Laura HofmanLionel Messi beëindigde het WK 2026 met acht goals en vier assists op zijn 39e. Argentinië verloor de finale met 1-0 van Spanje, maar Messi's commerciële waarde bereikte een nieuw hoogtepunt. Terwijl miljoenen fans hem bejubelden, werkte een heel team van advocaten en IP-specialisten keihard achter de schermen: wie mag zijn portret gebruiken, op welke platforms, in welke landen en tot wanneer? De zaak Messi maakt zichtbaar wat voor de meeste sporters, ondernemers en influencers in Nederland onzichtbaar blijft — beeldrechten zijn juridisch drijfzand, en één slecht contract kan tienduizenden euro's kosten.
Het WK 2026 en de nieuwe pieken in Messi's sponsorportefeuille
Messi's toernooi was historisch. Acht doelpunten en vier assists in één editie van het WK, op een leeftijd waarop de meeste profvoetballers al lang gestopt zijn. Zelfs de bittere 1-0 defeat in de finale tegen Spanje deed zijn marktwaarde nauwelijks dalen. Daarna werd hij gespot bij een Primera C-wedstrijd nabij zijn geboorteplaats Rosario — zijn eerste publieke verschijning na het toernooi, simpelweg voetbal kijken als fan. Begin augustus meldde hij zich alweer op het trainingsveld van Inter Miami, met geruchten over een contractverlenging in de MLS.
Intussen reageerden zijn sponsoren razendsnel. Van Adidas en Pepsi tot regionale partners in Azië en Noord-Amerika: advertentiecampagnes werden verlengd, licenties herzien, nieuwe deals gesloten. Zijn endorsement-inkomen behoort tot het hoogste van welke sporter ter wereld ook, en elk deel van die inkomstenstroom is juridisch verankerd in contracten die tot in het kleinste detail regelen welke rechten de sponsors wél en niet hebben.
Voor meer achtergrond over Messi's contractsituatie bij Inter Miami in de MLS-context, zie ook ons artikel over Inter Miami en spelercontracten in de MLS.
Portretrecht in Nederland: de juridische basis die de meesten missen
In Nederland beschermt de Auteurswet het portretrecht, specifiek in de artikelen 19 tot en met 21. De essentie: jij bepaalt of en hoe jouw portret commercieel wordt gebruikt. Een portret omvat elke herkenbare afbeelding van een persoon — een foto, een videostill, een tekening, maar ook een AI-gegenereerde look-alike die jou duidelijk herkenbaar maakt.
Voor publieke figuren zoals professionele atleten geldt een nuancering. Redactioneel gebruik door de pers — nieuwsverslaggeving, sportfoto's, persberichten — is in principe toegestaan. Maar commercieel gebruik, dat wil zeggen reclame, merchandise of gesponsorde social-mediacontent, vereist altijd expliciete contractuele toestemming. Dit geldt ongeacht of je Lionel Messi bent of een Nederlandse amateuratleet met een lokaal sportmerk als sponsor.
Messi heeft hiervoor een aparte beeldrechtenvennootschap opgezet, een Spaanse entiteit die als juridisch vehikel alle licenties centraal beheert. Elke sponsor koopt geen gebruik van "Messi" als persoon, maar een tijdelijke, territoriumgebonden licentie van die vennootschap. Dat levert drie voordelen op: belastingoptimalisatie, juridische scheiding van privé en zakelijk, en volledige controle over wie zijn naam en portret gebruikt in welke context.
De meeste sporters, ondernemers en content creators in Nederland beschikken over niets van dit alles. Zij tekenen een sponsorcontract — soms op één A4-tje — en gaan ervan uit dat het wel goed zit. Dat is precies waar het misgaat.
De drie duurste fouten in sponsorcontracten
Advocaten gespecialiseerd in sportrecht en mediarecht zien keer op keer dezelfde patronen. Dit zijn de drie meest kosbare fouten bij beeldrechtenkwesties:
Geen expliciete beeldrechtenparagraaf. Veel contracten regelen de financiële afspraken nauwkeurig, maar laten het portretgebruik vaag. Mag de sponsor jouw foto plaatsen op sociale media? In gedrukte advertenties? Op een billboard in Duitsland? Zonder expliciete clausule bepaalt een rechter achteraf — en dat is een tijdrovend en kostbaar traject voor alle betrokkenen.
Onbeperkte tijdsduur of te ruim territorium. De formulering "voor de duur van de samenwerking" klinkt redelijk, maar zodra de samenwerking eindigt, zijn reclamematerialen met jouw portret soms nog maanden online te vinden. Messi's contracten bevatten nauwkeurige looptijdclausules per campagne, per platform en per geografisch territorium. Contracten van kleinere atleten en influencers bevatten dit zelden.
