Sophie DekkerDe WHO heeft op 24 september 2026 het totale aantal bevestigde ebola-gevallen bijgesteld naar 7.890, met 3.799 doden in de Democratische Republiek Congo (DRC) en Uganda. Daarmee is dit officieel de snelst groeiende en dodelijkste ebola-uitbraak ooit in de DRC. In Europa werden twee geïmporteerde gevallen gemeld — één bij een Amerikaan die medisch werd geëvacueerd naar Duitsland, en één in Frankrijk op 24 juni 2026. Beide patiënten herstelden volledig. Voor Nederlanders die reizen naar of werkzaam zijn in Centraal-Afrika, rijst de vraag: bij welke symptomen belt u direct uw huisarts?
De grootste ebola-uitbraak in de geschiedenis van de DRC
Op 17 mei 2026 verklaarde de WHO de uitbraak een zogeheten 'Public Health Emergency of International Concern' (PHEIC) — het hoogste alarmniveau voor een internationale gezondheidscrisis. De uitbraak betreft de Bundibugyo-variant van het ebolavirus, die voor het eerst werd geïdentificeerd in 2007 in Uganda. Wat deze variant bijzonder zorgwekkend maakt: er is geen goedgekeurd vaccin of antiviraal middel beschikbaar voor deze stam. Dat staat in scherp contrast met de bekende Zaire-variant, waarvoor het vaccin Ervebo wel beschikbaar is.
Volgens het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) bedraagt de case-fataliteitsratio voor de huidige uitbraak circa 48 procent. De uitbraak concentreert zich in de provincie Ituri, het epicentrum, waar het virus inmiddels is opgedoken in minimaal vijf van de 69 overvolle vluchtelingenkampen. De combinatie van gewapende conflicten, slechte infrastructuur en beperkte toegang tot medische zorg vertraagt de respons van hulporganisaties aanzienlijk. Uganda verklaarde zijn uitbraak op 28 juli 2026 officieel beëindigd, maar in de DRC stijgen de dagelijkse besmettingscijfers nog steeds.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) volgt de situatie nauwgezet en publiceert actuele reisadviezen voor Nederlanders die naar de getroffen regio's reizen of daar werkzaam zijn.
Bundibugyo: waarom artsen extra alert zijn
Infectieziektespecialisten in Nederland volgen de situatie intensief, niet omdat het risico voor de gemiddelde Nederlander groot is, maar vanwege de specifieke eigenschappen van de Bundibugyo-variant. Het ebolavirus verspreidt zich uitsluitend via direct contact met lichaamsvloeistoffen van een symptomatische patiënt: bloed, urine, speeksel, zweet, braaksel of sperma. Het virus is niet overdraagbaar via de lucht, wat de kans op grootschalige verspreiding in Europa sterk beperkt.
Toch waarschuwt het RIVM dat reizigers die zijn teruggeleerd uit de getroffen gebieden, bij terugkeer gedurende 21 dagen alert moeten zijn op symptomen. Huisartsen in Nederland ontvingen in juli 2026 een aangescherpt protocol van het RIVM voor het opvangen van patiënten met een reisanamnese naar DRC of Uganda. Dat protocol omvat verplichte meldplicht bij vermoeden van ebola binnen 24 uur, strikte triageprocedures buiten de wachtkamer om, en onmiddellijke contactisolatie.
De eerste symptomen van ebola lijken sterk op griep of malaria: plotselinge hoge koorts, ernstige hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid en keelpijn. In een later stadium kunnen bloedingen optreden. De vroege gelijkenis met andere tropische ziekten is precies de reden waarom een goede reisanamnese door de huisarts zo bepalend is voor de juiste behandeling.
Twee Europese gevallen: wat we ervan leren
In mei en juni 2026 werden de eerste geïmporteerde gevallen in Europa gemeld. Een Amerikaanse hulpverlener werd medisch geëvacueerd naar Duitsland, gevolgd door een bevestigd geval in Frankrijk op 24 juni 2026, gemeld door het Franse ministerie van Volksgezondheid. Beide gevallen werden geïsoleerd behandeld; beide patiënten herstelden volledig, zo bevestigde het ECDC op 2 juli 2026.
Deze gevallen bewijzen twee dingen. Ten eerste: importatie van ebola naar Europa is realistisch mogelijk. Ten tweede: met snelle identificatie en strikte isolatie kan verdere verspreiding effectief worden voorkomen. Het ECDC beoordeelt het risico voor EU/EEA-inwoners als "zeer laag", maar benadrukt nadrukkelijk dat dit niet hetzelfde is als nul.
Juist die nuance maakt het werk van de Nederlandse huisarts zo cruciaal. Een koorts van 38,5°C na een vakantie in Spanje vereist een heel ander protocol dan dezelfde koorts na een werkbezoek aan Bunia of Goma.
