Maria BakkerRamadan 2026 loopt van 18 februari tot 19 maart — en eindigt daarmee precies vandaag voor miljoenen moslims in Nederland. Maar terwijl de maand vasten formeel afsluit, zijn de gezondheidseffecten van een maand lang dagelijks vasten nog voelbaar. Dit is wat artsen adviseren, ook voor de komende Ramadan.
Wanneer begon en eindigde Ramadan 2026?
Ramadan 2026 begon op de avond van dinsdag 17 februari en eindigt op donderdag 19 maart 2026 — met Eid al-Fitr als feestdag op 20 maart. Gedurende de hele maand vastten gelovigen van zonsopgang tot zonsondergang: in Nederland betekende dat dagelijks zo'n 13 tot 14 uur zonder eten of drinken, afhankelijk van de locatie.
Voor de meer dan 900.000 moslims in Nederland — volgens Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) — is Ramadan een jaarlijks terugkerende periode die ook medische aandacht verdient, met name voor mensen met chronische aandoeningen zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten en nierproblemen.
Welke gezondheidsrisico's zijn verbonden aan vasten tijdens Ramadan?
Ramadanvasten creëert een bijzondere metabole situatie: een aaneengesloten periode van 13 tot 14 uur zonder voedsel of vocht, gevolgd door een korte eetperiode in de avond en vroege ochtend. Voor gezonde volwassenen is dit goed verdraagbaar. Voor mensen met bepaalde aandoeningen is het ander verhaal.
Diabetes type 1 en 2: Diabetici behoren tot de meest risicovolle groep bij vasten. Hypoglykemie (te laag bloedsuiker) is een reëel gevaar, met name bij insulinegebruikers en mensen op bepaalde orale diabetesmiddelen. Artsen bevelen aan dat mensen met diabetes hun arts 6 tot 8 weken voor aanvang van Ramadan raadplegen — dus begin januari — voor een risicobeoordeling, aanpassing van medicatietiming en afspraken over bloedsuikermonitoring (minimaal 2 tot 3 keer per dag).
Mensen met type 1 diabetes, ongecontroleerde type 2 diabetes, een voorgeschiedenis van ernstige hypoglykemie in de afgelopen 3 maanden, of diabetische nierziekte (gevorderd stadium) krijgen medisch advies het vasten niet te volhouden.
Hart- en vaatziekten: Stabiele hartpatiënten kunnen vasten, maar mensen met hartfalen, instabiele angina of ernstige hartritmestoornissen lopen verhoogd risico op uitdroging en elektrolytenstoornissen — met name bij de warme perioden later in het jaar. Raadpleeg altijd een cardioloog vooraf.
Nierfunctie: Mensen met chronische nierziekte stadium 3 of hoger moeten vasten afstemmen op hun arts, aangezien verminderde vochtinname de nierfunctie kan belasten. Zeker in de warme maanden is het risico op acute verslechtering van de nierfunctie reëel.
Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven: Islamitisch recht biedt vrijstelling van vasten voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven als de gezondheid in het geding is. De medische advieslijn is helder: overleg altijd met een verloskundige of gynaecoloog over de risico's voor moeder en kind.
Wat eten en drinken tijdens de suhoor en iftar?
Voedingsexperts bevelen voor de voorochtendmaaltijd (suhoor) het volgende aan: minimaal 2 liter water combineren met complexe koolhydraten zoals volkoren brood of havermout, eiwitrijke producten zoals eieren, yoghurt of kaas, en vezelrijke voeding zoals dadels, noten en groenten. Dit vertraagt de stijging van de bloedsuiker en houdt je langer verzadigd.
Bij de avondmaaltijd (iftar) geldt: begin rustig, breek het vasten met dadels en water (zoals de islamitische traditie voorschrijft), gevolgd door een lichte soep voordat je grotere maaltijden nuttigt. Te snel te veel eten na een lange vastenperiode belast het spijsverteringsstelsel en kan leiden tot reflux, maagpijn of acute suikerpieken bij diabetici.
Wanneer moet je wél een arts raadplegen?
Veel mensen denken dat een arts pas nodig is als er iets ernstig misgaat. Bij Ramadanvasten geldt een andere vuistregel: proactief overleg spaart risico's. Raadpleeg een arts als:
- Je diabetes, hart- of nierproblemen hebt — ook als je je stabiel voelt
- Je meer dan 3 keer flauwvalt of ernstige duizeligheid ervaart
- Je ongebruikelijke hartkloppingen, kortademigheid of pijn op de borst voelt
- Je bloeddruk sterk fluctueert tijdens de vastenperiode
- Je medicatie gebruikt waarvan de dosering afhankelijk is van eetmomenten
- Je significante gewichtsafname of toename ervaart na Ramadan
De signalen zijn soms subtiel — aanhoudende vermoeidheid, concentratieproblemen, ongewone dorst buiten de vastenperiode — en worden door velen toegeschreven aan het vasten zelf. Dat kan juist zijn, maar het kan ook het begin zijn van iets wat medische aandacht verdient.
De rol van een arts bij chronisch zieke vastenden
In Nederland biedt een toenemend aantal huisartsen en specialisten Ramadan-spreekuren aan of werken ze samen met islamitische patiëntorganisaties om voorlichting te geven. De islamitische medische ethiek erkent expliciet dat ziek zijn een geldige reden is om niet te vasten — maar patiënten weten dit niet altijd, of voelen sociale druk.
Een arts die bekend is met Ramadanvasten kan helpen bij:
- Het aanpassen van medicatieschema's aan de vastenroutine
- Het opstellen van een persoonlijk eetplan voor suhoor en iftar
- Het monitoren van laboratoriumwaarden voor en na Ramadan
- Het geven van medisch advies aan familieleden die ondersteuning bieden
Na afloop van Ramadan — zoals nu, in de periode rond Eid — is het eveneens zinvol om laboratoriumwaarden te laten controleren als je chronisch ziek bent. De overgang van vasten naar normaal eten kan het lichaam belasten, met name voor nieren en lever.
Een gezondheidsspecialist op Expert Zoom kan je helpen de effecten van Ramadanvasten in jouw situatie te beoordelen, en je begeleiden bij een verantwoorde aanpak — zowel vóór als ná de vastenmaand.
Medische disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg altijd een arts voor persoonlijk medisch advies, met name bij chronische aandoeningen.
