega betri fjárhagsáætlun.
Ábyrgðarfrávik (YMYL)
Þessi grein er ætluð til almennrar upplýsingamiðlunar og kemur ekki í stað faglegrar fjármálaráðgjafar. Ráðfærðu þig við löggiltan fjármálaráðgjafa varðandi þína persónulegu stöðu.
Hvað þýðir mögulegar breytingar á atvinnuleysisbótum?
Í þingsæti eru umræður um að stytta hámarkstímann á atvinnuleysisbótum úr 30 mánuðum í 18. Ef þessi breyting kemur til framkvæmda mun hún hafa bein áhrif á þá sem hafa verið lengi á bótunum – og þá sem eru nálægt þeim mörkum.
Mikilvægt er að vita að þeir sem missa rétt til atvinnuleysisbóta uppfylla ekki sjálfkrafa skilyrði fyrir fjárhagsaðstoð borgarinnar, vegna þess að stuðningurinn frá borginni er þarfaprófaður og tekur tillit til eigna. Þetta þýðir að sumir gætu lent í gati þar sem þeir uppfylla hvorugt kerfið og þurft að glíma við skyndilegan tekjubrest.
Þeir sem eru nú þegar á langtímabjörgunum ættu að fara yfir stöðu sína með fjárhagsráðgjafa áður en breytingar verða lögfestar – því undirbúningurinn getur skipt sköpum.
Erfiðleikar sem hægt er að bregðast við
Gögnin frá Reykjavíkurborg sýna að fjárhagslegir erfiðleikar eru engan veginn bundin við einn hóp. Þeir snerta íslenska ríkisborgara, erlendra ríkisborgara, einstaklinga og fjölskyldur. En gögn sýna líka að langvarandi erfiðleikar eru oft þar sem rétt ráðgjöf vantar.
Hvort sem þú ert að horfa á 12 mánuð á atvinnuleysisbótum, að leita að nýjum leið inn á vinnumarkað, eða einfaldlega að reyna að halda hausnum ofan vatni á dýrara samfélagi – fagleg fjármálaráðgjöf getur skipt sköpum. Það kostar oft mun minna en margir ætla, og gæti sparað þér mun meira til lengri tíma.
