Hermans biedt excuses aan Q-koortspatiënten: wat verandert er voor u na 10 oktober 2026?

Minister Sophie Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) heeft op zaterdag 10 oktober 2026 op een Q-koortssymposium in Den Bosch namens het kabinet excuses aangeboden aan Q-koortspatiënten. Ze trekt eenmalig 2,5 miljoen euro uit om hun kwaliteit van leven te verbeteren. Voor wie nog dagelijks met de gevolgen leeft, roept dat een praktische vraag op: wat verandert er nu eigenlijk voor mij?

Wat zei de minister precies?

Hermans bood haar excuses aan "uit de grond van mijn hart", zo meldde Nieuwe Oogst op basis van ANP. Ze verontschuldigde zich bij mensen die hun verhaal steeds opnieuw moesten vertellen en bij wie de overheid niet de zorg en ondersteuning bood die nodig was.

Daarmee komt een einde aan een jarenlange discussie. Volgens Omroep Brabant betoogde het kabinet eerder dat excuses niet passend waren, omdat de overheid tijdens de uitbraak niet onrechtmatig had gehandeld. De Nationale ombudsman wees er herhaaldelijk op dat erkenning los staat van de schuldvraag. In een brief van februari 2026 stelde ombudsman Reinier van Zutphen dat er twee jaar was verstreken zonder excuses.

Waarom speelt dit nog, zestien jaar na de uitbraak?

Tussen 2007 en 2010 raakten tienduizenden mensen besmet met de Q-koortsbacterie, vooral in Noord-Brabant en Limburg. De bron lag bij besmette geiten op veehouderijen. Er overleden meer dan honderd mensen. Volgens Nieuwe Oogst houden minstens 1.500 mensen nog altijd klachten zoals ernstige vermoeidheid en uitputting. Andere bronnen noemen tot 2.000 mensen.

Het gaat dus niet om een afgesloten hoofdstuk. Wie zijn gezondheid kwijtraakte, moest vaak jarenlang schakelen tussen huisarts, specialist, gemeente en UWV. Uit drie onderzoeksrapporten van de Nationale ombudsman blijkt dat patiënten zich niet gehoord of gezien voelen en dat gemeenten, UWV en ministerie te weinig van Q-koorts weten.

Wat is er toegezegd en wat niet?

Dit staat vast, op basis van de Kamerbrief van de minister en de berichtgeving erover:

• Een eenmalig bedrag van 2,5 miljoen euro om de kwaliteit van leven van patiënten te verbeteren, zowel medisch als op het gebied van welzijn.
• Volgens Omroep Brabant start een individueel ondersteuningstraject, te beginnen met honderd patiënten.
• De lessen kunnen ook dienen voor post-covidpatiënten. Het post-covidonderzoeksprogramma loopt door van 2028 tot 2031.
• Noord-Brabant pleit voor een expertisecentrum, bij voorkeur bij Bernhoven in Uden, zodat patiënten niet urenlang hoeven te reizen.

Wat ontbreekt, is minstens zo belangrijk. Uit de berichtgeving blijkt niet hoeveel geld een individuele patiënt krijgt, wie ervoor in aanmerking komt en welke voorwaarden gelden. Omroep Brabant meldt bovendien dat het bedrag mogelijk al eerder was gereserveerd, dus niet per se nieuw geld is. Het is een erkenning, geen schadevergoeding. Rechtstreeks geld op uw rekening is dus niet automatisch aan de orde.

Concreet voorbeeld: zo kan de situatie van een patiënt eruitzien

Neem een fictieve Brabantse vrouw van 52 die in 2009 Q-koorts kreeg. Sindsdien kampt ze met chronische vermoeidheid. Ze werkt nog twaalf uur per week, terwijl ze vroeger 36 uur werkte. Het UWV stelde haar arbeidsongeschiktheid jaren geleden vast op 45 procent. De WIA kent vanaf 35 procent arbeidsongeschiktheid een uitkering, dus ze valt daar ruim binnen.

Wat verandert er voor haar door de excuses en de 2,5 miljoen euro? Als haar situatie stabiel blijft, in principe niets aan haar uitkering. Excuses zijn geen schadevergoeding, en het bedrag is bedoeld voor kwaliteit van leven, niet voor individuele uitkeringen.

Maar als haar klachten verergeren en ze nog maar vier uur per week kan werken, dan kan een nieuwe beoordeling een hoger percentage opleveren. Bij 80 procent of meer en geen herstelkans komt iemand in aanmerking voor de IVA, een uitkering van 75 procent van het laatst verdiende loon. Dan telt elk document dat de oorzaak van de klachten onderbouwt.

