Mark VisserBijna de helft van alle familierechtadvocaten in Nederland heeft het afgelopen jaar te maken gehad met bedreigingen. Dat blijkt uit onderzoek dat Platform Investico en De Groene Amsterdammer in september 2026 publiceerden, en dat begin oktober werd bevestigd door een bredere enquête van de Nederlandse orde van advocaten. Het gaat in de meeste gevallen om zaken rondom partnergeweld of huiselijk geweld — juist de situaties waarbij mensen het meest dringend rechtsbijstand nodig hebben. EenVandaag bracht het thema opnieuw onder aandacht op 7 oktober 2026.
Wat het onderzoek laat zien
Het vFAS — de branchevereniging voor familierechtadvocaten — stuurde samen met Platform Investico een enquête uit aan alle 800 leden. Van hen vulden 440 advocaten de vragenlijst in. De uitkomst: meer dan 40 procent zegt te zijn bedreigd — online, telefonisch, schriftelijk of fysiek. Dat is geen incident, maar een structureel patroon.
In 82 procent van de gevallen waarbij een familierechtadvocaat te maken had met bedreigingen, betrof het een zaak rondom vermeend partnergeweld, coercive control of intiem terrorisme. De dreiging komt in vrijwel alle gevallen van de wederpartij — niet van de eigen cliënt.
Advocaten meldden diverse vormen van intimidatie: worden opgewacht buiten de rechtbank, online stalking via sociale media, anonieme telefoongesprekken en in een geval zelfs bewust van de weg worden gereden. Andere kantoren ontvingen reeksen dreigende berichten nadat zij een beschikking hadden verkregen voor uithuiszetting van een vermeende agressor.
De bredere peiling van de Nederlandse orde van advocaten (NOvA), uitgebracht begin oktober 2026, bevestigt de trend: 44 procent van alle advocaten in Nederland ervoer het afgelopen jaar een of meer vormen van agressie of intimidatie. Personen- en familierechtzaken springen er daarbij het meest negatief uit. Deken Eef van de Wiel noemde de situatie "een serieus probleem voor de toegang tot recht": als advocaten structureel worden bedreigd in dit type zaken, kunnen zij besluiten die niet meer aan te nemen.
Waarom dit problematisch is voor mensen in kwetsbare situaties
Juist slachtoffers van huiselijk geweld of coercive control bevinden zich in een kwetsbare positie. Zij zijn vaak financieel afhankelijk van hun partner, hebben beperkte sociale steun en staan onder hoge tijdsdruk. Uithuiszettingen, omgangsbeschikkingen en spoedprocedures moeten snel worden afgehandeld. Een familierechtadvocaat is voor hen geen luxe, maar een juridische noodzaak.
Als een advocaat besluit een zaak neer te leggen vanwege bedreigingen van de wederpartij, stopt uw procedure niet automatisch. De rechtbank verwacht dat u een vervangende advocaat aankondigt, maar in de praktijk is dat op korte termijn lang niet altijd haalbaar. Binnen de sociale advocatuur — het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand — kan de wachttijd voor een nieuwe toevoeging oplopen tot twee à vier weken. Als uw zaak urgent is, kan dat beslissende tijd kosten.
Bij een spoedprocedure rondom kinderbescherming of een kort geding voor uithuiszetting geldt een doorlooptijd van soms slechts 48 tot 96 uur. De toegenomen druk op familierechtadvocaten heeft ook een marktwerking: kantoren passen hun praktijk aan door dit soort zaken te vermijden. Dat verkleint het aanbod van gespecialiseerde rechtsbijstand in precies de meest gevoelige zaken.
Familierechtadvocate Claudia van Bruggen wees er onlangs in mediaoptredens op dat slachtoffers van partnergeweld extra kwetsbaar zijn in dit systeem: zij lopen al het grootste risico, en als de advocaat weg is, staan zij er vaak alleen voor. Bekijk ook onze eerder gepubliceerde gids over juridische rechten voor slachtoffers van geweld.
Concreet geval: wat als uw advocaat stopt midden in een procedure?
Stel: Yasmine, 34 jaar, woont in Rotterdam en heeft dringend juridische hulp nodig. Na maanden van partnergeweld heeft zij via haar familierechtadvocaat een spoedprocedure gestart: een kort geding om haar ex-partner uit de gezamenlijke woning te laten verwijderen. De zitting staat gepland over vier dagen.
