David BakkerPer 1 januari 2026 zijn de tarieven voor het stads- en streekvervoer en de NS met gemiddeld 6 tot 9 procent gestegen, zo bevestigde het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in 2025. Een eerder verwachte verhoging van ruim 12 procent werd via politiek akkoord teruggebracht, maar de stijging is desondanks voelbaar. Voor miljoenen pendelaars en hun werkgevers betekent dit hogere personeelskosten — tenzij u de fiscale spelregels actief benut.
Hoeveel duurder wordt het openbaar vervoer in 2026?
De NS-tarieven gingen per 1 januari 2026 omhoog met 6 tot 9 procent. Enkeltjes, dagkaartjes en maandabonnementen zijn duurder geworden. Een maandabonnement dat in 2025 €200 kostte, kost in 2026 daarmee minimaal €212 tot maximaal €218 per maand — een meerprijs van €144 tot €216 op jaarbasis.
Voor het stads- en streekvervoer — de bussen, trams en metro's van regionale vervoerders zoals Arriva, Connexxion en Qbuzz — geldt een vergelijkbare druk. Uitgestelde tariefstijgingen uit 2024 en jaarlijkse indexaties stapelen zich op. Wie dagelijks met bus of tram naar het werk reist, betaalt op jaarbasis al snel €150 tot €300 meer dan twee jaar geleden.
Regionale verschillen zijn groot. Zo rijdt Arriva in Overijssel, Drenthe en Friesland; Connexxion in Noord-Holland, Flevoland en Utrecht; EBS in de Achterhoek en de Hoeksche Waard. Iedere concessie heeft eigen tariefstructuren, waardoor een medewerker in Friesland soms een ander maandtarief betaalt dan een collega in de Randstad met een vergelijkbare reisafstand. Beide vallen echter onder dezelfde fiscale regels.
De financiële impact voor werkgevers is direct: medewerkers die een reiskostenvergoeding ontvangen die niet is geactualiseerd, betalen steeds meer uit eigen zak. Wie als werkgever wacht met aanpassen, riskeert ontevredenheid én laat fiscale voordelen liggen.
Welke fiscale opties heeft u als werkgever?
Nederlandse werkgevers hebben drie hoofdroutes om OV-kosten te dekken, elk met een eigen fiscale behandeling.
Gerichte vrijstelling reiskostenvergoeding Werkgevers mogen reiskosten onbelast vergoeden tot €0,25 per kilometer in 2026, verhoogd van €0,23 in 2025 conform het Belastingplan 2027. Dit geldt voor alle vervoerswijzen, inclusief openbaar vervoer. U vergoedt dan de werkelijk gemaakte OV-kosten óf een forfait op basis van de reisafstand. Zolang het bedrag binnen dit plafond blijft, valt de vergoeding volledig buiten de werkkostenregeling (WKR).
OV-abonnement in natura Stelt u een OV-abonnement of NS Business Card direct ter beschikking, dan valt dit onder de gerichte vrijstelling — mits de kaart ook voor zakelijke reizen wordt gebruikt. Privégebruik hoeft dan niet apart belast te worden, zolang u het zakelijk nut kunt aantonen. Dit is financieel aantrekkelijk: het abonnement valt buiten de vrije ruimte van de WKR en kost u als werkgever geen eindheffing.
Werkkostenregeling (WKR) vrije ruimte Komt de OV-vergoeding boven de gerichte vrijstelling uit, dan kunt u het surplus ten laste van uw WKR vrije ruimte brengen. In 2026 bedraagt die vrije ruimte 2 procent van de eerste €400.000 van de fiscale loonsom, plus 1,18 procent over het meerdere, aldus de Belastingdienst. Over het deel boven de vrije ruimte betaalt u als werkgever 80 procent eindheffing. Dat loopt snel op bij grotere personeelsbestanden.
Hybride werken maakt de berekening ingewikkelder
Veel medewerkers werken tegenwoordig deels thuis. Dit heeft directe gevolgen voor de OV-vergoeding: wie minder dagen naar kantoor reist, maakt minder reiskosten — en heeft dus ook recht op een lagere belastingvrije vergoeding.
De thuiswerkvergoeding bedraagt in 2026 €2,45 per werkdag. Op een dag dat een medewerker thuiswerkt, mag u dus een thuiswerkvergoeding geven, maar géén reiskostenvergoeding voor diezelfde dag. Betaalt u beide toch uit, dan is het totaal gedeeltelijk belast.
