Sophie BoschOp 12 oktober 2026 stond generaal Alexus Grynkewich voor een zaal van defensiespecialisten in Warschau. Als hoogste NAVO-militair — Supreme Allied Commander Europe (SACEUR) — onthulde hij de zogeheten 'Theory of Victory': een door alle 32 bondgenoten goedgekeurd geheim plan waarbij de NAVO elke aanval zal blokkeren, afzwakken en uiteindelijk breken. Voor de meer dan 5.000 Nederlandse reservisten die dagelijks gewoon aan het werk zijn als verpleegkundige, IT-consultant of bouwvakker, roept die aankondiging een ongemakkelijke vraag op: als de NAVO ons nodig heeft, wie beschermt dan ónze baan?
De NAVO-strategie 'blokkeren, afzwakken, breken'
Generaal Grynkewich onthulde zijn strategie tijdens het Warsaw Security Forum 2026. De kern — drie woorden die de aanpak samenvatten — is inmiddels breed geciteerd: "block, blunt, break". Blokkeer de aanvaller bij de grens, zwak zijn slagkracht af door gecoördineerde acties, en breek zijn aanvalsvermogen definitief. Grynkewich benadrukte daarbij dat een gewapend conflict op NAVO-grondgebied "not imminent or inevitable" is, maar dat het bondgenootschap klaar moet zijn.
De aankondiging volgt op een reeks ingrijpende veranderingen in de NAVO-commandostructuur. In februari 2026 droegen de VS twee zogeheten Joint Force Commands — de hoogste operationele hoofdkwartieren — over aan Europese officieren. Een strategische verschuiving waarbij Europese landen meer verantwoordelijkheid nemen, en dus ook meer militaire capaciteit moeten leveren. Zie ook onze eerdere analyse: Pentagon en NAVO 2026: wat stijgende defensie-uitgaven betekenen voor beleggers.
Nederland verhoogde zijn defensiebudget in 2026 fors richting 2,5 procent van het bbp. Dat is niet louter een boekhoudkundige oefening. Het betekent meer oefeningen, langere inzetopdrachten en een grotere behoefte aan reservisten — mensen die hun militaire rol combineren met een gewone baan bij een civiele werkgever.
Wie zijn de Nederlandse reservisten?
Nederland telt op dit moment meer dan 5.000 actieve reservisten, verdeeld over Landmacht, Marine, Luchtmacht en Marechaussee. Een reservist is een burger die een contract heeft gesloten met Defensie om op afroep inzetbaar te zijn. In de praktijk gaat het om verpleegkundigen die als militair arts dienen, IT'ers die cybersecurity-eenheden versterken, of logistiek medewerkers die voorraden in het veld beheren.
De behoefte groeit snel. Defensie streeft naar 8.000 reservisten in 2030, deels om tekorten bij de beroepsmilitairen op te vullen. In dat licht is de NAVO-aankondiging van vandaag niet louter een geopolitiek signaal: het is een directe oproep aan civiele werknemers om vaker en langer beschikbaar te zijn. En juist dáár wringt de schoen.
Het juridische mijnenveld voor Nederlandse reservisten
Precies op het moment dat de NAVO haar ambities verhoogt, kampt Nederland met een fundamentele leemte in het arbeidsrecht: een reservist die wordt opgeroepen voor een NAVO-oefening of missie, heeft anno 2026 geen wettelijke ontslagbescherming bij zijn of haar civiele werkgever.
Dit is geen obscure juridische voetnoot. Dagblad FD typeerde de rechtspositie van reservisten eerder dit jaar als een 'juridisch mijnenveld'. D66 stelde er Kamervragen over in februari 2026. Het antwoord van het kabinet bevestigde het probleem: artikel 7:670 lid 3 van het Burgerlijk Wetboek biedt een opzegverbod uitsluitend aan militaire dienstplichtigen tijdens werkelijke dienst. Reservisten — mensen die vrijwillig tekenden voor hun extra rol — vallen volledig buiten die bescherming.
Dat opzegverbod voor reservisten bestond ooit wel degelijk, maar werd in 1997 afgeschaft. In een tijdperk van dalende NAVO-activiteit leek dat geen groot probleem. In 2026, met een NAVO die een geheime 'Theory of Victory' uitrolt en reservisten steeds vaker en langer inzet, is de situatie fundamenteel veranderd. Op 3 juli 2026 stuurde het kabinet een brief naar de Eerste Kamer: het ministerie van SZW onderzoekt samen met Defensie en sociale partners hoe de bestaande juridische stelsels zich tot elkaar verhouden. Een wettelijk ontslagverbod is in voorbereiding, maar wordt niet eerder dan de eerste helft van 2027 verwacht.
Lees ook: Defensienota 2026: wat de plannen van generaal Eichelsheim financieel betekenen voor uw portemonnee.
