Auður GuðmundsdóttirRáðstefna ferðaþjónustugeirans á Norðurlandi í fyrstu viku júní 2026 leiddi í ljós töluleg gögn sem fæstir fjárfestar höfðu áttað sig á: fjárfestingarverkefni sem þar voru kynnt nema um 45 milljarðar íslenskra króna. Akureyrarflugvöllur tók á móti 107.214 erlendum fargestum árið 2025 — 9,5% aukning frá árinu áður — og 53% þeirra voru endurgestir. Þessar tölur segja meira en markaðssetning: þær geta opnað nýjar fjárfestingarleiðir.
Tölurnar sem ferðaþjónustumarkaðurinn á Norðurlandi sýnir
Atvinnuþingið á Norðurlandi í júní 2026 fór ekki fram á þögnum. Framkvæmdastjóri markaðsstofu Norður-Íslands, Arnheiður Jóhannsdóttir, kynnti gögn sem sýna skýra stefnu:
- 107.214 erlendir fargestir fóru um Akureyrarflugvöll árið 2025
- 9,5% aukning á ársgrundvelli (frá 97.910 árið 2024 og 92.746 árið 2023)
- 53% endurgestir á Norðurlandi — þrjú sinnum hærra hlutfall en á Keflavíkurflugvelli (17%)
- ISK 45 milljarðar í fyrirhugaðar fjárfestingar sem rætt var um á þinginu
EasyJet hefur þegar farið af stað með vetrarflug til Akureyrar, og Icelandair hefur styrkt beinar flugsamgöngur úr Evrópu til svæðisins. Ferðaþjónustuiðnaðurinn á Norðurlandi vaxa hraðar en geirinn á höfuðborgarsvæðinu á þessu ári, samkvæmt samanburðargögnum. Þetta er markaður í örum vexti — og spurningunum fylgir tækifæri.
Þrjár leiðir sem fjárfestar skoða á Norðurlandi
Þegar kemur að fjárfestingu tengdri þessari þróun á Norðurlandi eru þrjár meginleiðir í umræðunni:
1. Skammtímaútleiga og gistihúsrekstur
Norður-Ísland er enn mun minna þéttur markaður en Reykjavík þegar kemur að Airbnb og sambærilegum þjónustum. Samkeppnin er lægri, en eftirspurn vex ört — sérstaklega meðal endurgesta sem eru tilbúnir að greiða aukagjald fyrir gæðagistingu fjarri þingli og þrengsli höfuðborgarinnar. Þetta krefst þó rekstrarleyfis, skráningar hjá viðkomandi sveitarfélagi og skattaframtals á leigutekjur.
2. Fasteignakaup til leigu eða endursölu
Fasteignaverð á Norðurlandi er enn talsvert lægra en á höfuðborgarsvæðinu. Lægri inngönguhindrun getur verið aðlaðandi — en það þarf að gæta að þröngum markaði þar sem leigueftirspurn getur verið minni utan ferðamannatíma. Kaup í sveitarfélögum sem eru háð árstíðabundnum gestum krefjast vandlegar fjárhagslegrar greiningar.
3. Hlutabréf og sjóðir tengdir ferðaþjónustu
Nokkur íslensk fyrirtæki eru skráð á Kauphöll Íslands með tengingu við geirann á landsbyggðinni. Þetta getur verið sveigjanlægri leið fyrir þá sem vilja njóta vaxtar á svæðinu án þess að taka beinan rekstraráhættu í fasteignarekstri.
Hvað þarf fjárfestir að vera meðvitaður um?
Jákvæðar horfur þuldu of vel til að fara yfir áskoranir. Þegar einhver skoðar fjárfestingu tengda ferðaþjónustu á Norðurlandi eru þrír þættir sem fjármálasérfræðingar varna oft gegn:
Skattar og rekstrarkostnaður. Tekjur af skammtímaútleigu eru skattskyldar og þurfa að vera skattskráðar. Frá og með júní 2026 breyttust reglur um útreikning rekstrargjalda og dagpeninga sem hafa bein áhrif á ferðaþjónustufyrirtæki. Skattalegar skyldur eru oft flóknari en upphaflega er gert ráð fyrir.
