Eldsneytisgjald lækkar 1. maí: hvað sparar þú og hvað þarftu að gera núna?

Íslenska ríkisstjórnin tilkynnti 14. apríl 2026 um tímabundna lækkun VSK á eldsneytissölu — frá 24% niður í 11% — sem tekur gildi 1. maí og gildir til 31. ágúst 2026. Markmið ráðgjafar er að létta álagi á heimili og fyrirtæki á meðan verðlag eldsneytis er hátt á alþjóðamörkuðum og verðbólga hefur náð 5,4% — hæsta stigi síðan í september 2024.

Hvað breytist nákvæmlega?

VSK-hlutfallið á eldsneyti lækkar tímabundið úr 24% í 11% — lækkun um 13 prósentustig. Ráðherra iðnaðar, Hanna Katrín Friðriksson, undirstrikaði að þetta þýðir að bensínstöðvar verða skyldaðar til að skila þessari lækkun beint til neytenda. Hafi birgjar ekki birt lægra verð á dælum eftir 1. maí geta Samkeppniseftirlitið og neytendavernd beitt stjórnvaldssektum.

Til að tryggja framfylgd mun Samkeppniseftirlitið hafa sérstakt eftirlit með verðbreytingum hjá eldsneytisseljendum. Ráðherra hefur jafnframt heimild til að setja hámarksverð ef sönnur liggja fyrir um að lækkunin nái ekki til kaupanda.

Af hverju þessar ráðstafanir og af hverju núna?

Bakgrunnurinn er margþættur. Í fyrsta lagi hefur stríðsástandið á Persaflóa leitt til hækkunar á alþjóðlegu olíuverði sem birtist í hækkuðum samgöngugjöldum — upp um 6,1% milli ára samkvæmt Hagstofu Íslands í mars 2026. Í öðru lagi tók nýtt kílómetragjald gildi 1. janúar 2026, sem breytti verðskipulagi samgöngunotkunar í grundvallaratriðum. Þriðja þátturinn er almælt verðlag: verðbólga hefur verið þrálát og stígur stig.

Þess vegna er þessi eldsneytisskattlækkun hluti af víðara hagrænum pakka sem miðar að því að gefa heimilum og rekstri svigrúm yfir sumarið, á meðan óvissan á alþjóðlegum mörkuðum er mikil.

Hvað þýðir þetta í krónum talið?

Enginn opinber heildarútreikningur á sparnaði neytenda fylgdi frumtilkynningu ráðuneytisins þann 14. apríl. Hægt er þó að meta áhrifin út frá meðalverði á bensíni:

Ef meðalverð á einum lítra af bensíni er um 350 krónur, og VSK-hlutdeild minnkar úr 24% í 11%, þá lækkar VSK-liðurinn úr um 68 kr. í um 35 kr. á lítra. Bílaeigandinn sem fylli 60 lítra tank gæti sparað allt að 2.000 krónur á hverri fyllingu — að gefnu því að sparnaðurinn skili sér í verðlækkun í gegnum birgðakeðjuna.

Fyrir lítil fyrirtæki, verktaka og sjálfstætt starfandi einstaklinga sem kosta eldsneytisreikninga í rekstri, kann sparnaðurinn yfir fjóra mánuði að vera verulegar upphæðir. Þess vegna er mikilvægt að fylgjast vel með hvort verðið lækki á þeim stöðvum sem þú notar — og geyma kvittanir ef umsókn um endurgreiðslu eða rekstrarkostnað kemur við sögu.

Hvað ætti klárlega bókhaldslega að skoða?

Þetta er ekki einungis neytendamál — þetta er bókhaldsmál. Þegar VSK-hlutfall breytist tímabundið, myndast sérstök tækifæri til:

• Innskattsfrádrátturs: Fyrirtæki sem eru VSK-skráð og nota eldsneyti í rekstri verða að uppfæra reikningsfærslu. Með lægra VSK á innkaupum lækkar innkaupskostnaður á sama tíma og innleggjanlegur innskattur breytist.
• Rekstrarbókhald: Ef þú ert að nota bíl í þágu rekstrar og gjaldfærir eldsneytiskostnað, skaltu tryggja að kerfið þitt skrái rétt hlutfall frá og með 1. maí.
• Spár og fjárhagsáætlanir: Það er hagræn ástæða til að uppfæra rekstur- og kostnaðaráætlanir í maí til ágúst — bæði til að sýna sparnað á eldsneytislínu og til að meta hversu mikið hlutfall af þeirri sparnað er skammvinn.

Hvað þurfa fjármálalega meðvitaðir Íslendingar að gera núna?

Þótt þetta sé jákvæð frétt fyrir fjármagn heimila, er hér um tímabundnar ráðstafanir að ræða sem ganga af gildi 31. ágúst 2026. Snjallir neytendur nýta þessa tíð til að endurskoða farseðla, rekstrarkostnað og fjárhagsáætlanir.

Nokkur atriði sem fjármálaráðgjafar mæla með að skoða á næstu vikum:

• Endurskoðaðu flutningskostnað í fjárhagsáætlun: Ef þú ert að keyra mikið, notaðu þessa lækkun til að reikna raunverulegan sparnað og bera saman við kostnað rafbíls eða annarra farartækja.
• Fylgstu með Samkeppniseftirlitinu: Ef þú telur að verðlækkun skili sér ekki á dælur, eru til leiðir til að kæra til stofnunarinnar.
• Hlutlæg greining: spara nú, en skipuleggðu til lengri tíma: Þetta er tímabundin ráðstöfun, ekki varanleg breyting. Ef kílómetragjald hefur aukið heildarrekstrarkostnað þinn, er skynsamlegt að ráðfæra sig við sérfræðing um hvort tækifæri sé til að endurskipuleggja ferðavenjur.

YMYL-fyrirvari

Þessi grein inniheldur almennar upplýsingar um skattalegar breytingar og er ekki skattaleg eða fjárhagsleg ráðgjöf í einstaklingsbundnum málum. Til að fá greiningu á þínum tiltekna aðstæðum skaltu leita til löggilts fjármálaráðgjafa eða endurskoðanda.

Hvernig getur fjármálaráðgjafi hjálpað þér?

Með verðbólgu í 5,4% og vöxtum Seðlabankans í 7,5% eru flestir Íslendingar í þeirri stöðu að jafnvægi milli rekstrarkostnaðar, lántöku og sparnaðar er viðkvæmt. Tímabundin lækkun á eldsneytisverði er gott tækifæri til að losa um smávægilegt rými í fjárhagsáætlun — en þeir sem vilja nýta sér þessa breytingu best gætu haft gagn af faglegri ráðgjöf.

Á Expert Zoom er hægt að ráðfæra sig við löggilta fjármálaráðgjafa á Íslandi sem geta aðstoðað þig við að meta þínar persónulegar eða fyrirtækislegar fjárhagslegar aðstæður í ljósi þessara skattalegu breytinga — og hjálpað þér að sjá hvort aðrar ráðstafanir séu í boði til að draga úr áhrifum verðbólgu á fjárhag þinn á þessu ári.

---

Heimild: Tilkynning atvinnuvegaráðuneytisins, 14. apríl 2026 — stjornarradid.is