Apple styður ekki íslensku á iOS: hvað þýðir þetta fyrir þig og fyrirtækið þitt?

Menntamálaráðherra Íslands, Logi Einarsson, mætti 24. apríl 2026 á fundi með fulltrúum Apple í London til að krefjast þess að íslenska tungumálið verði loks bætt inn í iOS — stýrikerfi iPhone og iPad. Í för með ráðherranum voru fulltrúar Almannaróms, tungumálatæknistofnunar íslenska ríkisins, og krafan var skýr: fólk á Íslandi á sama rétt á að nota tæknina á móðurmáli sínu og önnur þjóð.

Hvað er vandinn nákvæmlega?

Á meðan stýrikerfi Google Android hefur boðið upp á íslenskt notendaviðmót í mörg ár, er iOS — stýrikerfi Apple — ennþá eingöngu í boði á erlendum tungumálum. Þetta þýðir að Íslendingur sem kaupir iPhone fær ekkert íslenskt valmyndakerfi, engar íslenskar villuleiðréttingar frá kerfinu sjálfu, og enga innbyggða íslenska talgreiningu.

Þetta er ekki lítilvægt mál. Samkvæmt Hagstofu Íslands eiga tæplega 60% heimila í landinu iPhone eða iPad, og hlutfall notenda Apple-tækja hefur stöðugt aukist meðal unglinga og eldra fólks. Þegar kerfið talar ekki íslensku, þýðir það í reynd að kerfið þjónar ekki hluta notendanna.

Ráðherra Einarsson lagði málið þannig fram að þetta snúist um „jafnan aðgang og þátttöku Íslendinga í nútímatækni á eigin forsendum." Hann benti á að Apple hefur gefið lofar um aðgengisstefnu í markaðssetningu sinni, en þessir loforðar eiga langt í land að gilda um íslensku.

Hvernig hefur þetta áhrif á fatlað fólk?

Þetta er ekki einungis þægindamál — það er mannréttindamál. Yfirvöld íslensku Almannarómsstofnunarinnar settu fram formlega kvörtun til Apple f.h. Þroskahjálpar og fleiri hagsmunasamtaka fatlaðs fólks.

Fólk sem þarf að nota tækjakerfið til tjáskipta — svo sem sumt fatlað fólk sem notar skilaboðatækni eða enduruppbyggingartækni — er beinlínis háð því að kerfið styðji tungumálið þeirra. Þegar kerfið er eingöngu á ensku eða öðrum erlendum tungumálum, er hluti notendanna útilokað frá þeirri þjónustu sem tækið á að veita. Þetta á sér engar afsökunar samkvæmt Samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks, sem Ísland hefur undirritað.

Hvað þýðir þetta fyrir fyrirtæki og starfsfólk?

Íslensk fyrirtæki sem kaupa inn Apple-tæki sem hluta af vinnuumhverfinu standa frammi fyrir röð vandamála sem mörg hver gera sér ekki fulla grein fyrir:

Þjálfunarkostnaður hækkar: Þegar kerfið er ekki á íslensku þurfa starfsmenn oft lengri þjálfunartíma — sérstaklega eldra starfsfólk eða þeir sem eru ekki vanir við enska tæknihugtök.

Öryggisvandamál: Íslenskar villuleiðréttingar og textaðstoð í kerfinu draga úr mistökum við innslátt tölvupóstsheimilisfanga og mikilvægra gagna. Þegar kerfið er á ensku, eykst líkurnar á villum við innslætti íslenskra sérstakra bókstafa (þ, ð, ö, æ, á, í, ú, é, ó).

Aðgengisstefna í hættu: Fyrirtæki sem eru lögbundin til að fylgja aðgengisstefnu eiga erfitt uppdráttar ef tæknilausnirnar þeirra styðja ekki tungumál notendanna.

Ísland hefur sett upp heildar áætlun um stafræna þróun íslenskunnar, þar á meðal gerð raddgagnabanka og þróun máltækniverkfæra. Þjónustufyrirtæki eins og Apple eru lykilhlutaðeigendur í þessari vegferð — hvort sem þeim líkar það eða ekki.

