Mark VisserOp 22 september 2026 beleefde televisiekijkend Nederland een bijzondere quizavond: Kiki Boreel, voormalig internationaal topmodel en inmiddels een van de bekendste mode-activisten van het land, schoof aan bij De Slimste Mens op NPO 1. De 30-jarige Amsterdamse verwierf de afgelopen jaren internationale aandacht als klimaatambassadeur voor de toekomst, maar nu staat ze midden in een juridisch keerpunt. Vijf dagen na haar televisiedebuut als quizdeelnemer, op 27 september 2026, worden in Nederland de strengste anti-greenwashingregels ooit van kracht — en die veranderen uw positie als consument fundamenteel.
Van catwalk naar klimaatstrijd: waarom Kiki Boreel ertoe doet
Kiki Boreel werd op haar veertiende gescout op straat in Amsterdam. Ze liep jarenlang mee aan de top van de internationale mode-industrie en werkte voor grote Europese en Amerikaanse modehuizen. Maar achter de catwalks van Milaan en Parijs groeide haar onrust. Bij elk nieuw kledingstuk zag ze verloren grondstoffen, onhoudbare productietempos en claims die nergens op sloegen: "duurzame collectie", "bewust gemaakt", "groen geproduceerd" — zonder enige onafhankelijke onderbouwing.
Inmiddels koopt ze zelf vrijwel geen nieuwe kleding meer en reisde ze naar Kenia om een boek te schrijven over de achterkant van de mode-industrie. Ze richtte samen met anderen de Dutch Sustainable Fashion Circle op, een netwerk dat modebedrijven begeleidt naar aantoonbare verduurzaming in de keten. In 2023 benoemde het ministerie van Economische Zaken en Klimaat haar officieel tot klimaatambassadeur voor de toekomst.
Haar boodschap was altijd helder: merken die zeggen duurzaam te zijn zonder dat te kunnen bewijzen, bedriegen hun kopers. Jarenlang bleef dat een moreel argument. Op 27 september 2026 wordt het ook juridisch afdwingbaar.
De nieuwe wet: wat er precies verboden wordt
De Europese Richtlijn betreffende groene claims — onderdeel van de bredere Europese Green Deal — treedt per 27 september 2026 in werking. Nederland liep voorop: de nationale implementatiewet werd al op 27 mei 2026 gepubliceerd en past Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek (BW) aan.
De kern van de nieuwe regels is simpel maar ingrijpend: elk bedrijf dat zijn producten of diensten omschrijft als "groen", "duurzaam", "bewust", "klimaatvriendelijk", "gemaakt van gerecyclede materialen" of "met minimale milieu-impact", moet dat kunnen onderbouwen met een certificering van een onafhankelijke, erkende partij of een door de overheid erkend keurmerk — zoals het EU Ecolabel, het Nordic Swan Ecolabel of vergelijkbare gecertificeerde labels. Zelfbedachte merknamen voor duurzaamheid — "Conscious Collection", "Green Line", "Planet Friendly Range" — zijn vanaf die datum verboden als ze niet extern gecertificeerd zijn.
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) ziet toe op de naleving. De toezichthouder greep eerder al in bij H&M en Decathlon (2022) en dwong de Bijenkorf in 2025 om haar website aan te passen nadat zij producten als "duurzaam" had aangeprezen zonder voldoende onderbouwing. Met de nieuwe wet heeft de ACM aanzienlijk meer slagkracht: de maximale boete bedraagt voortaan €900.000 per overtreding, of 10 procent van de jaaromzet — voor grote internationale ketens kan dat neerkomen op tientallen miljoenen euro's.
Cruciaal voor consumenten: de bewijslast is omgedraaid. U hoeft als koper niet te bewijzen dat een duurzaamheidsclaim misleidend was. Het bedrijf moet aantonen dat zijn bewering correct is, met gecertificeerd bewijs.
Wat u als consument juridisch kunt doen bij greenwashing
Advocaten gespecialiseerd in consumentenrecht zien een duidelijke verschuiving. Met de inwerkingtreding van de nieuwe wet valt het gebruik van een ongedekte duurzaamheidsclaim nu expliciet onder artikel 6:193a BW: een oneerlijke handelspraktijk.
Dat heeft directe gevolgen. Als een koopovereenkomst tot stand is gekomen op basis van een misleidende claim — u kocht die jas juist omdat ze als "duurzaam" werd aangeprezen — kunt u die overeenkomst vernietigen wegens dwaling (art. 6:228 BW) of bedrog. Concreet betekent dat: u kunt het aankoopbedrag terugvorderen.