Op 7 oktober 2026 belt haar advocaat. Hij heeft de afgelopen week bedreigingen ontvangen van haar ex-partner via sociale media en een anoniem telefoontje. Hij legt de zaak neer.
Scenario A — zonder begeleiding: Yasmine probeert zelf een vervanger te vinden. De sociale advocatuur in de regio Rotterdam heeft een wachttijd van gemiddeld twee tot drie weken voor nieuwe toevoegingen. Haar kort geding wordt aangehouden bij gebrek aan rechtsbijstand. Haar ex-partner blijft in de woning. De situatie escaleert in de dagen daarna.
Scenario B — met urgentietoevoeging via de Raad voor Rechtsbijstand: De Raad voor Rechtsbijstand beschikt over een urgentietoevoeging voor zaken rondom huiselijk geweld en kinderveiligheid. Via het Juridisch Loket (0800-8020, gratis) meldt Yasmine haar situatie. Haar jaarinkomen van €24.800 valt ruim onder de toeslagsgrens voor 2026 — circa €30.400 voor alleenstaanden. Zij ontvangt binnen 24 uur een nieuwe advocaat toegewezen. Eigen bijdrage: €196.
De spoedzitting vindt plaats op de geplande datum. De rechter beveelt uithuiszetting van de ex-partner. Zonder de urgentieroute: dagenlang extra blootstelling aan een gevaarlijke situatie, een uitgestelde beschikking en aanhoudend risico.
Het verschil is niet €196 versus niets — het is het verschil tussen een zaak die doorgaat en een die strandt.
Uw rechten als uw advocaat de zaak neerlegt
Een advocaat die zijn opdracht teruggeeft vanwege bedreigingen van de wederpartij handelt binnen zijn wettelijke rechten. Maar u als cliënt staat evenmin rechteloos. Wettelijk is vastgelegd dat uw advocaat u tijdig moet informeren als hij de zaak neerlegt — niet pas als de zitting voor de deur staat. U heeft recht op overdracht van uw volledige dossier aan een vervanger, zodat de nieuwe advocaat de zaak zonder vertraging kan oppakken.
Bij gesubsidieerde rechtsbijstand kan de bestaande toevoeging worden overgedragen op een nieuwe advocaat. U hoeft dus niet opnieuw te worden beoordeeld of opnieuw de eigen bijdrage te betalen.
In urgente zaken — waarbij uw veiligheid of die van uw kinderen direct in het geding is — kan de rechter op verzoek uitstel verlenen om vervanging mogelijk te maken. In partnergeweldzaken wordt dit verzoek doorgaans gehonoreerd als het goed onderbouwd is.
Overzicht van uw rechten bij wisseling van advocaat:
- Recht op tijdige mededeling van het neerleggen van de zaak
- Recht op volledige dossieroverdracht aan een opvolger
- Recht op continuering van uw toevoeging bij een nieuwe advocaat
- Recht om de rechter te verzoeken om uitstel bij urgente zaken
- Recht op kosteloos advies via het Juridisch Loket (0800-8020)
Slachtoffers van huiselijk geweld kunnen ook terecht bij Veilig Thuis (0800-2000), dat doorverwijst naar gespecialiseerde advocaten. Voor de situatie rondom femicide en juridische bescherming van slachtoffers biedt onze eerdere analyse verdere achtergrond: juridische bescherming voor slachtoffers van femicide in Nederland.
Wat u nu kunt doen
Of u nu al in een familierechtprocedure zit of overweegt er een te starten: voorbereiding is essentieel. Vraag bij aanvang van uw zaak naar het beleid van uw advocatenkantoor bij bedreigingen en wie uw zaak overneemt als uw advocaat uitvalt. Weet ook dat u nooit zonder rechtsbijstand hoeft te staan — de Raad voor Rechtsbijstand, het Juridisch Loket en familierechtadvocaten via Expert Zoom kunnen u helpen snel een geschikte vervanger te vinden.
In een systeem dat onder druk staat, is kennis van uw rechten het eerste wat u beschermt. Wacht niet tot de zitting om te ontdekken wat uw opties zijn — informeer uzelf vandaag.
YMYL-disclaimer: Dit artikel biedt algemene juridische informatie en vervangt geen individueel juridisch advies. Heeft u te maken met een urgente situatie rondom huiselijk geweld of een lopende rechtszaak, neem dan direct contact op met het Juridisch Loket (0800-8020, gratis) of raadpleeg een familierechtadvocaat via Expert Zoom.
