Ventilators uitverkocht: zo gebruikt u er een veilig en zuinig tijdens de hittegolf

Ventilatoren zijn in juli 2026 het meest gezochte huishoudelijke apparaat van Nederland. Door de aanhoudende hittegolf zijn ventilators en airco's in grote delen van het land uitverkocht, melden meerdere verkoopplatforms. Volgens verkoopdata van webshop Joybuy schoot de vraag naar ventilatoren tijdens de warmste week met ruim 12.000 procent omhoog, terwijl de verkoop van airco's met zo'n 4.000 procent steeg. Wie nog een apparaat weet te bemachtigen, sluit het vaak onbezonnen aan. En juist daar waarschuwen elektronica-experts voor: een verkeerd gebruikte ventilator kost meer stroom dan nodig, en in het slechtste geval veroorzaakt hij kortsluiting of brand.

Waarom iedereen nu een ventilator zoekt

De piek in de zoekterm "fan" valt samen met een landelijke run op koelapparatuur. Winkels melden lege schappen, en op tweedehandsplatforms wisselen simpele tafelventilatoren voor het dubbele van de nieuwprijs van eigenaar. De reden is begrijpelijk: een ventilator is goedkoop, direct te gebruiken en verbruikt een fractie van de stroom van een airco.

Maar de haast leidt tot risico's. Oude ventilatoren die jarenlang op zolder stonden, goedkope exemplaren zonder keurmerk en het aan elkaar knopen van verlengsnoeren zorgen elke zomer voor incidenten. Een elektronica-expert kan in vijf minuten beoordelen of een apparaat veilig is — maar de meeste mensen slaan die stap over.

Stroomverbruik: ventilator versus airco

Het grote voordeel van een ventilator is het energieverbruik. Een gemiddelde staande of tafelventilator gebruikt tussen de 30 en 70 watt. Een mobiele airco zit al snel op 1.000 tot 1.500 watt — twintig tot dertig keer zoveel. Wie de hele nacht een ventilator laat draaien, betaalt daarvoor bij het huidige stroomtarief hooguit enkele centen. Dezelfde nacht met een mobiele airco kan tientallen centen tot meer dan een euro kosten.

Toch is de rekensom niet altijd zwart-wit. Een ventilator koelt de lucht niet, hij verplaatst haar alleen. In een kamer die al is opgewarmd tot boven de 30 graden blaast het apparaat vooral warme lucht rond. Dan is het slimmer om overdag zon te weren met zonwering en 's nachts te ventileren, in plaats van de ventilator dag en nacht op de hoogste stand te laten draaien. Voor structurele oplossingen kunt u kijken naar energiezuinig koelen van uw woning; overweegt u alsnog een airco, lees dan eerst waar u bij de installatie op moet letten.

De verborgen risico's: stopcontact en verlengsnoer

De grootste veiligheidsfout tijdens een hittegolf is niet de ventilator zelf, maar hoe hij wordt aangesloten. Drie problemen komen elke zomer terug:

• Overbelaste stekkerdozen. Een ventilator naast een airco, ventilator en telefoonlader op één goedkope stekkerdoos kan de dun aangelegde bedrading laten oververhitten. Voor apparaten met een hoog vermogen, zoals een airco, geldt: rechtstreeks in het stopcontact, nooit via een dunne verlengkabel.
• Beschadigde of opgerolde snoeren. Een verlengsnoer dat nog op de haspel zit, kan bij langdurig gebruik heet worden en smelten. Rol snoeren altijd volledig uit.
• Ventilatoren zonder keurmerk. Goedkope import zonder CE-markering of erkend veiligheidskeurmerk is de afgelopen jaren vaker teruggeroepen wegens oververhitting. Controleer of het apparaat een keurmerk draagt voordat u het 's nachts laat draaien.

Een elektronica-expert of erkend installateur controleert bij twijfel of uw groepenkast de extra belasting aankan. Vooral in oudere woningen met een beperkt aantal groepen kan het gelijktijdig gebruik van meerdere koelapparaten de zekeringen laten doorslaan — of erger.

Laat een ventilator nooit onbeheerd draaien

De brandweer wijst er ieder jaar op dat oververhitte of gevallen ventilatoren een bekende oorzaak van zomerbranden zijn. Zet een staande ventilator stevig neer waar hij niet kan omvallen, houd gordijnen en papier uit de buurt van het rooster, en schakel het apparaat uit als u de woning verlaat. Een moderne ventilator met een timerfunctie of automatische uitschakeling bij kantelen is die paar euro extra waard.

Wanneer een ventilator niet meer helpt

Er is ook een gezondheidsgrens. Bij zeer hoge temperaturen en een hoge luchtvochtigheid biedt een ventilator weinig verlichting meer en kan hij zelfs uitdroging versnellen, doordat u het opwarmen van uw lichaam minder goed voelt. Het RIVM benadrukt in het Nationaal Hitteplan dat vooral ouderen, jonge kinderen en mensen met een chronische aandoening kwetsbaar zijn tijdens aanhoudende hitte. Voor deze groepen zijn voldoende drinken, een koele ruimte en het beperken van inspanning belangrijker dan welk apparaat dan ook.

Voelt u zich duizelig, misselijk of extreem vermoeid, dan is dat een signaal om af te koelen en zo nodig een arts te raadplegen. Een ventilator is een hulpmiddel, geen medische oplossing.

Wat u nu kunt doen

De hittegolf maakt van een simpel apparaat een gewild bezit — maar veiligheid en verstandig verbruik verdwijnen daarbij snel naar de achtergrond. Drie stappen helpen direct:

1. Controleer het apparaat. Beschadigd snoer, geen keurmerk of vreemde geur bij het aanzetten? Niet gebruiken.
2. Sluit slim aan. Zware apparaten rechtstreeks in het stopcontact, verlengsnoeren volledig uitgerold, stekkerdozen niet overbelasten.
3. Twijfelt u over uw installatie? Laat een elektronica-expert of erkend installateur uw groepenkast en aansluitingen beoordelen voordat u meerdere koelapparaten tegelijk gebruikt.

Een ventilator die veilig is aangesloten en verstandig wordt ingezet, komt u zonder zorgen door de warmste weken. Via Expert Zoom vindt u een elektricien of elektronica-expert bij u in de buurt die uw apparatuur en installatie snel kan controleren — voordat de volgende hittegolf toeslaat.