Maria BakkerOp 20 maart 2026 ging de documentaire De Instagram Moord in première op NPO 3. De film vertelt het verhaal van Bouchra, die in 2021 haar halfzus Anouk doodde tijdens een psychose — en dat livestreamde op Instagram. De documentaire, die op 23 maart 2026 om 21:25 uur op NPO Doc te zien is, doet niet alleen verslag van het strafrechtelijk proces, maar stelt ook een fundamentele vraag: wat doet een psychose met een gezin, en welke hulp is er eigenlijk beschikbaar?
Wat is een psychose — en hoe gevaarlijk is het?
Een psychose is geen keuze. Het is een ernstige psychiatrische aandoening waarbij iemand het contact met de werkelijkheid verliest. Tijdens een psychotische episode kan iemand stemmen horen die anderen niet horen, overtuigd zijn van dingen die niet kloppen (wanen), of gedrag vertonen dat volledig los staat van zijn of haar normale persoonlijkheid.
Bouchra werd gediagnosticeerd met schizofrenie — een chronische psychiatrische stoornis die gepaard gaat met herhaalde psychotische episodes. De stoornis treft wereldwijd ongeveer 1 op de 100 mensen, volgens cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). In Nederland leven naar schatting 180.000 mensen met schizofrenie of een aanverwante stoornis.
Wat de documentaire zo indringend maakt, is de combinatie van twee tragische feiten: de psychose leidde tot een daad die Bouchra buiten haar normale bewustzijn verrichtte, én het livestreamen via Instagram maakte het trauma onmiddellijk publiek en permanent toegankelijk.
Sociale media en psychose: een gevaarlijke combinatie
De rol van sociale media in dit verhaal is niet toevallig. Instagram, TikTok en andere platforms zijn ontworpen voor snelle, visuele communicatie — maar ze vormen ook een onbewaakte ruimte voor mensen in psychische nood.
Onderzoek toont aan dat mensen in een manische of psychotische episode vaker overmatig gebruik maken van sociale media, soms in de overtuiging dat ze een boodschap moeten verspreiden of dat het platform hen beschermt. In de praktijk kan dit leiden tot impulsief, soms gevaarlijk gedrag dat in real-time zichtbaar is voor honderden of duizenden volgers.
Voor familieleden is dit dubbel traumatisch: zij moeten niet alleen omgaan met wat er is gebeurd, maar ook met het feit dat beelden of berichten online blijven circuleren — soms jarenlang, ondanks verzoeken tot verwijdering.
Het leed van nabestaanden: een onzichtbare crisis
De documentaire geeft ook het woord aan Roxanne, de zus van Bouchra, en hun moeder Shirley. Hun verhaal illustreert iets wat nabestaanden van mensen met ernstige psychiatrische stoornissen vaak ervaren: je rouwt om twee mensen tegelijk. Om de persoon die er niet meer is, en om degene die je dacht te kennen — maar die door de ziekte is veranderd.
Dit fenomeen wordt in de psychiatrie wel omschreven als rouwproces bij psychische ziekte van een dierbare. Het lijkt op het verlies door overlijden, maar zonder de erkenning van de buitenwereld. Familieleden voelen zich vaak alleen, schuldig of machteloos — alsof ze iets hadden kunnen doen om het te voorkomen.
In Nederland biedt Ypsilon (de Stichting voor Familieleden van mensen met Psychose) specifieke ondersteuning voor nabestaanden en mantelzorgers. NAMI, het netwerk voor familiale psychiatrische ondersteuning, speelt een vergelijkbare rol internationaal.
Wanneer moet je alarm slaan?
Een van de pijnlijkste vragen die familieleden stellen na een psychotische crisis: hadden we het kunnen zien aankomen?
De vroege waarschuwingssignalen van een naderende psychose zijn subtiel, maar herkenbaar voor wie weet waar op te letten:
- Toenemende terugtrekking uit sociale situaties
- Slaapproblemen — insomnie of juist overmatig slapen
- Verward spreken of gedachten die verspringen zonder logische samenhang
- Wantrouwen tegenover vrienden, familie of de directe omgeving
- Sterke overtuigingen die niemand anders deelt en die niet te corrigeren zijn
- Stemmen horen of andere waarnemingen die anderen niet ervaren
Bij het herkennen van deze signalen is snelle actie van belang. De huisarts is de eerste schakel, maar ook psychiatrische crisislijnen (zoals die van GGZ-instellingen) bieden 24/7 ondersteuning bij acute situaties.
Wat doet de rechter met een ontoerekeningsvatbare dader?
In de zaak van Bouchra vroeg het Openbaar Ministerie een gevangenisstraf van tien jaar. De rechtbank zal moeten oordelen in hoeverre de psychose haar volledig ontoerekeningsvatbaar maakte — een juridisch begrip dat bepaalt of iemand strafrechtelijk verantwoordelijk kan worden gehouden voor zijn of haar daden.
Bij volledige ontoerekeningsvatbaarheid volgt geen gevangenisstraf, maar in de praktijk vaker terbeschikkingstelling (tbs) of oplegging van een forensisch psychiatrische maatregel. Dit is niet hetzelfde als vrijspraak: het gaat om langdurige behandeling onder toezicht, soms voor onbepaalde duur.
Voor familieleden van mensen die in aanraking zijn gekomen met het strafrecht door een psychiatrische crisis, is juridische ondersteuning geen luxe maar een noodzaak. Een advocaat gespecialiseerd in het strafrecht of het familierecht kan helpen de belangen van alle betrokkenen te behartigen — zowel die van de verdachte als die van de slachtoffers.
Via Expert Zoom kunt u snel een psychiater, psycholoog of advocaat raadplegen die gespecialiseerd is in geestelijke gezondheid of strafrecht — zonder wachtlijst, vanuit uw eigen omgeving.
Aandacht: Dit artikel heeft een informatief karakter en is geen vervanging van professionele psychiatrische of juridische hulp. Bij een acute psychotische crisis belt u 112 of de crisislijn van uw GGZ-instelling.