Voor werkgevers met een hybride personeelsbestand is het raadzaam om de vergoedingssystematiek per medewerker te berekenen — niet één standaardbedrag voor iedereen. Stel: een medewerker werkt drie dagen op kantoor en twee dagen thuis. Dan ontvangt zij maximaal 3 × (reisafstand × 2 × €0,25) per week belastingvrij als reiskostenvergoeding, plus 2 × €2,45 thuiswerkvergoeding. Een forfaitaire vergoeding voor vijf kantoorwerkdagen zou deels belast zijn. Een financieel adviseur kan deze split-berekeningen in uw salarisadministratie inbedden en helpt u de netto loonkosten per medewerker correct te berekenen.
De getallen op een rij
| Regeling | Plafond 2026 | Opmerking |
|---|---|---|
| Reiskostenvergoeding (km-basis) | €0,25 per km | Stijging van €0,23 in 2025 |
| OV-abonnement (zakelijk gebruik) | Volledig vrijgesteld | Gerichte vrijstelling, buiten WKR |
| WKR vrije ruimte (tot €400k loonsom) | 2% van loonsom | 80% eindheffing bij overschrijding |
| WKR vrije ruimte (boven €400k loonsom) | 1,18% van loonsom | Idem |
| Thuiswerkvergoeding | €2,45 per dag | Niet combineerbaar met reiskosten op dezelfde dag |
Voor een bedrijf met 20 medewerkers en een fiscale loonsom van €1,2 miljoen bedraagt de totale WKR vrije ruimte in 2026: (€400.000 × 2%) + (€800.000 × 1,18%) = €8.000 + €9.440 = €17.440. Die ruimte klinkt royaal, maar wordt al snel opgebruikt door personeelsactiviteiten, kerstpakketten en andere personeelsvoordelen.
Concreet: de pendelaar in Gelderland
Neem de situatie van een medewerker die dagelijks van Apeldoorn naar Arnhem reist met de streekbus — een afstand van circa 35 kilometer enkele reis. In 2025 betaalde zij €185 per maand voor haar maandabonnement bij een regionale vervoerder. Door de tariefstijging van 7 procent in 2026 kost hetzelfde abonnement nu €198 per maand, ofwel €2.376 per jaar.
Haar werkgever vergoedt reiskosten op basis van de werkelijke OV-kosten via de gerichte vrijstelling. De berekening:
- Werkelijke OV-kosten 2026: €2.376 per jaar
- Fiscaal plafond gerichte vrijstelling (35 km × 2 × 220 werkdagen × €0,25): €3.850 per jaar
De conclusie: de volledige abonnementskosten vallen ruimschoots binnen de gerichte vrijstelling. De werkgever kan €2.376 volledig belastingvrij vergoeden, zonder de WKR vrije ruimte aan te spreken.
Maar: haar arbeidsovereenkomst vermeldt nog het oude tarief van €0,19 per km.
Als de werkgever dit tarief niet actualiseert naar €0,25, ontvangt zij slechts: 35 × 2 × 220 × €0,19 = €2.926 per jaar. Dat is weliswaar meer dan haar abonnementskosten, maar ze mist het fiscale voordeel van de hogere gerichte vrijstelling. Erger: als een nieuwe cao haar OV-kosten boven de €2.926 uitkomen — bijvoorbeeld bij een verdere tariefstijging in 2027 — draait zij zelf op voor het verschil, terwijl het fiscale plafond van €3.850 nog ruimschoots onbenut blijft.
Dit is het type lek dat een financieel adviseur als eerste signaleert: een vergoedingssystematiek die niet meebeweegt met stijgende OV-tarieven, waardoor medewerkers netto armer worden zonder dat u het doorheeft.
Bekijk ook: NS Dal Vrij voor €49 per maand: zo profiteert u maximaal als pendelaar
Wat kunt u nu doen?
De tariefstijging in het stads- en streekvervoer is een aanleiding om uw reiskostenbeleid te herzien. Vier concrete stappen:
- Controleer het km-tarief in uw arbeidsovereenkomsten en cao. Hanteert u nog €0,19 of €0,21? Actualiseer naar €0,25 om de volledige fiscale ruimte te benutten.
- Overweeg een OV-abonnement in natura voor medewerkers die intensief met het OV reizen. Dit is fiscaal efficiënter dan een km-vergoeding en valt volledig buiten de WKR.
- Monitor uw WKR-verbruik halverwege het jaar. Hoge OV-kosten boven de gerichte vrijstelling eten uw vrije ruimte op — budget dat u ook voor andere personeelsvoordelen kunt inzetten.
- Herbereken de vergoeding per medewerker bij hybride werken. Niet iedereen rijdt evenveel dagen — een forfaitaire standaardvergoeding voor iedereen is vaak zowel fiscaal onefficiënt als oneerlijk.
Let op: dit artikel bevat algemene fiscale informatie en is geen persoonlijk belastingadvies. Raadpleeg een erkend financieel adviseur voor advies dat is afgestemd op uw specifieke situatie.
