Oorlog in Iran 2026: wat zijn uw rechten als werknemer bij reisverbod en bedrijfssluitingen?

Op 28 februari 2026 begonnen Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op Iran, waarmee een militair conflict uitbrak dat de Nederlandse economie en arbeidsmarkt rechtstreeks raakt. Honderden Nederlandse staatsburgers meldden zich bij het ministerie van Buitenlandse Zaken en werkgevers van Boskalis tot FrieslandCampina stuurden hun medewerkers in de Golfregio terug naar huis. Maar wat zijn uw rechten als werknemer wanneer uw werkgever u verbiedt naar een conflictgebied te reizen — of wanneer uw baan in gevaar komt door de economische gevolgen van een internationale oorlog?

De situatie op 21 maart 2026

De oorlog in Iran duurt nu meer dan drie weken. De Nederlandsche ambassade in Teheran is inmiddels geëvacueerd naar Bakoe (Azerbeidzjan). KLM stuurde op 6 maart een vliegtuig naar Oman om circa 85 Nederlandse staatsburgers naar Schiphol te brengen. Premier Rob Jetten bevestigde dat Nederlandse militairen actief zijn in de regio en waarschuwde voor mogelijke slachtoffers.

De economische gevolgen zijn voelbaar in de portemonnee van Nederlandse huishoudens. De TTF-gasprijs klom naar meer dan €60 per MWh, Brent-olie steeg van $73 voor het conflict naar $120 per vat — een stijging van 65 procent in drie weken. Diesel overschreed de €2 per liter. Nederlandse energiebedrijf Gasunie waarschuwde dat de EU-gasvoorraden gemiddeld nog slechts op 29% staan; Nederland zat begin maart zelfs onder de 10%.

Uw rechten als werknemer bij reisverboden

Als uw werkgever u naar een conflictgebied heeft gestuurd of u daar laat werken, gelden specifieke arbeidsrechtelijke verplichtingen:

Zorgplicht van de werkgever (artikel 7:658 BW) Elke werkgever heeft een wettelijke zorgplicht: hij moet de omstandigheden zodanig inrichten dat de werknemer geen schade lijdt. Dat geldt ook bij internationale uitzending. Stuurt uw werkgever u naar een actief conflictgebied, dan kan hij aansprakelijk worden gesteld als er schade optreedt — zeker als het Ministerie van Buitenlandse Zaken het reisadvies heeft verhoogd naar "Reizen Niet Aanbevolen" of "Niet Reizen".

Recht om gevaarlijk werk te weigeren Op grond van artikel 7:628 BW heeft een werknemer het recht om onveilig werk te weigeren zonder verlies van salaris, mits hij in redelijkheid kan aantonen dat het werk gevaar oplevert voor zijn veiligheid of gezondheid. Een oorlogszone kwalificeert duidelijk als zodanige situatie.

Evacuatieprotocol en repatriëring Werkgevers die personeel uitzenden naar internationale risicogebieden zijn verplicht een evacuatieprotocol te hebben. Ontbreekt dit, of worden werknemers niet tijdig gerepatrieerd, dan is de werkgever aansprakelijk voor de gevolgen.

Bescherming bij ontslagdreiging door economische gevolgen

De Nederlandse overheid keurde op 3 maart 2026 een noodpakket van €5 miljard goed, met 80 maatregelen om de economische schade van de oorlog op te vangen. Een cruciale bepaling: bedrijven die gebruik maken van overheidssteunen mogen geen medewerkers ontslaan op basis van de economische gevolgen van het conflict. Dit geldt als een tijdelijke ontslagbescherming.

Toch zullen niet alle werkgevers gebruik maken van het steunpakket. Bedrijven die dat niet doen, vallen niet onder deze specifieke bescherming, maar moeten nog steeds het reguliere ontslagrecht naleven:

• Bedrijfseconomisch ontslag (via UWV) vereist aannemelijke financiële noodtoestand
• Ontslag op staande voet is niet mogelijk enkel wegens afwezigheid door evacuatie of repatriëring
• Collectief ontslag vereist overleg met ondernemingsraad en vakbond

Zelfstandigen en zzp'ers

Voor zelfstandige ondernemers gelden geen ontslagwetten, maar wel andere beschermingsmechanismen. De KVK publiceerde op haar website een overzicht van gevolgen voor Nederlandse ondernemers, waaronder:

• Mogelijkheden via het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz)
• Aanvraag uitstel van betaling bij de Belastingdienst
• Contractuele force majeure-clausules bij handelsrelaties met bedrijven in de getroffen regio

Wanneer heeft u een advocaat nodig?

Niet elke situatie is zwart-wit. Een arbeidsrechtadvocaat of advocaat internationaal recht kan u helpen in de volgende gevallen:

• Uw werkgever weigert u te repatriëren of de kosten te vergoeden
• U wordt ontslagen terwijl u gerechtvaardigd reisadvies opvolgde
• Uw werkgever beroept zich op force majeure om contractuele verplichtingen te ontwijken
• U lijdt schade als gevolg van een gebrek in het evacuatieprotocol
• Uw bedrijf loopt verlies door verbroken handelsrelaties en u overweegt juridische stappen

Let op: Heeft u als werknemer schade geleden door het conflict en is uw werkgever een Nederlandse onderneming die u in de regio had gestationeerd? Dan kunt u mogelijk aanspraak maken op vergoeding — ook als uw werkgever zelf in financiële problemen is geraakt.

Dit artikel is informatief van aard en vormt geen juridisch advies. Elke situatie is uniek. Raadpleeg een advocaat voor persoonlijk advies.

---

Heeft u vragen over uw rechten als werknemer of ondernemer in de context van de Iran-oorlog? Raadpleeg een arbeidsrechtsadvocaat op Expert Zoom voor een vertrouwelijk gesprek zonder wachttijd.

Praktische stappen voor werknemers en werkgevers

De onzekerheid van de komende weken maakt het zinvol om nu actie te ondernemen, ook zonder dat er al problemen zijn:

Voor werknemers:

1. Vraag uw werkgever schriftelijk om het evacuatieprotocol als u in de Golfregio werkt of binnenkort reist
2. Bewaar alle communicatie over reisbeschikkingen, evacuaties en schade
3. Controleer of uw arbeidsongeschiktheidsverzekering ook oorlogsrisico's dekt (de meeste standaardpolissen sluiten dit uit)
4. Informeer bij uw vakbond of CAO over specifieke bepalingen bij overmacht-situaties

Voor werkgevers:

1. Geef medewerkers die de reisadviezen opvolgen geen negatieve consequenties (verlies van bonus, negatieve beoordeling)
2. Maak gebruik van het overheidssteunpakket als uw omzet significant daalt door het conflict
3. Communiceer transparant over de financiële situatie van het bedrijf — werknemers hebben recht op informatie bij dreigend collectief ontslag
4. Raadpleeg een arbeidsrechtadvocaat vóórdat u beslissingen neemt over ontslag of reorganisatie

De rechtspositie van werknemers is in Nederland robuust — maar de details maken het verschil. Een klein verschil in formulering of timing kan de uitkomst van een ontslagprocedure volledig veranderen.