Merijn Zeeman bij AZ: wat hoge werkdruk in topfuncties met uw gezondheid doet

Merijn Zeeman sprak begin april 2026 op het IT=Alkmaar Event over talent, technologie en innovatie in de regio. Als Algemeen Directeur van AZ Alkmaar — en voormalig sportief directeur van wielerploeg Visma-Lease a Bike — weet hij als geen ander wat het betekent om te presteren onder druk. Maar wat doet die extreme werkdruk eigenlijk met uw lichaam en geest?

Van wielerkoers naar directeursstoel: de druk verandert, maar verdwijnt niet

Merijn Zeeman (geboren 12 december 1978 in Alkmaar) maakte in december 2024 de overstap van topsport naar professioneel voetbal. Bij Visma-Lease a Bike was hij verantwoordelijk voor het winnen van meerdere Tour de France-edities en andere grote klassementen. Bij AZ neemt hij nu een bredere managementrol op zich.

Die overgang illustreert een bredere trend: toppresteerders — of het nu gaat om sportcoaches, directeuren of ondernemers — staan continu bloot aan hoge verwachtingen, snelle beslissingen en weinig herstelruimte. Uit onderzoek van TNO blijkt dat 1 op de 6 werkende Nederlanders in 2025 burn-outklachten ervaart. Bij leidinggevenden en directeuren liggen de cijfers nog hoger.

Wat zijn de signalen van overbelasting die je vaak te laat herkent?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) definieert burn-out officieel als een beroepsfenomeen: een staat van chronische stress die niet succesvol wordt beheerd. Drie kernsymptomen zijn leidend:

• Uitputting: aanhoudende vermoeidheid, ook na rust
• Mentale distantie: cynisme of onverschilligheid tegenover het werk
• Verminderde effectiviteit: het gevoel niets meer te bereiken

Wat veel mensen verrast, is hoe geleidelijk deze signalen opbouwen. Zeeman beschreef zelf in een interview met Training Ground Guru hoe hij als sportief directeur altijd op zoek was naar manieren om de tegenstander te slim af te zijn — een constante mentale alertheid die energie kost. Die instelling is waardevol, maar kan zonder bewuste herstelmomenten tot overbelasting leiden.

De fysiologische gevolgen van langdurige stress

Chronische werkstress heeft meetbare effecten op het lichaam. Het stresshormoon cortisol blijft chronisch verhoogd, wat onder meer leidt tot:

• Slaapstoornissen (insomnia of niet-herstellende slaap)
• Verhoogde bloeddruk en een hoger risico op hart- en vaatziekten
• Verminderde immuunfunctie, waardoor u vaker ziek wordt
• Geheugenproblemen en concentratieproblemen door chronische vermoeidheid

Onderzoek van het Amsterdam UMC toont aan dat mensen in hoge-drukfuncties gemiddeld 40% meer kans hebben op cardiovasculaire problemen wanneer ze structureel meer dan 50 uur per week werken zonder voldoende herstel. Dat zijn geen abstracte getallen: het zijn risico's die herkenbaar zijn voor iedereen die in een veeleisende functie werkt.

Wanneer is professionele hulp nodig?

Er bestaat in Nederland nog altijd een taboe op het zoeken van professionele hulp bij werkgerelateerde klachten. Toch is vroegtijdige interventie aantoonbaar effectiever dan wachten tot klachten zich volledig manifesteren.

Overweeg een arts of psycholoog te raadplegen wanneer:

1. Vermoeidheid twee weken of langer aanhoudt, ook na weekenden of vakantie
2. Slapen niet meer helpt: u wordt moe wakker en voelt zich de hele dag uitgeput
3. Prikkelbaarheid of emotionele vlakheid uw werk- en privérelaties beïnvloeden
4. Concentratie- of geheugenproblemen uw prestaties merkbaar verminderen
5. Lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, hartkloppingen of maagproblemen waarvoor geen medische verklaring is gevonden

Een huisarts kan een eerste screening doen en u doorverwijzen naar een bedrijfsarts, psycholoog of coach gespecialiseerd in burn-outpreventie. Wacht niet tot u volledig uitgevallen bent — herstel na een volledige burn-out duurt gemiddeld negen maanden tot twee jaar, blijkt uit gegevens van het UWV.

De lessen van topsport: herstel is geen luxe, maar prestatiefactor

Wat professionals in de topsport al langer weten, sijpelt langzaam door naar het bedrijfsleven: herstel is geen pauze van het werk, het is een onderdeel van de prestatie. Zeeman heeft bij Visma-Lease a Bike gewerkt met gedetailleerde belastings- en herstelmodellen voor renners. Diezelfde principes gelden voor managers en professionals.

Concrete strategieën die sportpsychologen en artsen aanbevelen:

• Structureer herstel: plan expliciet tijd in voor ontspanning, net zoals u vergaderingen plant
• Begrens bereikbaarheid: stel vaste tijden in waarop u niet reageert op berichten
• Bewegen als medicinale ingreep: 30 minuten matige beweging per dag verlaagt cortisol aantoonbaar
• Slaap als prioriteit: volwassenen hebben 7-9 uur slaap nodig voor cognitief herstel

De Wereldgezondheidsorganisatie benadrukt in haar richtlijnen voor mentale gezondheid op de werkplek dat organisaties ook een verantwoordelijkheid dragen: het creëren van een cultuur waarin grenzen stellen wordt gezien als professioneel, niet als zwak.

Wat kunt u vandaag nog doen?

Als u zichzelf herkent in de signalen hierboven, is de eerste stap eenvoudig: praat erover. Met uw huisarts, een vertrouwde collega of een gezondheidsprofessional. Schakel geen jaar te laat in.

ExpertZoom verbindt u met artsen en gezondheidsspecialisten in uw regio die gespecialiseerd zijn in werkgerelateerde stress en burn-outpreventie. Een eerste oriëntatiegesprek is al genoeg om te weten of u op de goede weg bent.

Let op: Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts bij aanhoudende klachten.

Hoe een specialist u kan helpen: van signalering tot begeleiding

Een arts of psycholoog gespecialiseerd in werkstress biedt meer dan alleen een diagnose. Hij of zij helpt u ook bij het identificeren van de specifieke stressoren in uw situatie, het opstellen van een herstelplan op maat en het voorkomen van terugval. Dat laatste is cruciaal: uit gegevens van arbodiensten blijkt dat zonder gerichte aanpak ruim 40% van de mensen die een burn-out heeft gehad binnen twee jaar opnieuw uitvalt.

Een professional kan ook bemiddelen richting uw werkgever als aanpassingen in uw werkomstandigheden nodig zijn — minder uren, een andere taakverdeling of tijdelijk ander werk. Dat is niet alleen in uw eigen belang, maar ook in dat van de organisatie: vervangen van een uitgevallen medewerker kost gemiddeld 1 tot 2 jaarsalarissen, aldus onderzoek van de Nederlandse Arbeidsinspectie.