Een reservist tussen twee vuren: hoe dit er in de praktijk uitziet
Neem het geval van Sander, 34 jaar, IT-consultant bij een fintech-bedrijf in Amsterdam met tien jaar dienst. Hij tekende acht jaar geleden als reservist bij de 13e Lichtbrigade. Zijn arbeidscontract maakt geen enkele vermelding van zijn reservistenstatus. In november 2026 ontvangt hij een oproep voor een NAVO-oefening in Polen — vier weken, met vertrek over zes weken.
Zijn leidinggevende reageert direct: "We zitten midden in een kritieke projectfase. Als je gaat, kunnen we je rol hier niet garanderen."
Onder het huidige recht staat Sander zwakker dan hij denkt. Zijn werkgever mag zijn contract opzeggen, ook als Sander op dat moment in dienst van het bondgenootschap staat. Er is géén automatisch recht op terugkeer in zijn functie.
De financiële realiteit: wie wil procederen, moet rekening houden met €3.000 tot €8.000 aan advocaatkosten voor een procedure bij de kantonrechter, en een doorlooptijd van 6 tot 12 maanden. Als Sander gelijk krijgt, kan de rechter herstel van het dienstverband of een schadevergoeding opleggen. Bij tien jaar dienstverband en een bruto maandsalaris van €3.600 bedraagt zijn wettelijke transitievergoeding circa €18.000. Herstel van de arbeidsrelatie legt de rechter zelden op als de verhouding beschadigd is — wat vrijwel altijd het geval is na zo'n conflict.
Het if/then-plaatje is helder: als uw werkgever u ontslaat vóór of tijdens uw reservistendienst, heeft u géén automatische bescherming, géén recht op terugkeer en moet u actief procederen. Pas wanneer de geplande wetgeving in 2027 in werking treedt, verandert dit juridische speelveld structureel.
Juridische noot: dit artikel bevat algemene informatie, geen individueel juridisch advies. Uw situatie kan afwijken. Raadpleeg bij twijfel een arbeidsrechtadvocaat.
Wat zegt de wet — en wat gaat er veranderen?
Het huidige rechtskader biedt reservisten drie netten, maar ze zijn alle drie dun:
1. Artikel 7:670 lid 3 BW beschermt uitsluitend dienstplichtigen tijdens werkelijke dienst. Reservisten vallen er niet onder.
2. Regeling werkgeverstegemoetkoming langdurige inzet reservisten stelt werkgevers in staat een financiële tegemoetkoming aan te vragen bij inzet van meer dan 30 aaneengesloten dagen. Een verruiming van deze regeling staat gepland voor de eerste helft van 2027, maar geeft reservisten zelf geen extra rechtsbescherming.
3. CAO-bepalingen kunnen soelaas bieden. Sommige cao's bevatten specifieke afspraken over reservistenverlof of ontslagbescherming. Dit verschilt sterk per sector: in de publieke sector zijn de afspraken doorgaans ruimer dan in het bedrijfsleven.
De geplande Wet op de defensiegereedheid bevat voorstellen voor een wettelijk ontslagverbod én een recht op terugkeer in een gelijkwaardige functie. Tot die wet er is, staan reservisten juridisch op eigen benen. Voor actuele informatie over uw rechten als reservist: Defensie.nl — Reservisten.
Wat u nu al kunt doen
Het wettelijk kader schiet tekort, maar proactieve stappen kunnen uw positie aanzienlijk versterken — nog vóór de NAVO-telefoon rinkelt.
Leg uw reservistenstatus vast in uw arbeidscontract. Vraag uw werkgever schriftelijk te bevestigen dat reservistendienst geen grond voor ontslag is en dat uw functie na afloop gewaarborgd blijft. Een advocaat kan dit als addendum opstellen. Mondeling overleg biedt in een rechtszaal weinig houvast.
Wijs uw werkgever op de beschikbare vergoeding. Veel werkgevers weten niet dat ze een tegemoetkoming kunnen aanvragen. Minder financiële belasting voor de werkgever betekent doorgaans minder weerstand bij uw oproep.
Documenteer elk gesprek over uw beschikbaarheid. Mondeling overleg? Zet het op schrift per e-mail. Dreigt uw werkgever? Sla elk bericht op. Bewijsvoering is cruciaal als het ooit tot een procedure komt.
Vraag juridisch advies vóórdat u wordt opgeroepen. Juist nu het wettelijk kader zwakke plekken vertoont, is vroegtijdig advies de beste investering. Een arbeidsrechtadvocaat kan uw contract toetsen en kwetsbaarheden signaleren voordat ze een probleem worden.
Op ExpertZoom vindt u advocaten die gespecialiseerd zijn in arbeidsrecht en militaire rechtspositie. Via een kort eerste gesprek kunt u uw contractsituatie laten beoordelen — zodat u weet waar u staat op het moment dat de NAVO om uw inzet vraagt.