Leigulögin gilda um allt land. Hvort sem húsnæðið er í Akureyri, Húsavík eða Ísafirði gilda sömu grunnlög um leigusamninga og réttindi gesta. Sveitarfélög geta þó bætt við sérreglum um skammtímaleigur sem eru ólíkar á milli svæða.
Gjaldeyris- og markaðsáhætta. Hlutfall bandaríkjamanna meðal gesta á Norðurlandi hefur minnkað árið 2026 vegna ferðaviðvörunar. Þeir sem reikna með tekjum í erlendum gjaldmiðlum þurfa að meta þessa áhættu við gerð fjárfestingaráætlunar.
Samkvæmt gögnum Hagstofunnar hefur ferðaþjónustan á Íslandi sýnt stöðugan árslegs vöxt á síðustu fimm árum — en vöxturinn er ekki jafn yfir allt land né allar árstíðir.
Hvað þýðir 53% endurgestir í reynd?
Þessi tala er kannski þýðingarmesta markið á vöxt Norðurlandsferðaþjónustu. Þegar ferðamaður kemur aftur, gerist nokkur hlutir:
- Hann veit hvað hann vill og er tilbúinn að greiða meira fyrir það
- Hann dreifir upplifun sinni á samfélagsmiðlum og við vini
- Hann er einstök gerð viðskiptavinar sem stuðlar að stöðugri tekjustraum
Þetta þýðir að gæðagisting á Norðurlandi — þar sem staðarþekking og einlæg þjónusta eru gefin — getur orðið til þess að einhver teknar stigi af eingreiðsluviðskiptum í endurtekinn viðskiptavinakost. Í rekstrarmáli er þetta mikilvægt munur.
Þegar fjárfestingin krefst sérfræðiráðgjafar
Fjárfesting í ferðaþjónustu á landsbyggðinni er ekki eins einlæg og kaup á hlutabréfum eða inn í eignasjóð. Hún felur í sér margþætt samspil laga, skatta, rekstrar og markaðsáhættu.
Fjármálaráðgjafi með reynslu af fasteignum og rekstri á landsbyggðinni getur hjálpað þér að:
- Meta arðsemi miðað við fjárhagslegar forsendur þínar
- Velja milli skammtíma- og langtímaleiða
- Skilja skattaþætti sem eru oft flóknari en þeir líta út
- Ráðleggja um tryggingaþekju á ferðamannagistum
Frekara lesefni: Sjá einnig grein okkar um hvernig ferðaþjónusta og heimagisting þróast á Íslandi þennan sumar.
Hvað er næsta skref fyrir áhugasaman fjárfesti?
Áður en fjárfestir tekur skref er gott að spyrja sig nokkurra grundvallarspurninga: Hversu mikil lausafjárstaða á ég? Hversu lengi get ég bundið fjármagn? Get ég tekist á við tímabundnar tómar mánuðir í gistingum? Þegar þessar spurningar hafa verið svaraðar með heiðarleika er hægt að skoða hvaða leið — skammtímaútleiga, fasteignakaup eða hlutabréf — hentar best.
Lokaorð
ISK 45 milljarðar í fyrirhugaðar fjárfestingar á Norðurlandi er merkileg tala. En talan ein og sér er engin fjárfestingarráðgjöf. Hún gefur til kynna markaðsþróun og eftirspurn — hvort hún þýðir tækifæri fyrir þig fer eftir fjárhagslegu ástandi þínu, áhættuþoli og tímaramma.
Ábyrgðaryfirlýsing: Þessi grein er til almennrar fróðleiks og kemur ekki í stað faglegrar fjármálaráðgjafar. Áður en þú tekur fjárfestingarákvarðanir skaltu ráðfæra þig við löggiltann fjármálaráðgjafa.
Ef þú vilt sérsniðna ráðgjöf um fjárfestingarmöguleika tengda ferðaþjónustu á Norðurlandi, getur þú fundið hæfan fjármálaráðgjafa í gegnum Expert Zoom.
