Sigurður JónssonÞann 8. apríl 2026 hófst lokun 3G-farsímanetsins á höfuðborgarsvæðinu, og í maí mun lokunin ná til landsbyggðarinnar. Þetta þýðir að milljónir Íslendinga þurfa að ganga úr skugga um hvort síminn þeirra og önnur nettengd tæki séu tilbúin — sérstaklega þeir sem nota eldri búnað. Ráðgjafar í upplýsingatækni sjá nú mikinn mikilvægan vandamál sem margt fólk gæti lent í ef ekkert er gert.
Hvað þýðir lokun 3G-netsins í raun og veru?
Fjarskiptafyrirtækin á Íslandi eru að ljúka við að slökkva á 3G-þráðlaus farsímakerfið og fara yfir í nútímaleg 4G og 5G net. Ferlið byrjar á höfuðborgarsvæðinu þann 8. apríl, og mun síðan berast til allra annarra landshluta í maí.
Tæki sem eingöngu styðja 3G — eins og eldri gerðir af iPhone, Samsung og Nokia — munu ekki geta hringt, sent textaskilaboð eða komist á netið eftir þessa dagsetningu. Það sem er sérstaklega alvarlegt er að sum tæki munu ekki geta hringt í 112 — neyðarlínu landsins — eftir lokunina.
Samkvæmt Fjarskiptastofu Íslands hafa fjarskiptafyrirtækin sent textaskilaboð til þeirra sem nota tæki sem gætu orðið undir. Þeir sem fengið hafa slík skilaboð eru hvattir til að bregðast við tafarlaust.
Hvaða tæki eru í hættu?
Það eru fleiri tæki en fólk gerir sér oft grein fyrir sem gætu verið í vandræðum:
Farsímar: Símar sem keyptar voru fyrir árið 2015–2016 eru líklegir til að styðja eingöngu 2G/3G. Þar á meðal eru t.d. iPhone 5s og eldri, Samsung Galaxy S5 og eldri, og margir annars merki af eldri gerðum.
Öruggir símar og hjartatækjafyrirtæki: Fjöldi eldri persónuöryggisbúnaðar (e. panic buttons) sem notaðir eru af öldruðum eða fólki með heilbrigðisvandamál styðja eingöngu 3G. Þetta er sérstætt áhyggjuefni.
Bifreiðar: Mörg bifreiðasamskiptakerfi sem notuð eru í tengslum við innbyggðar GSM eða 3G módema í eldri bílum — til dæmis innbyggðar GPS-rekjabúnaðar eða fjarstjórnun — munu hætta að virka.
IoT tæki: Fjöldi nettengdra tækja í heimilum og fyrirtækjum — öryggiskamerar, hitamælar, slökkvitæki með fjarstjórnun, vörubirgðakerfi — geta notað 3G og þurfa uppfærslu.
Tæki keypt erlendis: Þeir sem hafa keypt farsíma erlendis gætu verið í vandræðum, þar sem sumar erlendis seldar gerðir nota 3G-bandbreiðu sem ekki er í boði á íslensku 4G-neti.
Hvernig athugaðir þú hvort síminn þinn virki?
Fjarskiptastofa hefur sett upp sjálfvirka þjónustu á tölu 1280 þar sem þú getur prófað hvort síminn þinn muni geta hringt í neyðarlínu eftir lokunina. Gakktu frá því að hringja EKKI í 112 til að prófa — þetta getur þvælt verklag neyðarþjónustunnar og kynnt til sögunnar villulegar köllun.
Skref til að athuga:
- Hringdu í 1280 með símanum sem þú vilt athuga
- Kerfið mun gefa þér svör um hvort tækið þitt sé samhæft
- Ef tækið er ekki samhæft, hafa samband við farsímaseljanda þinn eða skoða uppfærslu á hugbúnaði
Sumar gerðir þurfa aðeins hugbúnaðaruppfærslu eða breytingu á stillingum til að virkja VoLTE (Voice over LTE), sem er staðallinn sem kemur í stað 3G-símtals.
Hvað þurfa fyrirtæki að gera?
Fyrir fyrirtæki er þetta sérstaklega mikilvægt atriði sem margir hafa látið renna í gegn. Upplýsingatæknifulltrúi þarf að gera eftirfarandi:
1. Fara yfir alla nettengda búnað: Gerðu lista yfir öll IoT-tæki, öryggiskerfi, POS-búnað (greiðslustöðvar), hjúkrunarkerfi, eftirlitsbúnað — og athugaðu hvort eitthvað keyri enn á 3G.
2. Hafa samband við rekstrarþjónustu: Ef fyrirtækið notar flutningsbifreiðar eða vörubíla með GPS-rekju, athugaðu hvort módemi í þeim séu samhæf með 4G. Þetta getur haft bein áhrif á vörustjórnun og vöruflutninga.
3. Uppfæra eða skipta út búnaði: Ef búnaður styður ekki 4G/5G er einfaldast að skipta honum út fyrir nýja gerð. Margir söluaðilar bjóða upp á leiguúrræði.
4. Kynna starfsmönnum: Starfsmenn sem nota farsíma í starfi — sérstaklega þeir sem vinna á vettvangi eða á landsbyggðinni — þurfa að ganga úr skugga um að símar þeirra séu samhæfir.
5. Hyggja að öldruðum viðskiptavinum eða samstarfsmönnum: Ef fyrirtækið þitt þjónar öldruðum einstaklingum sem nota persónuöryggisbúnað, gæti verið mikilvægt að kynna þeim breytinguna persónulega.
Sérstakar áhyggjur: öryggi eldra fólks og fólks með fötlun
Eitt af stærstu áhyggjuefnum Fjarskiptastofu er tjón á öryggisbúnaði sem notaður er af öldruðum einstaklingum eða þeim sem þurfa fasta neyðartengslu. Margir slíkir búnaðar — sérstaklega persónuöryggishneppar sem er hægt að þrýsta á til að kalla á hjálp — eru eingöngu með 3G tengingu.
Ef þú þekkir einhvern sem notar slíkan búnað er mjög brýnt að hafa samband við framleiðanda eða söluaðila tækisins og fá staðfestingu á því hvort það virki eftir 8. apríl. Á landsbyggðinni kann að taka lengri tíma að bregðast við neyðarköllum ef tæki hætta að virka.
Þarftu aðstoð?
Ef þú ert ekki viss um hvort búnaður þinn í heima eða á fyrirtæki sé tilbúinn, eða ef þú þarft frekari ráðleggingar um hvernig á að uppfæra kerfi þín, getur sérfræðingur í upplýsingatækni hjálpað þér að greina vandamálið og finna bestu lausnina. Á ExpertZoom getur þú tengst reyndum tækniráðgjöfum sem geta metið aðstæður þínar og hjálpað þér í gegnum breytingaferlið.
Tími er að líða — settu athugamar í dagatal þitt og gangtu úr skugga um að allt sé tilbúið fyrir 8. apríl á höfuðborgarsvæðinu og maímánuð á landsbyggðinni.
Þetta efni er til upplýsinga um tæknibreytingar. Við mælum með því að hafa samband við fjarskiptafyrirtæki þitt eða sérfræðing í upplýsingatækni til að fá nákvæmar leiðbeiningar í þínu tilviki.
