Hormuz-kreppan gæti dýrkaðu sumarferðirnar þínar: hvað þarftu að vita núna

Samkvæmt skýrslu Alþjóðaorkumálastofnunarinnar (IEA) frá 14. apríl 2026 á Evrópa aðeins um sex vikna forða af flugeldsneyti eftir lest herstöðvar við Hormuz-sund lokaðist að mestu leyti vegna stríðsins við Íran. Á Íslandi sagði Þórður Guðjónsson, forstjóri Skeljungs — annars stærsta birgðaaðila flugeldsneyts á landinu — að staðan sé "góð en með litla svigrúm" samkvæmt RÚV. Þetta þýðir flugverð í hækkun og óvissa um sumarferðir — og þar kemur fjármálaráðgjöfin til sögunnar.

Hvað er Hormuz-kreppan?

Hormuz-sund er 54 km breitt hafsvæði milli Ómans og Írans þar sem um 20% af olíu og jarðgas heimsins streymir í friðarborg. Þegar Bandaríkin hófu hernaðaraðgerðir gegn Íran í apríl 2026 lokaðist sundið að verulegu leyti — og flugeldsneyti, sem er aðallega unnið úr Persian Gulf-olíu, varð í skaplegu verð og framboð.

Samkvæmt CNBC höfðu fleiri evrópskir flugvellir þegar sent viðvörun um mögulega eldsneytisskorti þegar þrjár vikur leið. Flugverð hefur á þessum tíma nærri tvöfaldast hjá mörgum loftflutninga félögum, og sumar flugfélög hafa bætt eldsneytisgjöldum við miðaverð eða hækkað handfarangursgjöld.

Á Íslandi eru birgðir betri en í mörgum öðrum löndum vegna sendinga sem bárust í mars og aprílbyrjun. En ef engar sendingar koma fyrir júnímánuð, segir Skeljungur, gæti staðan versna.

Hvað þýðir þetta fyrir íslenskar fjölskyldur og fyrirtæki?

Fjármálaleg áhrif af Hormuz-kreppunni eru víðtæk og snerta Íslendinga á nokkuð ólíkum leiðum:

Sumarferðalag: Ef þú ert að skipuleggja ferðalag erlendis í sumar og hefur ekki keypt miða, gætir þú staðið frammi fyrir mun hærra verði en þú bjóst við. Flugverð hefur hækkað um 30-80% á sumum leiðum frá Keflavík til meginlands Evrópu frá því stríðið hófst.

Tryggingabætur: Ef flug er aflýst vegna eldsneytiskreppu, hvað átt þú þá rétt á? Þetta fer eftir því hvort um er að ræða "óvæntar aðstæður" (force majeure) eða ákvarðanatöku flugfélagsins. Í sumum tilvikum getur ferðatrygging dekkt hluta af tjóni en ekki öll.

Fyrirtæki: Íslensk fyrirtæki sem treysta á flugfrakt — hvort sem er til að flytja inn vörur eða senda út framleiðsluvörur — geta staðið frammi fyrir hækkuðum kostnaði og seinkun. Þetta snertir matvæla-, sjávarútveg og ferðaþjónustugreinar sérstaklega.

Fjárfestingaráhrif: Hærð olíuverð hefur víðtæk áhrif á gengi hlutabréfa á orkugeiranum og fluggeiranum á heimsmælikvarða. Íslenskir fjárfestar sem eiga hlutabréf eða sjóði tengda þessum geirum ættu að meta stöðu sína.

Hvernig getur fjármálaráðgjöf hjálpað þér?

Þetta er nákvæmlega sá tími þegar ráðgjöf fagmanns er dýrmæt. Fjármálaráðgjöf snýst ekki bara um langtímafjárfestingar — hún getur einnig hjálpað þér að:

Meta áhættu og fyrirbæri: Fjármálaráðgjafi getur greint hvernig verðlag á ferðalögum og fyrirtækjarekstri þínum gæti breyst ef Hormuz-kreppan varir lengur — og hjálpað þér að setja upp fjárhagslegt biðminni.