Geen verbod op sublicentiëring. Stel dat de sponsor zijn merk doorverkoopt aan een distributeur. Mag die distributeur dan ook jouw portret gebruiken in eigen campagnes? Zonder een expliciet sublicentiëverbod in het contract: juridisch gezien wel. Dit leidt in de praktijk regelmatig tot portretgebruik bij partijen die je nooit hebt goedgekeurd, voor producten of diensten die je nooit zou willen associëren met jouw naam of imago.
Voor vergelijkbare valkuilen bij sporters in het tenniscircuit, zie ook ons artikel over sponsorcontracten bij professionele tennissers.
Concreet geval: de judoka met een "simpele" sponsordeal
Een 23-jarige Nederlandse judoka tekent in juni 2026 een sponsordeal met een sportmerk voor €15.000 per jaar. Hij is blij met de deal, tekent snel. In het contract staat één zin over portretrecht: "Sponsor heeft het recht het portret van sporter te gebruiken voor marketingdoeleinden."
Drie maanden later duikt zijn gezicht op in een social-mediacampagne van een alcoholmerk — een dochteronderneming van de sponsor die gebruikmaakt van dezelfde marketingrechten. De judoka geeft judo- en jiujitsulessen aan kinderen en acht dit strijdig met zijn pedagogische imago en zijn positie als rolmodel voor jonge sporters.
Wat zijn zijn juridische opties?
Als het contract geen verbod op sublicentiëring bevat en geen gesloten lijst van toegestane productcategorieën, is zijn juridische positie zwak. Artikel 21 van de Auteurswet biedt een grond voor schadevergoeding als het portretgebruik zijn eer of goede naam schaadt. Maar de bewijslast ligt bij hem: hij moet aantonen dat het gebruik reputatieschade veroorzaakte én de omvang daarvan onderbouwen.
Als de campagne een bereik had van 500.000 impressies op Instagram en het alcoholmerk een Nederlandse omzet van €2 miljoen per jaar, dan zien advocaten in dit soort zaken schadeclaims liggen tussen de €8.000 en €40.000 — afhankelijk van de aangetoonde reputatieschade, de duur van het gebruik en de mate van herkenbaarheid in de campagne.
Ter vergelijking: een advocatenconsult van twee uur voor het reviewen van dit contract kost in Nederland gemiddeld €200 tot €400. Met drie aanvullende clausules — expliciete lijst van toegestane productcategorieën, verbod op sublicentiëring en maximale looptijd van 12 maanden met expliciete verlenging — was dit conflict nooit ontstaan.
Als de judoka de schadeclaim verliest en €30.000 misloopt plus juridische kosten van €5.000, heeft hij met één contractreview van €300 een nettoverlies van €34.700 kunnen voorkomen. Daarin schuilt de economische logica van juridisch advies voor sporters en ondernemers op elk niveau.
Digitale platforms, AVG en gezichtsherkenning: de nieuwe risicofactor
Het WK 2026 maakt ook een minder zichtbaar risico concreet: advertentietechnologie die gezichtsherkenning inzet voor retargeting — steeds gangbaarder in grote digitale campagnes — valt in de EU onder de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming). Een portretfoto is persoonsdata. Geautomatiseerde verwerking op basis van biometrische kenmerken — zoals gezichtsherkenning — is in de EU uitsluitend toegestaan met expliciete en geïnformeerde toestemming van de betrokken persoon.
Voor merken die campagnes draaien met beeldmateriaal van atleten of influencers geldt: naast portretrechtafspraken zijn ook AVG-verwerkersovereenkomsten nodig. Dit rechtsgebied evolueert snel en raakt zowel de sporter (wiens data wordt verwerkt) als het merk (dat als verwerkingsverantwoordelijke optreedt). Een gespecialiseerde privacy-advocaat of IT-jurist kan helpen dit correct te structureren.
Wanneer schakel je een advocaat in?
Niet iedere deal vereist direct een advocaat. Maar er zijn duidelijke signalen die aangeven dat juridisch advies verstandig is:
- De contractduur bedraagt meer dan 12 maanden
- De vergoeding is hoger dan €5.000 per jaar
- Het portretgebruik is niet nauwkeurig gedefinieerd in het contract
- Er zijn internationale activiteiten of sublicentiëring in het spel
- Je bent actief als content creator met meer dan 5.000 volgers op sociale media
- Het merk is actief in sectoren die gevoelig zijn voor imago-associatie (alcohol, gokken, tabak)
In deze gevallen is een advocaat gespecialiseerd in sportrecht, mediarecht of intellectueel eigendomsrecht geen luxe maar een noodzaak. Via Expert Zoom vind je advocaten met praktijkervaring in portretrecht en sponsorcontracten die snel en betaalbaar advies geven — ook voor kleinere sporters, freelancers en ondernemers.
De officiële juridische kaders voor portretrecht in Nederland zijn terug te vinden in de Auteurswet op wetten.overheid.nl.
Juridische disclaimer: Dit artikel is uitsluitend informatief van aard en vormt geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde advocaat voor advies dat is afgestemd op jouw specifieke situatie.