Zit ze straks wél bij de eerste honderd deelnemers van het ondersteuningstraject, dan kan ze extra hulp krijgen bij zorg, werk en dagbesteding. Zit ze er niet bij, dan blijft ze aangewezen op huisarts, gemeente en UWV. Dat verschil is precies waarom het loont om uw dossier nu op orde te hebben.

Let op: dit is een rekenvoorbeeld, geen individueel advies. Percentages en uitkeringen verschillen per persoon.

Wat betekent dit voor post-covidpatiënten?

Opvallend is de koppeling met post-covid. Volgens Nieuwe Oogst wil het kabinet de lessen uit de aanpak van Q-koorts ook gebruiken voor mensen met langdurige covidklachten, en loopt het post-covidonderzoeksprogramma door tot 2031 in plaats van tot 2028. De overeenkomst is duidelijk: in beide gevallen gaat het om mensen met aanhoudende vermoeidheid, wisselende klachten en een moeizame weg langs loketten. Wie met zulke klachten leeft, kan dus ook profiteren van de kennis die nu wordt opgebouwd.

Voor patiënten en hun naasten is dat een kleine winst. Zolang er geen vaste behandeling bestaat voor langdurige vermoeidheid na een infectie, helpt vooral samenhangende zorg: één plek waar medische en sociale hulp samenkomen. Het voorstel voor een expertisecentrum bij Bernhoven in Uden sluit daarop aan, al is daarover nog niets besloten.

Erkenning is niet hetzelfde als aansprakelijkheid

Veel patiënten vragen zich af of de excuses een juridische opening bieden om de staat aansprakelijk te stellen. Daar zijn de excuses niet voor bedoeld. Volgens de eerdere reactie van het kabinet oordeelde de rechter in Den Haag dat de staat niet onrechtmatig had gehandeld, en de ombudsman benadrukt juist dat erkenning los staat van de schuldvraag.

Dat betekent niet dat er geen rechten bestaan. Wie bijvoorbeeld bezwaar wil maken tegen een UWV-besluit of een afwijzing door de gemeente, kan dat nog steeds doen binnen de wettelijke termijn, doorgaans zes weken na het besluit. Mist u die termijn, dan is het lastig om alsnog gehoor te krijgen. Controleer daarom bij elk besluit de bezwaartermijn.

Wat betekent dit voor uw gezondheid en dossier?

Een arts kan de volgende stappen met u doorlopen. Zeker bij langdurige vermoeidheid is een goed medisch dossier het fundament voor alles wat daarna komt: een herbeoordeling door het UWV, een aanvraag bij de gemeente of een plek in een ondersteuningstraject.

Een arts of gespecialiseerde zorgverlener kan:

• vastleggen welke klachten er precies zijn en hoe ze zich over de tijd ontwikkelen;
• een duidelijke link leggen tussen de Q-koortsinfectie en de huidige beperkingen, zo ver de medische kennis dat toelaat;
• helpen bij het formuleren van wat u nog wel en niet kunt, zodat een UWV-verzekeringsarts een eerlijk beeld krijgt;
• meedenken over behandeling en leefstijl bij chronische vermoeidheid, bijvoorbeeld gedoseerde opbouw van activiteit en rustmomenten.

Wat kunt u nu doen?

1. Verzamel uw medische documenten. Denk aan brieven van specialisten, labuitslagen en eerdere UWV-rapporten. Zet ze op volgorde van datum.
2. Maak een klachtendagboek. Noteer twee weken lang per dag uw energie, slaap en wat u kon doen. Concrete cijfers zijn sterker dan algemene uitspraken.
3. Neem contact op met uw patiëntenorganisatie. Q-uestion en Q-support horen volgens regeringsstukken bij de besluitvorming over de besteding van de 2,5 miljoen.
4. Wacht op de uitwerking. De regels voor het individuele traject zijn nog niet bekend. Handel pas als duidelijk is wie in aanmerking komt.
5. Meld ervaringen bij de ombudsman. De Nationale ombudsman onderzoekt klachten over de overheid en heeft al drie rapporten over Q-koorts uitgebracht.

Op ExpertZoom vindt u artsen en andere gezondheidsexperts die u kunnen helpen uw situatie in kaart te brengen en uw dossier voor te bereiden, zodat u klaarstaat zodra de uitwerking van het traject bekend is.

Dit artikel is algemene informatie en geen medisch of juridisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd uw huisarts of behandelend arts.