Naast individuele claims groeit ook de mogelijkheid van collectieve vorderingen. Consumentenstichtingen en advocatenkantoren bundelen steeds vaker claims van honderden of duizenden kopers. In Duitsland loopt al een groepsvordering van meerdere miljoenen euro's tegen een grote modeketen. In Nederland biedt de Wet Afwikkeling Massaschade in Collectieve Actie (WAMCA, 2020) hiervoor een stevige juridische basis.
Advocaten benadrukken ook de verjaringstermijn: aanspraken op basis van een oneerlijke handelspraktijk verjaren na drie jaar vanaf het moment dat u redelijkerwijs wist of had kunnen weten dat u was misleid. Dat betekent dat aankopen gedaan ruim vóór 27 september 2026 nú toch nog relevant kunnen zijn, zeker nu de nieuwe wet de bewijslast bij het bedrijf legt en de ACM meer handhavingsinstrumenten heeft.
Een jas van €189 die voor 12% gerecycled bleek: wat zijn uw rechten?
Stel u de volgende concrete situatie voor. U kocht in februari 2026 een winterjas van €189 bij een bekende Nederlandse modeketen. Op het label stond "100% bewust geproduceerd" en op de productpagina vermeldde het merk dat de jas "gemaakt is van gerecyclede materialen met minimale CO₂-voetafdruk". Er was geen EU Ecolabel, geen externe certificering, geen enkele verwijzing naar een onafhankelijke verificatie.
Op 3 oktober 2026 — anderhalve week na het inwerkingtreden van de nieuwe anti-greenwashingwet — publiceert een onderzoeksplatform dat de keten voor deze productlijn geen externe certificering kan overleggen bij de ACM. De "gerecyclede materialen" bleken voor slechts 12 procent uit gerecyclede vezels te bestaan; de rest was regulier katoen van onbekende herkomst. De CO₂-claim was gebaseerd op een intern berekend model van de keten zelf — niet door een onafhankelijke partij getoetst.
Als deze feiten kloppen, geldt juridisch het volgende:
- Vernietiging van de koop: u kunt de overeenkomst vernietigen en het volledige bedrag van €189 terugvorderen — ook als u de jas al has gedragen.
- Gedeeltelijke vergoeding bij gebruik: heeft u de jas twee maanden gedragen, dan kunt u in overleg een gedeeltelijke terugbetaling afspreken op basis van de gebruiksperiode en de resterende waarde.
- Collectieve actie: sluiten 600 kopers van dezelfde jas zich aan bij een collectieve vordering, dan bedraagt de totale schadevordering al snel meer dan €113.000 — nog exclusief proceskosten die het bedrijf moet dragen en de ACM-boete.
- De ACM-boete staat los van uw claim: zelfs als u zelf geen actie onderneemt, kan de toezichthouder een boete opleggen tot €900.000. Een opgelegde boete is tevens bruikbaar bewijs in een civiele procedure.
- Verjaringstermijn: uw aanspraakrecht verjaart op 28 februari 2029 — drie jaar na de aankoopdatum — tenzij u vóór die datum uw vordering schriftelijk kenbaar maakt aan het bedrijf of de stichting die de collectieve actie trekt.
Drie concrete stappen die u nu kunt zetten
Als u vermoedt dat u slachtoffer bent van greenwashing bij een modebedrijf, zijn dit de directe vervolgstappen:
1. Documenteer alles. Bewaar het aankoopbewijs, maak screenshots van de productpagina en het label vóór deze worden aangepast, sla e-mails, nieuwsbrieven en campagnemateriaal op. Dit is de bewijsgrondslag van uw dossier.
2. Meld het bij de ACM. Via de website van de Autoriteit Consument & Markt kunt u kosteloos melding doen van vermoedelijk greenwashing. De ACM gebruikt die meldingen om handhavingsprioriteiten te bepalen: hoe meer meldingen over hetzelfde merk binnenkomen, hoe groter de kans op een formele boeteprocedure.
3. Raadpleeg een advocaat. Wilt u zelf een schadeclaim indienen, weten of uw zaak kansrijk is, of deelnemen aan een collectieve vordering? Dan is juridisch advies onmisbaar. Een advocaat gespecialiseerd in consumentenrecht of duurzaamheidsclaims kan uw specifieke aankoop beoordelen, de bewijsstandaard toetsen en bepalen of een individuele of collectieve aanpak het beste past. Via ExpertZoom vindt u snel een Nederlandse advocaat die u persoonlijk en concreet verder helpt.
Disclaimer: dit artikel bevat algemene juridische informatie en vervangt geen individueel juridisch advies. Raadpleeg altijd een advocaat voor uw specifieke situatie.
