Kílómetragjald tók gildi: hvað þarftu að gera áður en bíllinn þinn kostar þig meira?

Frá 1. janúar 2026 greiða allir bíleigendur á Íslandi nýtt kílómetragjald upp á 6,95 króna á hvern ekinn kílómetra — og þann 1. apríl rann út skilafresti þar sem skráning á mæligildi bílsins var skylda. Þeir sem höfðu ekki skráð mæligildið fengu 20.000 króna sekt en hafa tækifæri til að afsal sektina með því að fara með bílinn til skoðunar innan 30 daga. Þetta er stærsta breyting á gjaldtöku vegna bílanotkunar á Íslandi í áratugi.

Nýja kerfið gengur í stað eldra kerfis sem byggðist á eldsneytisgjöldum. En þótt margt af þessum breytingum varði peningamál eru til staðar tæknilegar afleiðingar sem bíleigendur og bílaverkstæði þurfa að skilja.

Hvað er kílómetragjaldið og hvernig virkar það?

Samkvæmt opinberri vefsíðu Ísland.is greiðir eigandi fólksbíls eða jeppa (upp að 3,5 tonn) 6,95 krónur á hvern kílómetra sem bíllinn er ekinn. Gjaldið gildir óháð orkugjafa — hvort sem bíllinn keyrist á bensíni, dísel, rafmagni eða vetni.

Uppgjör fer fram mánaðarlega. Fyrstu uppgjörið fyrir tímabilið janúar til mars var sent út 1. apríl 2026. Til þess að kerfið virki þarf bílinn að vera með skráð mæligildi — og þess vegna var skilafresti sett.

Eigendur rafbíla og tengiltvinnbíla sem hafa skráð mæligildi á síðustu tveimur árum þurfa að gera það a.m.k. einu sinni á ári. Þessir eigendur voru áður undanþegnir ákveðnum gjöldum og sumir þeirra kynntust þetta nýja kerfi í fyrsta skipti í apríl.

Af hverju er þetta mikilvægt fyrir bílinn þinn?

Kílómetragjaldið er ekki bara peningamál — það skapar nýja ástæðu til að fylgjast vel með ástandi bílsins. Þegar gjaldið er reiknað eftir eknum kílómetrum verður hagkvæmni bílsins mun skýrara. Bíll sem dregur í efni eða þarfnast viðgerðar mun kosta þig bæði í gjaldinu og í rekstri.

Hér eru helstu atriðin sem bílaverkstæðin sjá fyrir sér koma á dagskrá:

Dekkjaslit og hjólalægi: Ef bíllinn þinn hefur ekki verið lagfærður að þessu leyti í nokkur ár geta slitnar gummilínur og rangt hjólalægi aukið bæði eldsneytis- og viðhaldsverðlag verulega.

Kveikjukerfi og rafkerfi: Rafbílar og tengiltvinnbílar eru nú með fullgild gjöld rétt eins og eldsneytibifreiðar. Þess vegna þarf raflægt kerfi þeirra að vera í góðu ástandi — sérstaklega batterí og hleðslukeðjan.

Mæligildi og skráningarkerfi: Verkstæði geta aðstoðað við skráningu mæligildis ef einhver fór úr landi yfir apríllok eða átti í vandræðum með kerfið. Þetta er einfaldur þjónustupóst sem margir munu leita eftir á næstu vikum.

Reglubundin skoðun: Nýja gjaldakerfið eykur hvata til þess að bílar séu í löglegri skoðunarfærð. Skoðunarstöðvar eru einn af tveimur löglegum leiðum til að afsal 20.000 króna sektina.

Hverjir verða mest fyrir áhrifum?

Þeir sem éku meira en meðalmann greiða hlutfallslega meira. Samkvæmt gögnum sem kynnt hafa verið skiptist gjaldið svona:

• 10.000 km á ári: u.þ.b. 69.500 kr. í kílómetragjald
• 20.000 km á ári: u.þ.b. 139.000 kr. — þ.e. 11.600 kr. á mánuði
• 30.000 km á ári (t.d. fólk á löngu dagssprengi): u.þ.b. 208.500 kr.

Til samanburðar var eldsneytisgjaldið á bíl sem ekur 20.000 km á ári á bensín um 40.000–50.000 kr. Það er þó hækkað verðlag bensíns sem var á móti — nýja kerfið er hugsað sem hlutlægt hlutlæg leið sem þar sem allir, þar með talið rafbílaeigendur, greiða samkvæmt notkun.

Hvað eiga bíleigendur að gera núna?

Ef þú hleyptir af stað uppgjörinu í apríl án þess að skrá mæligildið er þetta þitt tækifæri:

1. Farðu með bílinn til viðurkenndrar skoðunar innan 30 daga frá því þú fékst sektina — þá er hún felld niður
2. Skráðu mæligildi á Ísland.is eða í gegnum gjaldkerfisappið — þetta er einföld ferli sem tekur nokkrar mínútur
3. Hafðu samband við bílaverkstæði ef þú ert ekki viss um hvort bíllinn þinn uppfyllir skilyrðin eða þarft aðstoð við skrásetningu

Bílaverkstæðin eru í góðri stöðu til að hjálpa þér að skilja þessi ný kerfi. Ef þú ert að spá í hvort bíllinn þinn sé í góðu ástandi í ljósi nýja gjaldakerfisins — og hvort vert sé að setja í viðhald til að spara þér peninga á lengra tímabili — er gott að ráðfæra sig við sérfræðing. Bílaviðgerðarmaður á Expert Zoom getur metið ástand bílsins þíns og bent þér á hvort og hvenær þú eigir að setja í viðhald eða skipta um hluta.

Rafbílar: breytingarnar í samhengi

Margir keyptu rafbíl á Íslandi meðal annars vegna skattfríðinda og lægra rekstrarkostnaðar. Kílómetragjaldið breytir þessari reiknistoðu að hluta — en rafbílar eru enn hagkvæmari í rekstri vegna þess að rafmagn er mun ódýrara en bensín á Íslandi.

Rétt eins og samkvæmt gögnum frá Electric Cars Iceland eru rafbílar enn best í heildarskilningi þegar allt er reiknað inn: kílómetragjald, orka, viðhald og skatta. En það þýðir ekki að engar áhyggjur séu. Batterí í rafbílum eldast og geta minnkað drægni með tíma — og ef batteríið þitt er farið að sýna einkenni um minni drægni er rétti tíminn kominn til að fara á verkstæði og athuga hvort endurnýjun eða viðgerð sé þörf.

Kílómetragjaldið er hér til að vera

Þessi breyting á gjaldtöku er hluti af stærri þróun: Ísland er að reyna að tryggja jafnar forsendur milli allra bifreiðaeigenda og að fjármagna vegakerfið á sjálfbæran hátt þegar fleiri hvífa yfir á rafmagnsbíla. Margar aðrar Evrópuþjóðir horfa til Íslands sem fyrirmyndar í þessum efnum.

Þeir sem ganga fram með bílinn sinn á faglegan hátt munu njóta þess að drífa hagkvæma og vel viðhaldna bifreið á íslenska vegakerfið. Bílaviðgerðarmaður á Expert Zoom getur metið ástand bílsins þíns og bent þér á hvort og hvenær þú eigir að setja í viðhald eða skipta um hluta — og þannig hjálpað þér að lágmarka útgjöld á hverja ekna kílómetra.