Concreet geval: terugkeer uit Ituri met koorts op dag zes
Stel: u bent NGO-medewerker en bent op 18 september 2026 teruggekeerd uit Bunia, de hoofdstad van de provincie Ituri — het epicentrum van de huidige uitbraak. Op 24 september — precies zes dagen na uw terugkeer — ontwikkelt u een temperatuur van 38,9°C, spierpijn en een branderig gevoel achter de ogen.
Wat doet u in die situatie?
Het ebolavirus heeft een incubatietijd van 2 tot 21 dagen. Op dag zes valt u ruim binnen het risicovenster. Het RIVM-protocol is ondubbelzinnig: bel uw huisarts of de GGD direct — ga niet op eigen houtje naar de praktijk. Vertel specifiek over uw verblijf in Ituri, de aard van uw werkzaamheden (had u contact met patiënten of overledenen?) en de exacte datum van terugkeer. Op basis van deze informatie is de huisarts verplicht dit te melden bij de GGD als ebola-verdacht geval.
Als het vermoeden sterk is, wordt u geïsoleerd overgebracht naar een aangewezen universitair medisch centrum — bij voorkeur het Amsterdam UMC of het Erasmus MC in Rotterdam. Een PCR-bloedtest geeft doorgaans binnen 4 tot 6 uur uitsluitsel.
Valt de test negatief uit? Dan heeft u waarschijnlijk malaria, tyfus of een andere tropische infectie — statistische kans is aanzienlijk groter dan ebola. Maar als u de stap overslaat en direct de wachtkamer binnenloopt, kunt u bij een positief resultaat onbedoeld medewerkers en medepatiënten blootstellen. De tijdlijn is alles: als u op dag 7 na terugkeer symptomen heeft en pas op dag 10 belt, zijn er drie extra contactdagen verlopen. Bij ebola, met besmettelijkheid via lichaamsvloeistoffen, kan dat het verschil zijn tussen één geïsoleerd geval en een cluster.
De financiële consequentie van een fout protocol is ook niet gering: strikte tracering en isolatie van contactpersonen, testkosten en ziekenhuisopname kunnen bij een enkelvoudig geval oplopen tot tienduizenden euro's voor het zorgsysteem — zonder dat de betrokkene zelf iets heeft kunnen voorkomen.
Wat het RIVM u concreet adviseert
Voor reizigers naar de DRC of buurlanden gelden duidelijke richtlijnen. Vóór vertrek: registreer uw reis bij een GGD-reizigerspoli of tropenarts en vraag actuele reisadviezen op. Er is geen vaccin beschikbaar voor de Bundibugyo-variant, maar preventie via gedragsmaatregelen is essentieel: vermijd contact met personen die koorts hebben, raak geen wildvleesmarkten of levende dieren aan, en houd strikte handhygiëne aan. Tijdens uw verblijf in zorgomgevingen: draag altijd persoonlijke beschermingsmiddelen en volg de protocollen van uw werkgever.
Na terugkeer uit een getroffen gebied: monitor uw lichaamstemperatuur gedurende 21 dagen. Een temperatuur boven 38°C in combinatie met hoofdpijn, spierpijn of maag-darmklachten is voldoende reden om te bellen — niet om zelf naar de praktijk te rijden.
Raadpleeg ook het artikel over virusziekten en wanneer u een arts belt na een buitenlandse reis voor meer context over virale infecties in Europa.
Dit artikel is informatief van aard en vervangt geen medisch advies. Bij gezondheidsklachten na een reis naar een risicogebied raadpleeg altijd uw huisarts of bel de GGD.
Wanneer heeft u een specialist nodig?
Koorts na een reis naar de DRC of Uganda is altijd een reden om te bellen — en niet alleen vanwege ebola. Malaria, tyfus, dengue en leptospirose zijn statistisch waarschijnlijker, maar zijn behandelbaar mits snel vastgesteld. Uitstel van diagnose, ook bij niet-ebola tropische infecties, kost levens.
Voor reguliere reizigers is de huisarts het eerste aanspreekpunt. Voor wie regelmatig naar conflictregio's reist — als hulpverlener, journalist of onderzoeker — is een preventief consult bij een infectioloog of tropenarts geen overbodige luxe, maar een professionele basisvereiste.
Op Expert Zoom vindt u artsen gespecialiseerd in infectieziekten en reisgeneeskunde. Zij beoordelen uw persoonlijke risicoprofiel: reisroute, aard van contacten, timing van symptomen en de meest actuele RIVM-richtlijnen. Zo weet u precies wanneer watchful waiting volstaat, en wanneer u direct moet handelen.
