Sophie DekkerOp 18 juni 2026 voerde Oekraïne de grootste drone-aanval op Moskou uit sinds het begin van de oorlog. Meer dan 194 drones troffen de Russische hoofdstad, waarbij de Moskouse Olieraffinaderij — de grootste in de regio — in brand vloog. Dikke zwarte rookpluimen waren kilometers ver zichtbaar, terwijl Moskovieten wakker schrokken van explosies en luchtalarm.
De vier Moskouse luchthavens — Vnukovo, Domodedovo, Zhukovsky en Sheremetyevo — werden volledig gesloten. Meer dan 527 vluchten werden geannuleerd of vertraagd, meldt de Kyiv Post. Straten, auto's en gebouwen raakten bedekt met roet en oliedeeltjes die met de rook meegedragen werden.
Voor het eerst beleefden gewone Moskovieten wat het betekent als een olieraffinaderij vlakbij hun wijk in brand staat. De raffinaderij verwerkt meer dan 11 miljoen ton olie per jaar en produceert brandstof voor de gehele regio. Een brand op zo'n industriële installatie stoot gevaarlijke stoffen uit: benzeen, tolueen, koolstofmonoxide, zwaveldioxide en fijne stofdeeltjes (PM2.5). Wanneer is blootstelling aan deze stoffen ernstig genoeg om een arts te raadplegen?
Wat maakt petrochemische rook zo gevaarlijk?
Gewone houtrook is al belastend voor de luchtwegen. Maar rook van een brandende olieraffinaderij bevat een cocktail van chemische verbindingen die bij directe en langdurige blootstelling ernstige gezondheidsschade kunnen veroorzaken. Fijne stofdeeltjes kleiner dan 2,5 micrometer (PM2.5) zijn bijzonder gevaarlijk, omdat ze diep in de longen doordringen en zelfs in de bloedbaan terechtkomen. Dat concludeert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in zijn richtlijnen over luchtkwaliteit en gezondheid.
Voor mensen met astma, chronische longziekten (COPD) of hartproblemen zijn de risico's nog groter. Maar ook bij gezonde mensen kunnen kortdurende hoge concentraties ernstige klachten veroorzaken.
1. Aanhoudende hoest of piepende ademhaling
Een van de eerste signalen dat luchtvervuiling de luchtwegen heeft aangetast, is een droge, aanhoudende hoest die niet na een dag vanzelf overgaat. Roetdeeltjes en chemische dampen irriteren de slijmvliezen van keel en bronchiën. Als u merkt dat u piepend ademt of kortademigheid ervaart zelfs bij lichte inspanning, kan dat wijzen op een bronchospasme — een kramptrekkende vernauwing van de luchtwegen.
Raadpleeg een huisarts of longarts als deze klachten na 48 uur niet verbeteren of plotseling verergeren. Een arts kan beoordelen of een inhalatiemiddel of medicatie noodzakelijk is.
2. Hoofdpijn en duizeligheid na blootstelling
Koolstofmonoxide (CO) is een kleurloos, reukloos gas dat vrijkomt bij onvolledige verbranding van koolwaterstoffen. Hoge concentraties in de buitenlucht zijn zeldzaam, maar bij een grote brand bij een olieraffinaderij zijn verhoogde niveaus mogelijk. CO bindt zich sterker aan rode bloedcellen dan zuurstof, waardoor de zuurstoftoevoer naar de hersenen vermindert.
Symptomen van CO-blootstelling zijn aanhoudende hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid en verwardheid. Wie na verblijf in een zwaar met rook belaste omgeving dergelijke klachten ervaart, moet zo snel mogelijk frisse lucht opzoeken en medische hulp inroepen. Bij ernstige klachten is dit een medisch spoedgeval.
3. Oogirritatie en troebel zicht
Rook en chemische dampen irriteren ook de slijmvliezen van de ogen. Roodheid, tranen, een branderig gevoel en een gevoel alsof er zand in uw ogen zit, zijn normale reacties bij kortdurende blootstelling. Maar als de klachten meer dan 24 uur aanhouden, het zicht wazig wordt of de pijn toeneemt, kan er schade aan het hoornvlies zijn ontstaan.
Een oogarts kan vaststellen of het om oppervlakkige irritatie gaat of dat er sprake is van chemische conjunctivitis of keratitis. Wrijf niet in de ogen — spoel ze voorzichtig met schoon water.
4. Huidklachten na contact met roet
De roet en oliedeeltjes die bij de brand in Moskou neerdaalden op auto's, gebouwen en mensen, bevatten polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's). Van sommige PAK's is bekend dat ze carcinogeen zijn bij langdurige blootstelling. Direct contact met de huid leidt tot irritatie, roodheid of jeuk.
Wie op straat was ten tijde van de rookwolken, doet er goed aan zo snel mogelijk te douchen en kleding te wisselen. Aanhoudende huiduitslag, blaasjes of kleine zweertjes na contact met roet zijn een reden om een dermatoloog of huisarts te raadplegen.
5. Mentale gezondheid: angst en slaapproblemen na oorlogsnieuws
Niet alleen de fysieke luchtvervuiling raakt de gezondheid van Moskovieten. Het psychologische effect van leven in een stad die herhaaldelijk wordt aangevallen, is minstens zo groot. Onderzoekers noemen dit 'chronische oorlogsstress': de constante dreiging van nieuwe aanvallen leidt tot slaapproblemen, hyperwaakzaamheid, angststoornissen en in ernstige gevallen posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Deze psychologische belasting geldt ook voor Nederlanders met Russische of Oekraïense familieleden, vrienden of zakelijke contacten in de regio. Wie merkt dat de dagelijkse nieuwsstroom over de oorlog leidt tot aanhoudende angst, slaaptekort of emotionele uitputting, hoeft dat niet alleen te doorstaan. Een psycholoog of psychiater kan gerichte behandeling bieden, zoals cognitieve gedragstherapie of EMDR.
Wat kunt u nu doen?
De aanval van 18 juni 2026 is niet op zichzelf staand: Oekraïne trof de Moskouse Olieraffinaderij voor de tweede keer binnen één week. Voor mensen in of rondom Moskou geldt het dringende advies van de lokale autoriteiten: blijf zoveel mogelijk binnen, sluit ramen en ventilatieopeningen, gebruik een FFP2-masker in de buitenlucht en vermijd lichamelijke inspanning in de open lucht zolang de luchtkwaliteit slecht is.
Heeft u onlangs in Moskou verbleven, of heeft u banden met iemand in de regio? De gezondheidseffecten van kortdurende blootstelling aan petrochemische rook zijn voor gezonde mensen beperkt. Maar klachten aan de luchtwegen, ogen, huid of psyche die aanhouden of verergeren, zijn een duidelijk signaal dat professioneel medisch advies zinvol is. Via Expert Zoom kunt u snel een gespecialiseerde arts of psycholoog vinden die u helpt beoordelen of uw klachten behandeling vereisen.
Dit artikel bevat geen persoonlijk medisch advies. Raadpleeg altijd een arts bij twijfel over uw gezondheid.