Skipuleggja sumarferðalag fjárhagslega: Hversu mikið þolir fjárhagur þinn ef flugverð hækkar um 50% eða ferð þín er aflýst? Gott fjárhagslegt skipulag felur í sér neyðarsjóð og tryggingarvernd sem nær yfir slíkar aðstæður.

Vernda fyrirtæki þitt: Ef þú ert að reka fyrirtæki sem er háð flugflutninga, getur fjármálaráðgjafi hjálpað þér að meta kosti á geymslu, staðgöngu flutningsformsins eða tryggingarvernd sem dregur úr áhættu.

Endurskoða eignasöfn: Í tímum olíuverðsvofa er rétt að skoða hvort hlutfallsleg úthlutun á orkugeirinn í eignasamstæðu þinni sé í lagi eða þarfnist endurskoðunar.

Praktískar ráðleggingar núna

Hvort sem þú ert einstaklingskaupandi eða rekstraraðili, hér eru nokkrar skynsamlegar aðgerðir í dag:

1. Ef þú ert að keyppa miða — kauptu sem fyrst og athugaðu skilmála um endurgreiðslu. Panta miða með góðri endurgreiðslustefnu.

2. Ef þú ert með miða þegar — skoðaðu hvort ferðatrygging þín dekki aflýsingu vegna eldsneytismangels. Ef ekki, er enn hægt að kaupa til viðbótar.

3. Ef þú ert að reka fyrirtæki — fáðu ráðleggingar um hvort hagsælt sé að ganga frá framboðssamningum við aðrar leið en flug eða breyta innkaupaplani.

Fjármálaráðgjafar hjá Expert Zoom geta veitt þér persónulega, faglega ráðgjöf um hvernig þú getur stjórnað þessari óvissu á skynsamlegan hátt. Þeir þekkja íslenska fjárhagsumhverfið og geta hjálpað þér að gera raunhæft áætlun sem tekur tillit til þessarar nýju stöðu.

Samkvæmt IEA olíumarkaðsskýrslunni frá 14. apríl 2026 er olíumarkaðurinn enn mjög óstöðugur og sveiflur eru fyrirhugaðar fram á sumar — sem gerir faglega ráðgjöf sérstaklega mikilvæga núna.

Hvað ef staðan á Íslandi versnar?

Þótt Íslenska staðan sé betri en margra annarra landa, eru til aðstæður sem gætu breytt þessu fljótt. Skeljungur varaði við því að ef engar olíusendingar berast til landsins fyrir júnímánuð gæti staðan orðið erfið. Þetta kemur rétt á undan háannatíð ferðaþjónustu og sumars.

Ef til kemur þess að flug eru aflýst vegna eldsneytisskorti, mun eftirspurn eftir ferðatryggingum skella á alla tryggingafyrirtæki á sama tíma — sem þýðir að tryggingaverð getur hækkað hratt. Sá sem hefur tryggt sig fyrr nýtur betri verndar á lægra verði.

Einnig er vert að hafa í huga að ef Ísland verður fyrir eldsneytisskorti, mun ferðaþjónustan — sem er ein af grunnstoðum íslenska efnahagslífsins — verða verulega fyrir áhrifum. Þetta hefur bein áhrif á atvinnu, tekjur og langtímafjárhag margra Íslendinga.

Tækifærin í kreppunni

Kreppurnar koma og fara, en þær sem eru fjárhagslega undirbúin komast alltaf betur út. Fjármálaráðgjafar vinna statt við að búa til persónulegar fjárhagsáætlanir sem geta vísað þér veginn í gegnum óstöðugt umhverfi — hvort sem um er að ræða sumarferðalag, rekstur lítils fyrirtækis eða langtímafjárfestingar.

Hormuz-kreppan er dæmi um það sem stjórnmálafræðingar kalla "svart svan" — óvænt atvik sem hefur víðtæk efnahagsleg áhrif. En þegar slík atvik koma til sögunnar er hægt að vera undirbúinn með réttu verkfærin.

Expert Zoom tengir þig við reynda fjármálaráðgjafa á Íslandi sem þekkja til þess hvernig nýlegar þjóðhagsbreytingar hafa áhrif á einstakling og fyrirtæki. Ráðgjöfin getur farið fram á netinu og fyrsta samtalið er án skuldbindinga.