Orkuveitan fær 44 milljóna evra lán: hvað þýðir þetta fyrir þín fjármál og orku-Ísland

Orkuveitan ehf. hefur tryggt sér 32 milljóna evra lán frá Norræna fjárfestingarbankanum (NIB) til að fjármagna stækkun Hellisheiðarvirkjunar — hluta af heildarkostnaði verkefnisins sem er 44,2 milljóna evra. Byggingarvinna er áætluð lokið í lok árs 2026. Þetta er ein stærsta einstaka fjárfesting í jarðhitaorku á Íslandi á þessum áratug — og hún hefur fjárhagsleg áhrif sem ná langt út fyrir virkjunargirðinguna.

Hvað felur verkefnið í sér?

Samkvæmt gögnum Norræna fjárfestingarbankans miðar stækkunarverkefnið að:

• Auka hitaveituframleiðslugetu úr 220 MWth í 345 MWth — það er 57% aukning
• Bora nýjan framleiðsluvinnuborun með rafmagnsfrálag upp á 5 MWe
• Auka heitt vatn um 600 lítra á sekúndu

Þetta þýðir meira heitt vatn og hiti til heimila og atvinnulífs á höfuðborgarsvæðinu — en einnig meiri framboð á jarðhitaorku til stórnotenda eins og gagnaver og álver.

Fjárhagsleg hlið: hvað þýðir þetta fyrir íslenska fjárfesta?

Þó Orkuveitan sé opinbert fyrirtæki í eigu Reykjavíkurborgar og nokkurra annarra sveitarfélaga, hefur þetta lán og framkvæmdaráform víðtækar fjárhagslegar hliðstæður:

Raforkuverð til lengri tíma: Aukið framboð á jarðhitaorku getur haft áhrif á verðlag á rafmagni og hita til heimila. Þeir sem eru að semja um orkusamninga fyrir stór fyrirtæki eða kæla gagnaver ættu að hafa í huga að nýtt framboð gæti breyst verðlagningarstöðu þeirra.

Loftslagstengd fjárfesting: NIB-lánið er liður í stefnu um fjármögnun grænnar innviðauppbyggingar. Fjárfestar sem leita að loftslagsvænum eignasöfnum ættu að fylgjast með þróun íslenska jarðhitamarkaðarins — einkum með tilliti til ESB-flokkunarkerfisins (EU taxonomy) þar sem jarðhitaorka er talin sjálfbær í sumum tilvikum.

Ávöxtun grænna skuldabréfa: Á heimsvísu hefur eftirspurn eftir grænni fjármögnun aukist gríðarlega. Lán eins og NIB-lánið til Orkuveitunnar er dæmi um þá tegund fjárfestingar sem lífeyrissjóðir og grænir fjárfestingarsjóðir eru að leita að. Fjárhagsráðgjafar geta ráðist í það hvort þú getir komið þig inn sem hluthafi eða kröfuhafi í slíkum verkefnum.

Hvað þarftu að vita sem einstaklingur eða fyrirtæki?

Þótt stórfjárfesting eins og þessi virðist langt í burtu frá daglegum fjármálum, hefur hún áhrif á marga þætti:

Lóðaverð og fasteignaverð: Bætt grunnvirki og áreiðanlegt orkaframboð getur stutt við hækkan fasteignaverð á ákveðnum svæðum. Þeir sem eru að kaupa eða selja fasteignir á höfuðborgarsvæðinu ættu að fara yfir hvernig jarðhitaþróun getur haft áhrif á verðlag.

Arðgreiðslur og skattar: Þar sem Orkuveitan er í opinberri eigu renna arðgreiðslur til eigenda sveitarfélaga — sem þýðir að borgarar njóta þeirra óbeint í formi þjónustu. Fjárhagsráðgjafi getur hjálpað þér að skilja hvernig þú getur nýtt þér skattaafslætti eða fjárfestingarívilnanir tengdar grænni orku á Íslandi.

