Laura VermeulenVanaf 1 januari 2026 is het in Nederland officieel verboden om Schotse vouwoorkatten (Scottish Fold) en naaktkatten (Sphynx) te houden. De rijksoverheid maakte dit houdverbod bekend op 31 oktober 2025, na jarenlange discussie over de structurele gezondheidsschade die de raskenmerken van deze dieren veroorzaken. Voor honderdduizenden katteneigenaren in Nederland — en voor iedereen die met een kattenaankoop bezig is — brengt deze maatregel dringende praktische en veterinaire vragen met zich mee.
Waarom heeft de overheid deze rassen verboden?
De kern van het verbod ligt in het principe dat dieren niet mogen worden gefokt voor kenmerken die hen chronisch ziek maken. Bij de vouwoorkat is de reden genetisch en onvermijdelijk.
De gevouwen oren van de Scottish Fold zijn het gevolg van een mutatie in het TRPV4-gen, dat de aanmaak van kraakbeen verstoort. Datzelfde kraakbeen zit niet alleen in de oren, maar ook in de poten, gewrichten en de wervelkolom. Elke vouwoorkat — ongeacht hoe goed gevoed of verzorgd — ontwikkelt vroeg of laat osteochondrodysplasie: een pijnlijke aandoening waarbij bot en kraakbeen abnormaal groeien. Dat leidt tot stijve gewrichten, verminderde mobiliteit en chronische pijn. Er bestaat geen genezing.
Bij de naaktkat (Sphynx) ontbreekt de beschermende vacht die katten isolatie en huidbescherming biedt. Deze dieren zijn structureel gevoeliger voor temperatuurwisselingen, huidinfecties, zonnebrand en oogproblemen. De oren van naaktkatten vereisen ook intensievere reiniging vanwege overmatige wasafscheiding. Alle medische kosten en zorgintensiteit liggen structureel hoger dan bij gezonde rassen.
Het officiële besluit van de Nederlandse overheid is gepubliceerd op de website van de rijksoverheid.
Voor wie geldt het verbod en voor wie niet?
De overgangsregeling kent een belangrijke voorwaarde: microchipregistratie.
Katten geboren vóór 1 januari 2026 én voorzien van een microchip: deze dieren mogen bij hun huidige eigenaar blijven voor de rest van hun leven. Doorverkopen, weggeven aan derden en fokken zijn echter verboden.
Katten geboren op of na 1 januari 2026: het is verboden ze te houden, te kopen, te verkopen of weg te geven — ook als er een microchip in zit.
Tentoonstellingsverbod: ook gechipt, 'legale' exemplaren mogen niet meer worden ingeschreven voor kattenshows of -exposities.
Handhaving: de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is verantwoordelijk voor toezicht. De boete bij overtreding bedraagt €1.500. Gezien het uitvoeringsbudget van de NVWA is actieve controle aan huis minder waarschijnlijk, maar kwekers, dierenwinkels en advertentieplatforms staan wel onder toezicht.
Wat moet u doen als eigenaar van een vouwoorkat of naaktkat?
Stap 1: Laat uw kat chippen als dat nog niet is gedaan. Zonder microchip kunt u bij een controle niet aantonen dat uw kat vóór 2026 is geboren. Chipplaatsing is een eenvoudige ingreep die uw dierenarts in enkele minuten uitvoert. De chip bevat een uniek 15-cijferig identificatienummer dat wordt geregistreerd in de databank van de Stichting Zeldzame Huisdierrassen of een gelijkwaardig register.
Stap 2: Plan een veterinaire gezondheidscheck in. Vouwoorkatten vertonen pijn lang niet altijd zichtbaar — katten als soort verbergen ongemak van nature. Een röntgenfoto van de gewrichten geeft de dierenarts inzicht in de mate van osteochondrodysplasie. Op basis daarvan kan een pijnbeheersingsplan worden opgesteld: van pijnstillers en ontstekingsremmers tot dieetaanpassingen en aanpassingen in de thuisomgeving (lagere klimplekken, orthopedische slaapplekken, geen hoge sprongen).
Stap 3: Stop met fokken. Zelfs als de moeder een legale, gechipt vouwoorkat is, is elk nest dat na 1 januari 2026 ter wereld komt verboden. De jongen mogen niet worden gehouden of overgedragen.
Wat als u een kat wilt kopen of adopteren?
Wees alert bij advertenties voor vouwoorkatten of naaktkatten op Marktplaats, Facebook of andere platforms. Vraag altijd naar:
- het microchipnummer en de registratieverificatie
- de geboortedatum met bewijs (stamboom, chipregistratie)
- de veterinaire gezondheidshistorie van de moeder
Een kat die op of na 1 januari 2026 is geboren en toch wordt aangeboden, is illegaal in Nederland. Kopers riskeren niet alleen een boete, maar nemen ook een dier over met ernstige erfelijke gezondheidsproblemen en hoge toekomstige veterinaire kosten.
Bent u van plan binnenkort met uw kat te reizen? Lees ook: Nieuwe EU-regels voor huisdieren in Spanje: wat u moet weten voor uw vakantie.
Welke alternatieven zijn er?
Voor liefhebbers van de ronde kop en het ingetogen karakter van de Scottish Fold zijn er rassen zonder de schadelijke genetica:
- British Shorthair — vergelijkbare ronde kop, pluizige vacht, stabiel gezond ras
- Scottish Straight — dezelfde bouw als de vouwoorkat, maar met rechte oren en zonder de kraakbeenmutatie
- Ragdoll — groot, rustig, sociaal ras
Voor fans van de naaktkat bieden de Devon Rex en Cornish Rex een vergelijkbare speelse, warme persoonlijkheid mét een haarbed — en zonder de structurele gezondheidsproblemen.
Een erkende rasvereniging of dierenarts kan u adviseren over welk ras het beste past bij uw levensstijl en woonsituatie.
Wanneer schakelt u een dierenarts in?
Als eigenaar van een vouwoorkat of naaktkat is periodiek veterinair toezicht nu meer dan ooit relevant:
- Bij zichtbare pijn of bewegingsproblemen: kreupelheid, moeite met springen of traplopen, vermijden van aanraking in de rugstreek — dit zijn tekenen van gevorderde osteochondrodysplasie.
- Voor chipplaatsing: als uw kat nog niet geregistreerd is.
- Voor een gezondheids- en pijnscore: een objectief oordeel over het welzijn van uw kat, dat ook documentatie oplevert voor eventuele verzekeringsclaims.
- Voor euthanasieconsultatie bij ernstig lijden: een moeilijk gesprek, maar soms de meest humane keuze als de pijn niet meer beheersbaar is.
Op Expert Zoom kunt u snel een erkende dierenarts in uw omgeving vinden voor advies, chipplaatsing of een uitgebreid welzijnsonderzoek van uw kat.
