FNV-staking 24 juni: geen treinen van 04:00-08:00 uur — dit zijn uw juridische rechten

FNV-staking 24 juni: geen treinen van 04:00-08:00 uur — dit zijn uw juridische rechten

Vakbond FNV organiseert op woensdag 24 juni 2026 een landelijke stakingsactie in het openbaar vervoer. Van 04:00 tot 08:00 uur rijden er geen NS-treinen, trams, metro's of bussen door heel Nederland. NOS berichtte over de aangekondigde actie: de vakbond protesteert tegen kabinetsplannen om de AOW-leeftijd te verhogen, de WW-duur te halveren van twee naar één jaar en te bezuinigen op de WIA. Wat zijn uw rechten als reiziger of werknemer — en wanneer heeft u een advocaat nodig?

Waarom staak FNV op 24 juni?

FNV en CNV kondigden de landelijke ov-staking aan als reactie op het kabinet-Jetten, dat ingrijpend wil bezuinigen op de sociale zekerheid. De plannen die de vakbonden afwijzen omvatten drie concrete maatregelen:

• AOW-leeftijd: het kabinet wil de pensioenleeftijd verder verhogen.
• WW-duur halveren: de werkloosheidsuitkering wordt teruggebracht van twee jaar naar één jaar.
• WIA-bezuinigingen: de uitkering voor langdurig zieken en arbeidsongeschikten wordt versoberd.

FNV stelde dat de staking slechts het begin is: de vakbond trekt de actie pas in als alle plannen van tafel zijn, en sluit meerdere langdurige stakingen niet uit als het kabinet vasthoudt aan zijn koers.

Wat merkt u als NS-reiziger?

Woensdagochtend 24 juni rijden er geen treinen van 04:00 tot 08:00 uur. NS adviseert reizigers hun reis uit te stellen en rekening te houden met vertraging en extra overstappen gedurende de rest van de ochtend.

Heeft u recht op terugbetaling?

Reizigers hebben geen recht op vergoeding voor vervangend vervoer als de staking beperkt blijft tot een dagdeel. Volgens de NS-vervoersvoorwaarden geldt het recht op terugbetaling van vervoerkosten en vervangend vervoer pas als treinen door een georganiseerde staking de hele dag niet rijden. Heeft u een losse treinkaartje voor de vroege ochtend van 24 juni gekocht? Dan kunt u dat terugsturen via de NS-klantenservice voor restitutie. Voor abonnementshouders is een automatische compensatie niet standaard; u moet zelf een claim indienen.

Kunt u aanvullende schade claimen?

Stel dat u door de staking een cruciale vergadering mist, een vlucht mist of een opdracht verliest. Kunt u NS aansprakelijk stellen? In de meeste gevallen niet, omdat de staking juridisch gezien als overmacht wordt beschouwd. NS is op grond van haar vervoersvoorwaarden vrijgesteld van aansprakelijkheid voor schade die het gevolg is van overmacht, waaronder stakingen van eigen personeel of bij derden.

In uitzonderlijke gevallen — waarbij u kunt aantonen dat NS tekortgeschoten is in haar zorgplicht of dat de schade buitensporig groot is — kunt u proberen aanvullende schadevergoeding via de rechter te vorderen. Een advocaat gespecialiseerd in vervoersrecht kan beoordelen of uw situatie hiervoor in aanmerking komt.

Stakingsrecht in Nederland: een grondrecht met grenzen

Nederland kent geen aparte stakingswet. Het recht op staking is verankerd in artikel 6, lid 4 van het Europees Sociaal Handvest, dat Nederland heeft geratificeerd, en wordt verder ingevuld door jurisprudentie van de Hoge Raad. Meer informatie over de wettelijke kaders rondom stakingen in Nederland vindt u op rijksoverheid.nl.

Wat mag een werknemer?

• Deelname aan een rechtmatige staking is een grondrecht. Werknemers mogen deelnemen aan een staking die door een erkende vakbond is uitgeroepen, ook als ze zelf geen vakbondslid zijn.
• Een werkgever mag u niet ontslaan louter vanwege deelname aan een rechtmatige staking.
• Tijdens de staking vervalt het recht op loon. Dit is geen straf, maar onderdeel van het economische drukmiddel dat een staking vormt.