Hugsunarleg fjárfesting: Ef þú ert með sparifé í lífeyrissjóði eða fjárfestingarsjóði gæti þú nú þegar verið fjárfestingarlega tengdur jarðhitaverkefnum á Íslandi — beint eða óbeint. Fjárhagsráðgjafi getur farið yfir eignasafn þitt og veitt þér skýra mynd.

Norrænn jarðhitamarkaður: hverjir eru leikmennirnir?

Ísland er þekkt sem heimsþekkt stórveldi í jarðhitaorku. Verkefni eins og Hellisheiði stækkunin laðast að erlendum fjárfestum sem eru að leita að líkanum til að nota í öðrum löndum þar sem jarðhiti er þekktur — meðal annars Kenya, Indónesíu, Nýja Sjálandi og Ethiopíu.

Íslenskar sérfræðilegar fyrirtæki og einstaklingar með reynslu af jarðhitaverkefnum eru í vaxandi eftirspurn á alþjóðavísu. Fjárhagsráðgjafar með þekkingu á milliríkjalögum og skattalegu uppbyggingu erlendra verkefna geta opnað dyr á þennan markað.

Grænir stjórnarskuldar og íslenska ríkið

Ísland er skuldbundið til að uppfylla loftslagsmarkmið Parísarsamningsins. Stækkun Hellisheiðarvirkjunar er í takt við þessa stefnu og styður íslenska útgáfu á loftslagssáttmálum ESB. Norræni fjárfestingarbankinn veitir einungis lán til verkefna sem uppfylla ströng umhverfisviðmið — sem er enn eitt gæðamerki þessa verkefnis.

Alþjóðlegir fjárfestar hafa vaxandi áhuga á íslenskar orkufyrirtækjum, meðal annars vegna stöðugs stjórnkerfis, lítillar spillingar og skýrs eignarhaldsramma. Fjárfestingarráðgjafar með þekkingu á alþjóðlegum ESG-fjárfestingum (umhverfi, samfélag og stjórnhætti) geta aðstoðað bæði einstaklinga og fyrirtæki við að nýta sér þennan stefnulega sérstöðu Íslands.

Hvað gerist ef framkvæmdir skapar vandamál?

Þótt stórar opinberar fjárfestingar eins og þessi gangi yfirleitt vel, getur komið upp ágreiningur:

• Nágrannabúar og umhverfisáhrif — Stækkun getur haft hávaða- eða loftmengunaráhrif sem nágrannabúar geta kært til Skipulagsstofnunar eða Umhverfisstofnunar
• Verktakasamninga ágreiningur — Stór verkefni fela í sér marga verktaka og undirverktaka; fjárhagságreiningur er algengur í lok verkefna
• Starfslýsing og laun — Fjölmargir starfsmenn eru ráðnir í tengslum við slíkar framkvæmdir; réttindi þeirra eru vernduð af íslenskum vinnulögum

Í öllum þessum tilvikum getur fjárhagsráðgjafi eða lögfræðingur veitt þér stuðning við mat á stöðu þinni og ráðgjöf um næstu skref.

Margir Íslendingar gera sér ekki grein fyrir hvernig stórfjárfestingar í orkugeiranum geta haft bein og óbein áhrif á persónulega fjárhagsstöðu þeirra — hvort sem það er í formi breytinga á orkunotkunarverði, lífeyrissjóðaávöxtunar eða skattalegra þátta. Að ræða stöðu sína við löggiltan fjárhagsráðgjafa er fyrsta skrefið.

Ef þú ert að ígrunda fjárfestingarmöguleika í tengdum geirum eða þarft einkaráðgjöf um fjárhagsstefnu í ljósi þessara þróunar, getur þú fundið hæfa fjármálaráðgjafar á Expert Zoom. Sjá einnig frétt okkar um Krafla Magma Testbed jarðhitaborun — önnur stórfjárfesting í jarðhitaorku sem er á fullu á Íslandi.

Athugasemd: Þessi grein er til almennrar upplýsingar og kemur ekki í stað fjárhagsráðgjafar. Leitaðu til löggilts fjárhagsráðgjafa áður en þú tekur fjárfestingarákvarðanir.