Maria BakkerIn de nacht van zaterdag 29 op zondag 30 maart 2026 gaan de klokken in Nederland een uur vooruit: om 02:00 uur springen ze naar 03:00 uur. Één uur minder slaap, meer licht 's avonds — en voor een deel van de bevolking een meetbaar gezondheidsrisico. Het RIVM bevestigt dat de tijdwissel tijdelijk de slaapkwaliteit verslechtert. Maar hoe ernstig zijn die gevolgen echt, en wanneer moet u een arts raadplegen?
Wat er die nacht in uw lichaam gebeurt
Het menselijk lichaam is afhankelijk van een circadiaan ritme — een interne biologische klok die door licht en duisternis wordt gestuurd. Een sprong van een uur vooruit verstoort dit ritme op een manier die vergelijkbaar is met een milde jetlag richting het oosten.
In de eerste 24 tot 48 uur na de tijdwissel rapporteert een significant deel van de bevolking slaaptekort, concentratieproblemen en vermoeidheid. Werknemers presteren op de maandag na de zomertijdwissel meetbaar minder goed, zo blijkt uit onderzoek van de London School of Economics. Bij mensen met een avondtype — de zogenoemde "nachtbrakers" die van nature later wakker worden — is de aanpassing bovendien moeilijker.
Maar het gaat verder dan een slaperig gevoel.
Hartrisico's: wat zegt het onderzoek?
Meerdere studies hebben een verband aangetoond tussen de zomertijdwissel en een verhoogd risico op cardiovasculaire gebeurtenissen. Een veelgeciteerd onderzoek gepubliceerd in het tijdschrift Open Heart vond een stijging van het aantal hartaanvallen met 10 tot 24% in de 24 tot 48 uur na de klokwijziging in het voorjaar.
De verklaring ligt in een combinatie van factoren: slaaptekort verhoogt de bloeddruk en het stresshormoon cortisol, verstoort de bloedstolling en vergroot de ontstekingsgevoeligheid van het vaatstelsel. Voor mensen met al bekende hartaandoeningen of risicofactoren — zoals hypertensie, overgewicht of diabetes — kan dit extra relevant zijn.
Recentere analyses, waaronder een studie van Duke University op basis van 170.000 patiënten over tien jaar, nuanceren dit beeld: zij vonden geen statistisch significante piek in hartaanvallen specifiek rond de tijdwissel. Het debat in de medische wereld is dus niet gesloten. Wat wél duidelijk is: chronische slaaptekort op langere termijn verhoogt het cardiometabole risico aanzienlijk.
Wie heeft het meeste last van de tijdwissel?
Niet iedereen reageert even sterk op de klokwijziging. De meest kwetsbare groepen zijn:
- Mensen met slaapstoornissen (insomnie, slaapapneu) — hun ritme is al fragiel
- Avondtypes — zij passen moeilijker aan een vroeger wekmoment aan
- Ouderen — hun circadiaan systeem is minder plastisch
- Mensen met cardiovasculaire risicofactoren — hypertensie, ritmestoornissen, recent hartprobleem
- Kinderen — vooral in de eerste schooldagen na de wissel merkbaar vermoeid
Als u zichzelf in een of meerdere van deze categorieën herkent, is het verstandig om de tijdwissel bewust te plannen.
Praktische aanpak: uw lichaam beschermen
Artsen en slaapdeskundigen raden aan om de aanpassing geleidelijk te laten verlopen. Ga de drie nachten voor de wissel een kwartier tot twintig minuten eerder naar bed. Beperk alcohol en cafeïne in de avond, want beide verstoren de slaaparchitectuur.
Stel 's ochtends uw lichaam bloot aan daglicht: een wandeling van twintig minuten helpt de biologische klok sneller te resetten. Vermijd schermen voor het slapengaan en houdt uw bedtijdritueel consistent, ook in het weekend.
Bent u onder behandeling voor hartproblemen of gebruikt u bloeddrukverlagende medicatie? Bespreek dan expliciet met uw huisarts of cardioloog hoe u de tijdwissel het beste doorkomt. Een aanpassing van het tijdstip waarop u uw medicatie inneemt kan in sommige gevallen zinvol zijn.
Wanneer een arts raadplegen?
De Rijksoverheid benadrukt al jaren dat Nederland zich aan de Europese afspraken over zomertijd houdt — de discussie over definitieve afschaffing loopt in Brussel al jaren zonder definitief besluit.
Tot die afschaffing er is, blijft de jaarlijkse tijdwissel een feit. Raadpleeg een huisarts of cardioloog als u na de tijdwissel ervaart:
- Hartkloppingen of onregelmatige hartslag aanhoudend langer dan 48 uur
- Uitzonderlijke vermoeidheid die na vijf dagen niet vermindert
- Slaapproblemen die langer dan twee weken aanhouden
- Duizeligheid, kortademigheid of druk op de borst
Op Expert Zoom kunt u een huisarts of cardioloog raadplegen via teleconsultatie — zonder wachttijd en vanuit uw thuis. Want uw slaap verdient evenveel aandacht als de klok op uw muur.
Zomertijd en mentale gezondheid: het vergeten effect
Naast de fysieke gevolgen heeft de tijdwissel ook een psychologisch effect dat vaak wordt onderschat. Onderzoek van de Universiteit van Michigan toonde aan dat het aantal depressieve episodes in het najaar, na de terugval naar wintertijd, meetbaar toeneemt. In het voorjaar is het omgekeerde merkbaar: een verhoogde alertheid maar ook verhoogde prikkelbaarheid in de eerste week.
Voor mensen die al worstelen met slaapproblemen, angstklachten of stemmingsstoornissen, kan de tijdwissel een bestaande kwetsbaarheid versterken. Het is geen oorzaak op zich, maar een extra belasting voor een systeem dat al onder druk staat.
Als u merkt dat u na de tijdwissel langer dan twee weken last heeft van stemmingswisselingen, onverklaarbare somberheid of slaapklachten die niet verbeteren, is een gesprek met uw huisarts de logische eerste stap. Telefonisch of via teleconsultatie is dat tegenwoordig eenvoudiger dan ooit.
Vlak bij de tijdwissel passen ook andere seizoensklachten op: lente-vermoeidheid, verhoogde pollenconcentraties en veranderingen in energie kunnen zich tegelijk voordoen. Lees ook: Lente-equinox 2026: wat de seizoenswissel doet met uw gezondheid