Wanneer is een staking onrechtmatig?

Niet elke staking is automatisch rechtmatig. De Hoge Raad heeft in de loop der jaren criteria ontwikkeld:

1. Proportionaliteitseis: de schade aan derden mag niet buitensporig zijn in verhouding tot het doel van de staking.
2. Ultimum remedium: een staking mag pas worden uitgeroepen als alle andere overlegmiddelen zijn uitgeput.
3. Rechterlijk verbod: bij een onrechtmatige staking kan een werkgever in kort geding een stakingsverbod eisen.

In het geval van de ov-staking op 24 juni is de kans op een rechterlijk verbod klein: FNV kondigde de actie ruim van tevoren aan, de duur is beperkt tot vier uur en er is sprake van een reëel arbeidsconflict over ingrijpende socialezekerheidsplannen.

Wat als uw werkgever u onder druk zet?

Sommige werkgevers reageren op stakingsaankondigingen met subtiele of directe druk op werknemers om toch te komen werken. Dit kan variëren van een vriendelijk verzoek tot impliciete bedreigingen over contractverlenging of beoordeling.

Als uw werkgever u dreigt met ontslag, een negatieve beoordeling of andere negatieve gevolgen vanwege uw deelname aan de staking op 24 juni, kan dit een onrechtmatige daad zijn. Het vergelden van rechtmatige stakingsdeelname — ook wel vakbondsdiscriminatie of victimisatie genoemd — is in strijd met Nederlands arbeidsrecht en Europees sociaal recht.

In die situatie is het verstandig zo snel mogelijk juridisch advies in te winnen, nog voordat u een formele reactie geeft aan uw werkgever. Wacht niet tot het conflict escaleert.

Bijzondere situaties: zzp'ers en forensen met vaste verplichtingen

Voor zzp'ers en freelancers liggen de kaarten anders dan voor werknemers. Als u een klantafspraak of opdracht misloopt doordat u de trein niet kunt halen, is de vraag of uw opdrachtgever de schade moet vergoeden. Dat hangt af van wat er in uw overeenkomst staat: bevat uw contract een vertragingsbeding of force majeure-clausule die uitval van openbaar vervoer noemt? Een advocaat kan uw contract snel beoordelen en u vertellen of u een vordering heeft.

Voor pendelaars met een vaste reistijdvergoeding via de werkgever geldt dat u de financieel hogere taxikosten van 24 juni meestal niet automatisch vergoed krijgt. Sommige cao's bevatten echter specifieke bepalingen voor overmachtsituaties bij woon-werkverkeer. Raadpleeg uw cao of een arbeidsrechtadvocaat.

Wanneer schakelt u een advocaat in?

Rondom stakingen zijn er vier groepen die baat hebben bij juridisch advies:

1. Werknemers die twijfelen of deelname aan de staking op 24 juni gevolgen heeft voor hun arbeidscontract, beoordeling of uitkering.
2. Werkgevers die willen bepalen of een kortgedingprocedure voor een stakingsverbod kans van slagen heeft, of hoe ze de bedrijfscontinuïteit juridisch kunnen waarborgen zonder onrechtmatig te handelen.
3. Reizigers met aantoonbare financiële schade — een gemiste vlucht, een verloren opdracht, gemiste sollicitatie — die willen beoordelen of verhaal op NS of een andere partij mogelijk is.
4. Zzp'ers en freelancers van wie de opdracht uitvalt door de staking en die willen nagaan of hun opdrachtgever op grond van een contractueel beding aansprakelijk is.

Een juridisch adviesgesprek geeft u snel inzicht in uw rechtspositie en voorkomt dat u te laat actie onderneemt. Via ExpertZoom vindt u binnen 24 uur een gecertificeerde advocaat gespecialiseerd in arbeidsrecht of vervoersrecht.

Dit artikel is informatief van aard en vormt geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een erkende advocaat voor advies dat is afgestemd op uw persoonlijke situatie.