Hvað getur IT-sérfræðingur hjálpað þér að gera?

Þangað til Apple opnar iOS á íslensku geta fyrirtæki og einstaklingar leitað til IT-sérfræðinga til að finna leiðir í kring:

Spurlingatæki og þriðja aðila forrit: Fleiri og fleiri forrit í App Store bjóða upp á íslensku þótt iOS kerfið sjálft geri það ekki. IT-ráðgjafi getur hjálpað þér að finna og setja upp þau forrit sem henta best.

Kerfisstillingar: Með réttum stillingum er hægt að fá hlutlæga íslenska upplifun jafnvel á óstuddri útgáfu, t.d. með því að stilla lyklaborð og þjónustur einstaka forrita.

Þjálfun og stuðningur: IT-sérfræðingur getur þjálfað starfsmenn í því hvernig nota Apple-tæki á skilvirkan og öruggan hátt jafnvel á ensku viðmóti.

Mat á valkostum: Í sumum tilvikum er skynsamlegast að endurmeta hvort Android-lausnir eigi betur við skipulagið, sérstaklega fyrir fyrirtæki sem leggja mikla áherslu á aðgengi og staðbundinn stuðning.

Eins og Almannarómur hefur bent á í skýrslu sinni um stöðu íslenskunnar í tæknigeiranum, er stuðningur við tungumálið í stafrænum kerfum forsenda þess að ungt fólk á Íslandi velji íslensku sem fyrsta mál sitt á netinu.

Hvað er von á framvegis?

Fulltrúar Apple og íslenska ríkisstjórnarinnar hafa samþykkt að halda áfram samræðum. Ráðherra Einarsson lýsti yfir því að „samstarf á sviði máltækni" yrði nánar skilgreint á næstu mánuðum.

Þetta er jákvætt merki — en Íslendingar hafa beðið lengi. Þrýstingur með formlegu kærunni f.h. fatlaðs fólks gefur þessum kröfum lagalegan þunga sem þær höfðu ekki áður. Óvíst er hvort Apple mun bregðast við, en mál sem eru höfð uppi af ráðherrum og þróunarstofnunum fá almennt meiri hlustun en undirskriftarlistar.

Þar til breytingin kemur er skynsamlegasta leiðin fyrirtækja að vinna með sér IT-ráðgjafa til að tryggja að starfsumhverfið þeirra sé sem aðgengilegast — hvort sem Apple fylgir eða ekki. Á ExpertZoom getur þú tengt þig við reynda IT-sérfræðinga sem þekkja bæði íslensku viðmótsstýringu og alþjóðlegar tæknistaðlar.

Hvernig stendur Ísland í samanburði við aðrar þjóðir?

Ísland er langt frá því að vera eina þjóðin í þessum sporum. Fínskt, króatískt og slóvenskt tungumál voru öll bætt inn í iOS eftir þrýsting frá stjórnvöldum og hagsmunasamtökum — þó ferillinn hafi tekið ár.

Finnland nýtti sér í þessum efnum þrýsting á Evrópuþingi um aðgengisreglur, og árið 2022 gaf EU í skyn að stórfyrirtæki sem bjóða vörur á Evrópumarkaði munu þurfa að uppfylla lágmarkskröfur um tungumálastuðning fyrir alla ríkisborgara ESB. Þótt Ísland sé ekki í ESB, er það hluti EES-samningsins sem tekur margar sömu reglur yfir.

Þetta þýðir að Ísland getur nýtt sér þessa þróun — og IT-sérfræðingar sem fylgjast með þessum breytingum geta ráðlagt fyrirtækjum hvernig best sé að undirbúa sig fyrir réttindakröfur sem eru á leiðinni.

Íslenska er eitt af elstu lifandi tungumálum í Evrópu. Þess vegna verðum við að gera kröfu um að tæknin tali tungumálið okkar — ekki þvert á móti.